# حرکت کودک ۴ تا ۵ ساله: چه کارهایی باید بلد باشد، روزی چقدر تحرک لازم دارد و چه بازی‌هایی کمکش می‌کند؟

- نشانی: https://rmko.ir/articles/%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86
- مناسب: ۴ تا ۵ سالگی
- آخرین به‌روزرسانی: 2026-11-19
- بازبینی علمی: 2026-10-03
- ناشر: مجله رایم (اپ رایم)

> کودک ۴ تا ۵ ساله توپ می‌گیرد، لی‌لی می‌کند، دکمه باز می‌کند و مداد را درست می‌گیرد. این راهنما می‌گوید در این سال چه حرکت‌هایی طبیعی است، چرا روزی ۳ ساعت تحرک لازم دارد، چه بازی‌هایی برای پاها و دست‌هایش خوب است، چطور ایمن بازی کند و کدام نشانه‌ها را باید به پزشک کودک بگویید.

## نکات کلیدی

- تا ۴ سالگی بیشتر بچه‌ها توپ بزرگ را می‌گیرند، خودشان آب می‌ریزند، بعضی دکمه‌ها را باز می‌کنند و مداد را با انگشت‌ها می‌گیرند؛ تا ۵ سالگی لی‌لی می‌کنند.
- کودک ۴ ساله روزی دست‌کم ۳ ساعت تحرک لازم دارد که ۱ ساعتش پرتحرک باشد؛ صفحهٔ نمایش حداکثر ۱ ساعت.
- توپ‌بازی، لی‌لی، پارک و دوچرخه با چرخ کمکی برای پاها؛ نقاشی، قیچی نوک‌گرد، خمیربازی و کارهای خانه برای دست‌ها.
- کلاه ایمنی برای هر وسیلهٔ چرخ‌دار، و کنار آب همیشه در فاصلهٔ یک دست.
- اگر تا ۴ سالگی توپ نمی‌گیرد و نمی‌پرد، تا ۵ سالگی لی‌لی نمی‌کند یا مهارتی را از دست داده، با پزشک کودک صحبت کنید.

کودک ۴ تا ۵ ساله بیشتر وقت‌ها توپ بزرگ را می‌گیرد، خودش آب می‌ریزد، بعضی دکمه‌ها را باز می‌کند و مداد را با انگشت‌ها می‌گیرد، نه با مشت؛ تا ۵ سالگی روی یک پا لی‌لی می‌کند. این راهنما می‌گوید در این سال چه حرکت‌هایی طبیعی است، روزی چقدر تحرک لازم دارد، چه بازی‌هایی کمک می‌کند و کی به پزشک بگویید.

## کودک ۴ ساله چه حرکت‌هایی را بلد است؟

تا ۴ سالگی بیشتر بچه‌ها توپ بزرگ را بیشتر وقت‌ها می‌گیرند، با نظارت شما برای خودشان غذا می‌کشند یا آب می‌ریزند، بعضی دکمه‌ها را باز می‌کنند و مداد یا مداد شمعی را بین انگشت‌ها و شست نگه می‌دارند. آدمکی با سه عضو یا بیشتر می‌کشند. تا ۵ سالگی روی یک پا لی‌لی می‌کنند و بعضی دکمه‌ها را می‌بندند. کنار این‌ها، دویدن و ایستادن ناگهانی، بالا رفتن از وسایل پارک و بالا رفتن از پله، هر پله با یک پا، هم روان‌تر می‌شود. هر کودک سرعت خودش را دارد و چند ماه جلو و عقب طبیعی است. جدول سال‌های قبل در [راهنمای رشد حرکتی](/articles/رایم-جدول-رشد-حرکتی-نوزاد-ماه-به-ماه-غلت-نشستن-راه-رفتن) آمده است.

## روزی چقدر تحرک لازم دارد؟

توصیهٔ جهانی برای کودک ۴ ساله این است: روزی دست‌کم ۳ ساعت تحرک در طول روز، که دست‌کم ۱ ساعت آن پرتحرک باشد، یعنی طوری که نفسش تند شود و عرق کند. هر چه بیشتر، بهتر. بیشتر از ۱ ساعت پشت سر هم نشسته یا بسته در صندلی ماشین و کالسکه نماند. وقتی که پای صفحهٔ نمایش می‌گذرد حداکثر ۱ ساعت در روز باشد، و خواب شبانه‌روز ۱۰ تا ۱۳ ساعت. لازم نیست این ۳ ساعت کلاس ورزش باشد؛ پیاده تا مهد رفتن، بازی در حیاط و پارک، و کمک در کارهای خانه همه حساب می‌شود.

## چه بازی‌هایی حرکت‌های درشتش را قوی می‌کند؟

- توپ‌بازی: پرتاب و گرفتن توپ بزرگ از فاصلهٔ کم، شوت به طرف دروازه‌ای که با دو کفش می‌سازید، و زدن توپ به زمین.

- لی‌لی و پرش: خانه‌های لی‌لی با گچ روی زمین، پریدن جفت‌پا از روی یک خط، و راه رفتن روی خط صاف یا لبهٔ جدول کوتاه در حالی که دستش را گرفته‌اید.

- بازی‌های دویدنی: گرگم‌به‌هوا، «مجسمه» که با قطع شدن آهنگ باید بی‌حرکت بماند، و مسابقهٔ حیوان‌ها که مثل خرگوش می‌پرد یا مثل خرس راه می‌رود.

- پارک: تاب، سرسره، نردبان و میله‌های بالا رفتن؛ کنارش بایستید، ولی بگذارید خودش بالا برود.

- سه‌چرخه، دوچرخه با چرخ کمکی و اسکوتر: همیشه با کلاه ایمنی اندازهٔ سرش و دور از خیابان.

- رقص با آهنگ و ورزش صبحگاهی کوتاه با خود شما.

ایده‌های بیشتر را در [بازی برای تقویت حرکات درشت](/articles/راهکارهای-بهبود-مهارت‌های-حرکتی-درشت-در-کودکان:-بازی‌ها،-تمرینات-و-مزایای-آنها) ببینید.

## برای دست‌ها و انگشت‌ها چه کنم؟

- نقاشی با مداد شمعی و مداد رنگی؛ از او بخواهید آدم، خانه یا خانواده‌تان را بکشد.

- قیچی کودک با نوک گرد: اول بریدن نوار کاغذ، بعد خط صاف. قیچی فقط سر میز و کنار شما.

- خمیربازی: گلوله کردن، لوله کردن و بریدن با چاقوی پلاستیکی.

- کارهای واقعی خانه: ریختن آب از پارچ کوچک، هم زدن، پهن کردن سفره، باز و بسته کردن دکمه و زیپ لباس خودش.

- پازل، خانه‌سازی و نخ کردن ماکارونی لوله‌ای درشت.

عجله نکنید که حروف بنویسد. در این سن درست گرفتن مداد و کشیدن خط و دایره مهم‌تر از نوشتن است. تمرین‌های بیشتر در [مهارت‌های حرکتی ظریف](/articles/مهارت‌های-حرکتی-ظریف:-اهمیت،-مهارت‌ها-و-راهکارهای-تقویت-آنها) آمده است.

## چطور ایمن بازی کند؟

- کلاه ایمنی برای هر وسیلهٔ چرخ‌دار، هر بار، حتی جلوی در خانه.

- کنار استخر، حوض و دریا همیشه در فاصلهٔ یک دست از او بمانید، حتی اگر کلاس شنا رفته است.

- در پارک وسیله‌های هم‌قد خودش را انتخاب کنید و زیر وسیله زمین نرم باشد، نه آسفالت.

- ترامپولین خانگی برای این سن پرخطر است؛ اگر استفاده می‌کنید، فقط یک نفر و با تور و نظارت.

- در ماشین هنوز صندلی کودک لازم دارد.

## اگر کودکم کم‌تحرک یا محتاط است چه کنم؟

بعضی بچه‌ها ذاتاً محتاط‌ترند و اول نگاه می‌کنند. مجبورش نکنید و با بچه‌های دیگر مقایسه‌اش نکنید؛ جمله‌هایی مثل «ببین او چه خوب می‌پرد» فقط دلسردش می‌کند. کار را کوچک کنید: اول پریدن از یک پله با گرفتن دست شما، بعد بدون دست. خودتان هم‌بازی شوید، تلاشش را تحسین کنید، نه نتیجه را، و هر روز یک وقت ثابت برای بازی بیرون بگذارید. صفحهٔ نمایش را کم کنید؛ بچه‌ای که حوصله‌اش سر برود، خودش راه بازی را پیدا می‌کند.

## کی به پزشک بگویم؟

در نوبت مراقبت کودک سالم یا زودتر با پزشک کودک صحبت کنید اگر:

- تا ۴ سالگی توپ بزرگ را نمی‌گیرد، نمی‌تواند جفت‌پا بپرد یا از پله بدون کمک بالا نمی‌رود.

- مداد را هنوز با مشت می‌گیرد و نمی‌تواند خط یا دایره بکشد.

- تا ۵ سالگی نمی‌تواند روی یک پا لی‌لی کند.

- خیلی زیاد زمین می‌خورد، روی پنجه راه می‌رود یا یک طرف بدنش را کمتر به کار می‌برد.

- کاری را که بلد بود دیگر نمی‌تواند انجام دهد.

همان روز پزشک ببیند اگر یک‌دفعه می‌لنگد، از راه رفتن سر باز می‌زند یا مفصلش ورم و درد دارد، به‌خصوص با تب. نشانه‌های هشدار سن‌های مختلف را در [تأخیر حرکتی نوزاد و کودک](/articles/تأخیر-رشد-در-کودکان:-علت‌ها،-تشخیص-و-راهکارها) نوشته‌ایم.

## پرسش‌های پرتکرار

### کودک ۴ ساله‌ام هنوز نمی‌تواند لی‌لی کند؛ عقب است؟

نه لزوماً. بیشتر بچه‌ها تا ۵ سالگی روی یک پا لی‌لی می‌کنند. با ایستادن روی یک پا در حالی که دستش را گرفته‌اید شروع کنید. اگر تا ۵ سالگی نتوانست، یا جفت‌پا هم نمی‌پرد، به پزشک کودک بگویید.

### از چه سنی دوچرخه بدون چرخ کمکی؟

سن ثابتی ندارد و به تعادل و تمرین کودک بستگی دارد. در ۴ تا ۵ سالگی سه‌چرخه، دوچرخه با چرخ کمکی یا دوچرخهٔ تعادلی بدون پدال مناسب است. هر بار کلاه ایمنی اندازهٔ سرش را بگذارید.

### کلاس ورزش برای بچهٔ ۴ ساله لازم است؟

لازم نیست. بازی آزاد در پارک و حیاط همان فایده را دارد. اگر کلاس می‌رود، کلاسی باشد که بازی و شادی دارد، نه مسابقه و تمرین سخت. کلاس شنا خوب است، اما جای مراقبت شما کنار آب را نمی‌گیرد.

### مداد را بد می‌گیرد؛ درستش کنم؟

آرام و با بازی. مداد شمعی کوتاه یا گچ کوتاه بدهید که فقط با سه انگشت می‌شود گرفت، و خمیربازی و قیچی کودک را بیشتر کنید تا انگشت‌هایش قوی شود. سرزنش و اصرار کمکی نمی‌کند.

این مطلب برای آگاهی والدین است و جایگزین معاینهٔ پزشک نیست.
