# وزن و قد نوزاد و کودک ماه به ماه: جدول وزن، قد و دور سر پسر و دختر از تولد تا ۴ سالگی، صدک رشد به زبان ساده و کی نگران شوم

- نشانی: https://rmko.ir/articles/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84-%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D9%88%D8%B2%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D9%88-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1
- مناسب: تولد تا ۴ سالگی
- آخرین به‌روزرسانی: 2026-10-28
- بازبینی علمی: 2026-10-28
- ناشر: مجله رایم (اپ رایم)

> نوزاد رسیده با وزن حدود ۳٫۲ تا ۳٫۳ کیلو، قد حدود ۵۰ و دور سر حدود ۳۴ سانتی‌متر به دنیا می‌آید، تا ۴ تا ۵ ماهگی دو برابر و تا یک‌سالگی نزدیک سه برابر وزن تولد می‌شود. جدول وزن، قد و دور سر پسر و دختر ماه به ماه تا ۴ سالگی، وزن‌گیری طبیعی، صدک به زبان ساده، نارس، کم‌وزنی و اضافه‌وزن و اینکه کی به پزشک بروید.

## نکات کلیدی

- میانهٔ تولد نوزاد رسیده: وزن پسر ۳٫۳ و دختر ۳٫۲ کیلو، قد حدود ۵۰ و دور سر حدود ۳۴ سانتی‌متر؛ ۹۵ درصد نوزادان سالم بین حدود ۲٫۴ تا ۴٫۴ کیلو هستند.
- وزن تا ۴ تا ۵ ماهگی دو برابر، تا یک‌سالگی نزدیک سه برابر و تا ۲ سالگی نزدیک چهار برابر وزن تولد می‌شود؛ قد در سال اول حدود ۲۵ سانتی‌متر بالا می‌رود.
- افت وزن تا ۸ درصد در روز چهارم طبیعی است و نوزاد باید تا نوبت ۱۴ تا ۱۵ روزگی به وزن تولد برگردد.
- صدک نمره نیست؛ جابه‌جایی یک خط عادی است، رد شدن از دو خط یا دو نوبت بدون وزن‌گیری باید بررسی شود.
- نوزاد نارس تا ۲ سالگی با سن اصلاح‌شده سنجیده می‌شود؛ بی‌حالی، پوشک خشک، ملاج گود یا برجسته با تب، یا تب زیر ۳ ماه یعنی فوراً ۱۱۵.

پاسخ کوتاه: نوزاد رسیده به‌طور میانه با وزن حدود ۳٫۳ کیلو (پسر) و ۳٫۲ کیلو (دختر)، قد حدود ۵۰ سانتی‌متر و دور سر حدود ۳۴ سانتی‌متر به دنیا می‌آید. تا ۴ تا ۵ ماهگی دو برابر و تا یک‌سالگی نزدیک سه برابر وزن تولدش می‌شود، و در ۲ سالگی نزدیک چهار برابر. ولی یک عدد به‌تنهایی معنای زیادی ندارد: مهم این است که کودک نوبت به نوبت روی خط خودش در منحنی رشد بالا برود. نوزاد نارس را تا ۲ سالگی با سن اصلاح‌شده بسنجید. جدول‌های زیر وزن، قد و دور سر پسر و دختر را ماه به ماه تا ۴ سالگی می‌دهند و هر ردیف به صفحهٔ همان ماه می‌رسد؛ راهنمای ماهانهٔ کودک خودتان را هم در [صفحهٔ سن کودک](/age) ببینید.

## جدول وزن نوزاد و کودک ماه به ماه، پسر و دختر

عدد اول میانه است، یعنی نیمی از کودکان سالم هم‌سن سنگین‌تر و نیمی سبک‌ترند. عدد داخل پرانتز بازه‌ای است که ۹۵ درصد کودکان سالم در آن قرار دارند؛ هر وزنی در این بازه طبیعی است. این عددها از استاندارد جهانی رشد کودک آمده‌اند، همان منحنی‌هایی که در پروندهٔ پایگاه سلامت هم به کار می‌رود.

وزن (کیلوگرم): میانه و بازهٔ طبیعی

| سن | پسر | دختر |

| تولد | ۳٫۳ (۲٫۵ تا ۴٫۴) | ۳٫۲ (۲٫۴ تا ۴٫۲) |

| ۱ ماهگی | ۴٫۵ (۳٫۴ تا ۵٫۸) | ۴٫۲ (۳٫۲ تا ۵٫۵) |

| ۲ ماهگی | ۵٫۶ (۴٫۳ تا ۷٫۱) | ۵٫۱ (۳٫۹ تا ۶٫۶) |

| ۳ ماهگی | ۶٫۴ (۵ تا ۸) | ۵٫۸ (۴٫۵ تا ۷٫۵) |

| ۴ ماهگی | ۷ (۵٫۶ تا ۸٫۷) | ۶٫۴ (۵ تا ۸٫۲) |

| ۵ ماهگی | ۷٫۵ (۶ تا ۹٫۳) | ۶٫۹ (۵٫۴ تا ۸٫۸) |

| ۶ ماهگی | ۷٫۹ (۶٫۴ تا ۹٫۸) | ۷٫۳ (۵٫۷ تا ۹٫۳) |

| ۷ ماهگی | ۸٫۳ (۶٫۷ تا ۱۰٫۳) | ۷٫۶ (۶ تا ۹٫۸) |

| ۸ ماهگی | ۸٫۶ (۶٫۹ تا ۱۰٫۷) | ۷٫۹ (۶٫۳ تا ۱۰٫۲) |

| ۹ ماهگی | ۸٫۹ (۷٫۱ تا ۱۱) | ۸٫۲ (۶٫۵ تا ۱۰٫۵) |

| ۱۰ ماهگی | ۹٫۲ (۷٫۴ تا ۱۱٫۴) | ۸٫۵ (۶٫۷ تا ۱۰٫۹) |

| ۱۱ ماهگی | ۹٫۴ (۷٫۶ تا ۱۱٫۷) | ۸٫۷ (۶٫۹ تا ۱۱٫۲) |

| ۱۲ ماهگی | ۹٫۶ (۷٫۷ تا ۱۲) | ۸٫۹ (۷ تا ۱۱٫۵) |

| ۱۵ ماهگی | ۱۰٫۳ (۸٫۳ تا ۱۲٫۸) | ۹٫۶ (۷٫۶ تا ۱۲٫۴) |

| ۱۸ ماهگی | ۱۰٫۹ (۸٫۸ تا ۱۳٫۷) | ۱۰٫۲ (۸٫۱ تا ۱۳٫۲) |

| ۲۱ ماهگی | ۱۱٫۵ (۹٫۲ تا ۱۴٫۵) | ۱۰٫۹ (۸٫۶ تا ۱۴) |

| ۲ سالگی | ۱۲٫۲ (۹٫۷ تا ۱۵٫۳) | ۱۱٫۵ (۹ تا ۱۴٫۸) |

| ۳۰ ماهگی | ۱۳٫۳ (۱۰٫۵ تا ۱۶٫۹) | ۱۲٫۷ (۱۰ تا ۱۶٫۵) |

| ۳ سالگی | ۱۴٫۳ (۱۱٫۳ تا ۱۸٫۳) | ۱۳٫۹ (۱۰٫۸ تا ۱۸٫۱) |

| ۴۲ ماهگی | ۱۵٫۳ (۱۲ تا ۱۹٫۷) | ۱۵ (۱۱٫۶ تا ۱۹٫۸) |

| ۴ سالگی | ۱۶٫۳ (۱۲٫۷ تا ۲۱٫۲) | ۱۶٫۱ (۱۲٫۳ تا ۲۱٫۵) |

پس پسر یک‌سالهٔ ۸ کیلویی و پسر یک‌سالهٔ ۱۱ کیلویی هر دو طبیعی‌اند؛ یکی جثهٔ کوچک‌تری دارد. کودکی که همیشه نزدیک عدد پایین بوده و همان‌جا بالا می‌رود، معمولاً فقط به پدر و مادرش رفته است.

## جدول قد نوزاد و کودک ماه به ماه، پسر و دختر

تا ۲ سالگی قد خوابیده اندازه گرفته می‌شود و بعد از آن ایستاده. برای همین در ۲ سالگی عدد حدود ۷ میلی‌متر کمتر از قد خوابیدهٔ همان روز است؛ این کوتاه شدن نیست.

قد (سانتی‌متر): میانه و بازهٔ طبیعی

| سن | پسر | دختر |

| تولد | ۴۹٫۹ (۴۶٫۱ تا ۵۳٫۷) | ۴۹٫۱ (۴۵٫۴ تا ۵۲٫۹) |

| ۱ ماهگی | ۵۴٫۷ (۵۰٫۸ تا ۵۸٫۶) | ۵۳٫۷ (۴۹٫۸ تا ۵۷٫۶) |

| ۲ ماهگی | ۵۸٫۴ (۵۴٫۴ تا ۶۲٫۴) | ۵۷٫۱ (۵۳ تا ۶۱٫۱) |

| ۳ ماهگی | ۶۱٫۴ (۵۷٫۳ تا ۶۵٫۵) | ۵۹٫۸ (۵۵٫۶ تا ۶۴) |

| ۴ ماهگی | ۶۳٫۹ (۵۹٫۷ تا ۶۸) | ۶۲٫۱ (۵۷٫۸ تا ۶۶٫۴) |

| ۵ ماهگی | ۶۵٫۹ (۶۱٫۷ تا ۷۰٫۱) | ۶۴ (۵۹٫۶ تا ۶۸٫۵) |

| ۶ ماهگی | ۶۷٫۶ (۶۳٫۳ تا ۷۱٫۹) | ۶۵٫۷ (۶۱٫۲ تا ۷۰٫۳) |

| ۷ ماهگی | ۶۹٫۲ (۶۴٫۸ تا ۷۳٫۵) | ۶۷٫۳ (۶۲٫۷ تا ۷۱٫۹) |

| ۸ ماهگی | ۷۰٫۶ (۶۶٫۲ تا ۷۵) | ۶۸٫۷ (۶۴ تا ۷۳٫۵) |

| ۹ ماهگی | ۷۲ (۶۷٫۵ تا ۷۶٫۵) | ۷۰٫۱ (۶۵٫۳ تا ۷۵) |

| ۱۰ ماهگی | ۷۳٫۳ (۶۸٫۷ تا ۷۷٫۹) | ۷۱٫۵ (۶۶٫۵ تا ۷۶٫۴) |

| ۱۱ ماهگی | ۷۴٫۵ (۶۹٫۹ تا ۷۹٫۲) | ۷۲٫۸ (۶۷٫۷ تا ۷۷٫۸) |

| ۱۲ ماهگی | ۷۵٫۷ (۷۱ تا ۸۰٫۵) | ۷۴ (۶۸٫۹ تا ۷۹٫۲) |

| ۱۵ ماهگی | ۷۹٫۱ (۷۴٫۱ تا ۸۴٫۲) | ۷۷٫۵ (۷۲ تا ۸۳) |

| ۱۸ ماهگی | ۸۲٫۳ (۷۶٫۹ تا ۸۷٫۷) | ۸۰٫۷ (۷۴٫۹ تا ۸۶٫۵) |

| ۲۱ ماهگی | ۸۵٫۱ (۷۹٫۴ تا ۹۰٫۹) | ۸۳٫۷ (۷۷٫۵ تا ۸۹٫۸) |

| ۲ سالگی | ۸۷٫۱ (۸۱ تا ۹۳٫۲) | ۸۵٫۷ (۷۹٫۳ تا ۹۲٫۲) |

| ۳۰ ماهگی | ۹۱٫۹ (۸۵٫۱ تا ۹۸٫۷) | ۹۰٫۷ (۸۳٫۶ تا ۹۷٫۷) |

| ۳ سالگی | ۹۶٫۱ (۸۸٫۷ تا ۱۰۳٫۵) | ۹۵٫۱ (۸۷٫۴ تا ۱۰۲٫۷) |

| ۴۲ ماهگی | ۹۹٫۹ (۹۱٫۹ تا ۱۰۷٫۸) | ۹۹ (۹۰٫۹ تا ۱۰۷٫۲) |

| ۴ سالگی | ۱۰۳٫۳ (۹۴٫۹ تا ۱۱۱٫۷) | ۱۰۲٫۷ (۹۴٫۱ تا ۱۱۱٫۳) |

سرعت رشد قد: حدود ۲۵ سانتی‌متر در سال اول، ۱۱ تا ۱۲ سانتی‌متر در سال دوم، حدود ۹ سانتی‌متر در سال سوم و ۷ تا ۸ سانتی‌متر در سال چهارم. قد بیش از هر چیز به قد پدر و مادر بستگی دارد. جزئیات، اندازه‌گیری درست و نشانه‌های نگرانی را در [راهنمای قد نوزاد و کودک](/articles/قد-نوزادان:-چگونه-می‌توان-سلامت-کودک-را-از-طریق-قد-آن-سنجید؟) ببینید.

## جدول دور سر نوزاد و کودک تا ۲ سالگی

دور سر رشد مغز را نشان می‌دهد و در برنامهٔ مراقبت کودک سالم تا ۲ سالگی در هر نوبت اندازه گرفته می‌شود. در شش ماه اول ۸ تا ۹ سانتی‌متر، در شش ماه دوم حدود ۳ و در سال دوم حدود ۲ سانتی‌متر بزرگ می‌شود.

دور سر (سانتی‌متر): میانه و بازهٔ طبیعی

| سن | پسر | دختر |

| تولد | ۳۴٫۵ (۳۱٫۹ تا ۳۷) | ۳۳٫۹ (۳۱٫۵ تا ۳۶٫۲) |

| ۱ ماهگی | ۳۷٫۳ (۳۴٫۹ تا ۳۹٫۶) | ۳۶٫۵ (۳۴٫۲ تا ۳۸٫۹) |

| ۲ ماهگی | ۳۹٫۱ (۳۶٫۸ تا ۴۱٫۵) | ۳۸٫۳ (۳۵٫۸ تا ۴۰٫۷) |

| ۳ ماهگی | ۴۰٫۵ (۳۸٫۱ تا ۴۲٫۹) | ۳۹٫۵ (۳۷٫۱ تا ۴۲) |

| ۴ ماهگی | ۴۱٫۶ (۳۹٫۲ تا ۴۴) | ۴۰٫۶ (۳۸٫۱ تا ۴۳٫۱) |

| ۵ ماهگی | ۴۲٫۶ (۴۰٫۱ تا ۴۵) | ۴۱٫۵ (۳۸٫۹ تا ۴۴) |

| ۶ ماهگی | ۴۳٫۳ (۴۰٫۹ تا ۴۵٫۸) | ۴۲٫۲ (۳۹٫۶ تا ۴۴٫۸) |

| ۷ ماهگی | ۴۴ (۴۱٫۵ تا ۴۶٫۴) | ۴۲٫۸ (۴۰٫۲ تا ۴۵٫۵) |

| ۸ ماهگی | ۴۴٫۵ (۴۲ تا ۴۷) | ۴۳٫۴ (۴۰٫۷ تا ۴۶) |

| ۹ ماهگی | ۴۵ (۴۲٫۵ تا ۴۷٫۵) | ۴۳٫۸ (۴۱٫۲ تا ۴۶٫۵) |

| ۱۰ ماهگی | ۴۵٫۴ (۴۲٫۹ تا ۴۷٫۹) | ۴۴٫۲ (۴۱٫۵ تا ۴۶٫۹) |

| ۱۱ ماهگی | ۴۵٫۸ (۴۳٫۲ تا ۴۸٫۳) | ۴۴٫۶ (۴۱٫۹ تا ۴۷٫۳) |

| ۱۲ ماهگی | ۴۶٫۱ (۴۳٫۵ تا ۴۸٫۶) | ۴۴٫۹ (۴۲٫۲ تا ۴۷٫۶) |

| ۱۵ ماهگی | ۴۶٫۸ (۴۴٫۲ تا ۴۹٫۴) | ۴۵٫۷ (۴۲٫۹ تا ۴۸٫۴) |

| ۱۸ ماهگی | ۴۷٫۴ (۴۴٫۷ تا ۵۰) | ۴۶٫۲ (۴۳٫۵ تا ۴۹) |

| ۲۱ ماهگی | ۴۷٫۸ (۴۵٫۲ تا ۵۰٫۵) | ۴۶٫۷ (۴۴ تا ۴۹٫۵) |

| ۲ سالگی | ۴۸٫۳ (۴۵٫۵ تا ۵۱) | ۴۷٫۲ (۴۴٫۴ تا ۵۰) |

سر بزرگ یا کوچک خانوادگی خیلی شایع است. ملاج، سر صاف و اینکه کی دور سر جای نگرانی دارد را در [راهنمای دور سر نوزاد و کودک](/articles/رشد-دور-سر-نوزادان:-عوامل-تاثیرگذار-و-نکات-مهم) بخوانید.

## هفته‌های اول: افت وزن و برگشت به وزن تولد

همهٔ نوزادها در روزهای اول وزن کم می‌کنند. طبق برنامهٔ کشوری، کم شدن وزن تا روز سوم کمتر از ۶ درصد و در روز چهارم کمتر از ۸ درصد طبیعی است. از روز چهارم یا پنجم وزن‌گیری شروع می‌شود و انتظار می‌رود نوزاد در نوبت ۱۴ تا ۱۵ روزگی پایگاه سلامت به وزن تولدش برگشته باشد. ساده‌ترین نشانهٔ شیر کافی در خانه: از روز چهارم، روزی دست‌کم ۶ پوشک خیس با ادرار کم‌رنگ. همهٔ جزئیات روز تولد و ماه اول در [راهنمای وزن، قد و دور سر نوزاد](/articles/وزن،-قد،-و-دور-سر-نوزاد:-شاخص‌های-مهم-رشد-جسمانی) آمده است.

## وزن‌گیری ماه به ماه: چقدر طبیعی است؟

- **۱ تا ۳ ماهگی:** حدود ۷۰۰ گرم تا ۱ کیلو در ماه، یعنی حدود ۱۵۰ تا ۲۵۰ گرم در هفته؛ ماه‌های اول و دوم تندتر.

- **۴ تا ۶ ماهگی:** حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ گرم در ماه. بیشتر نوزادان تا ۴ تا ۵ ماهگی دو برابر وزن تولد می‌شوند.

- **۷ تا ۱۲ ماهگی:** حدود ۲۵۰ تا ۳۵۰ گرم در ماه، هر ماه کمی کمتر از ماه قبل. تا یک‌سالگی نزدیک سه برابر وزن تولد.

- **سال دوم:** در کل سال حدود ۲ تا ۲٫۵ کیلو. شکم گرد نوزادی کم‌کم می‌رود و کودک باریک‌تر به نظر می‌رسد؛ این لاغر شدن نیست. تا ۲ سالگی نزدیک چهار برابر وزن تولد.

- **سال سوم و چهارم:** سالی حدود ۲ کیلو.

کند شدن وزن‌گیری بعد از ۳ ماهگی و باز هم بعد از ۶ ماهگی کاملاً طبیعی است و به معنی کم شدن شیر یا بد غذا خوردن نیست. وزن‌گیری ۱ تا ۶ ماه و کارهای خانگی برای وزن‌گیری کم را در [راهنمای وزن‌گیری نوزاد ۱ تا ۶ ماهه](/articles/رایم-وزن-گیری-نوزاد-۱-تا-۶-ماهه-چقدر-طبیعی-است) ببینید.

## صدک یعنی چه و نمودار رشد را چطور بخوانم؟

صدک یعنی کودک شما میان ۱۰۰ کودک سالم هم‌سن و هم‌جنس کجا می‌ایستد؛ صدک ۲۵ وزن یعنی ۲۵ کودک سبک‌تر و ۷۵ کودک سنگین‌ترند. صدک نمره نیست و هر جای نوار طبیعی منحنی سالم است. سه قاعدهٔ ساده:

- جابه‌جا شدن به اندازهٔ **یک خط** منحنی، بالا یا پایین، عادی است، به‌خصوص بعد از سرماخوردگی یا اسهال.

- رد شدن از **دو خط**، یا صاف ماندن نقطه‌ها در دو نوبت پشت سر هم بدون بیماری، باید بررسی شود.

- «وزن به قد» بهتر از وزن تنها نشان می‌دهد کودک لاغر است یا اضافه‌وزن دارد؛ کودک کوتاه و سبک ممکن است فقط ریزنقش باشد.

با مثال و زبان ساده در [راهنمای صدک رشد](/articles/رایم-صدک-رشد-یعنی-چه-نمودار-رشد-کودک-به-زبان-ساده) توضیح داده‌ایم. اگر وزن و قد را در اپ رایم ثبت کنید، روی همین منحنی‌ها می‌بینید که خط کودکتان چطور پیش می‌رود.

## کودکم کم‌وزن است یا وزن نمی‌گیرد

شایع‌ترین علت وزن نگرفتن بیماری نیست، کالری کم است: زیر ۶ ماه، کم یا با فاصلهٔ زیاد شیر خوردن یا درست نگرفتن پستان؛ بعد از ۶ ماه، غذای آبکی، شیر و آبمیوهٔ زیاد، ریزه‌خواری و اصرار سر سفره. بیشتر وقت‌ها با چند تغییر در خانه وزن جبران می‌شود.

- زیر ۶ ماه: [وزن‌گیری نوزاد ۱ تا ۶ ماهه و اگر خوب وزن نمی‌گیرد](/articles/رایم-وزن-گیری-نوزاد-۱-تا-۶-ماهه-چقدر-طبیعی-است)

- ۶ ماه تا ۴ سال: [کودکم وزن نمی‌گیرد یا لاغر است](/articles/رایم-وزن-نمی‌گیرد-نمودار-رشد-۶-تا-۴۸-ماهگی)

- کم‌اشتهایی و بدغذایی ۱ تا ۴ سال: [کودک ۱ تا ۴ ساله غذا نمی‌خورد](/articles/راهکارهای-موثر-برای-کم-اشتهایی-در-کودکان-بزرگتر-از-یکسال)

در سرماخوردگی یا اسهال، وزن چند هفته می‌ایستد یا کمی کم می‌شود و معمولاً ۲ تا ۳ هفته بعد جبران می‌شود. اگر کودک بی‌حال است، کم ادرار می‌کند، دهانش خشک است یا موقع گریه اشک ندارد، این کم‌آبی است و باید فوراً به پزشک یا ۱۱۵ مراجعه کنید؛ نشانه‌های کم‌آبی و طرز دادن او‌آر‌اس در [راهنمای اسهال، استفراغ و کم‌آبی](/articles/رایم-اسهال-و-استفراغ-کودک-او-آر-اس-و-نشانه‌های-کم‌آبی) آمده است.

## کودکم تپل است؛ اضافه‌وزن دارد؟

نوزاد تپل و کودک یک‌سالهٔ «توپول» که روی خط خودش بالا می‌رود معمولاً سالم است و با راه افتادن باریک‌تر می‌شود. چیزی که باید جدی گرفت این است که وزن چند نوبت تندتر از قد بالا برود یا «وزن به قد» از خط بالایی منحنی بیرون بزند. زیر ۴ سال رژیم نگیرید و غذا را کم نکنید؛ آبمیوه و نوشیدنی شیرین، شیر بیشتر از ۲ لیوان در روز بعد از یک سالگی، شیشهٔ شیر شبانه و میان‌وعدهٔ صنعتی را کنار بگذارید و حرکت روزانه را بیشتر کنید. همه‌چیز در [راهنمای کودک تپل یا چاق](/articles/رایم-کودک-تپل-یا-چاق-۶-ماه-تا-۴-سال) آمده است.

## نوزاد نارس و نوزاد کوچک: سن اصلاح‌شده

نوزادی که پیش از ۳۷ هفتگی به دنیا آمده، تا ۲ سالگی با سن اصلاح‌شده روی منحنی گذاشته می‌شود: هفته‌هایی را که زودتر از ۴۰ هفته آمده از سن تقویمی‌اش کم کنید. مثلاً نوزاد ۳۲ هفته‌ای در ۶ ماهگی تقویمی، حدود ۴ ماه سن اصلاح‌شده دارد و باید با ستون ۴ ماهگی جدول بالا مقایسه شود. واکسن‌ها اما با سن تقویمی زده می‌شوند. بسیاری از نوزادان نارس در یکی دو سال اول به خط هم‌سن‌ها نزدیک می‌شوند. حساب کردن، مراقبت‌های ویژه و کی نگران شوید در [راهنمای نوزاد نارس و سن اصلاح‌شده](/articles/رایم-نوزاد-نارس-سن-اصلاح-شده-و-رشد) آمده است.

## جهش رشد و دندان درآوردن: کدام روی وزن اثر دارد؟

**جهش رشد** یعنی ۲ تا ۳ روز، گاهی تا یک هفته، که نوزاد یک‌باره پشت سر هم شیر می‌خواهد و بی‌قرار است. نشانهٔ کم شدن شیر نیست؛ هر بار خواست شیر بدهید و شیر خشک کمکی یا آب اضافه نکنید. تاریخ‌های رایجی که گفته می‌شود قطعی نیست؛ بیشتر در [راهنمای جهش رشد نوزاد](/articles/رایم-جهش-رشد-نوزاد).

**دندان درآوردن** روی وزن و قد اثری ندارد که روی منحنی دیده شود. گاهی یکی دو روز اشتها و خواب کم می‌شود. اگر کودک چند روز کم خورده، تب دارد یا وزنش بالا نرفته، علت دیگری دارد؛ نشانه‌های واقعی دندان را در [راهنمای دندان درآوردن نوزاد](/articles/دندان-درآوردن-کودکان:-علائم،-مشکلات-خواب-و-راهکارهای-کاهش-ناراحتی) ببینید.

## اندازه‌گیری درست در خانه و در پایگاه سلامت

در ایران هر کودک زیر ۵ سال ۱۶ نوبت مراقبت رایگان در پایگاه سلامت یا خانهٔ بهداشت دارد و در هر نوبت وزن و قد، و تا ۲ سالگی دور سر، روی منحنی رشد پروندهٔ او ثبت می‌شود. در ماه اول سه نوبت هست: ۳ تا ۵ روزگی، ۱۴ تا ۱۵ روزگی و ۳۰ تا ۴۵ روزگی. بهترین کار این است که هیچ‌کدام از این نوبت‌ها را از دست ندهید و منحنی را از مراقب سلامت بخواهید ببینید.

- **وزن:** با یک ترازوی ثابت، بی‌لباس و بی‌پوشک، در یک ساعت از روز. زیر یک سال بیشتر از ماهی یک بار و بعد از یک سال بیشتر از هر ۲ تا ۳ ماه یک بار وزن کردن در خانه لازم نیست؛ وزن روزانه بالا و پایین می‌رود و فقط نگرانتان می‌کند.

- **قد:** تا ۲ سالگی خوابیده و دو نفره، بعد ایستاده و بدون کفش پشت به دیوار. اندازهٔ خانگی ۱ تا ۲ سانتی‌متر خطا دارد.

- **دور سر:** متر نواری از بالای ابروها و برجسته‌ترین نقطهٔ پشت سر، سه بار، بزرگ‌ترین عدد.

## قطره‌ها و شیر خشک

قطره‌های آ+د و آهن را طبق برنامهٔ پایگاه سلامت و دستور پزشک بدهید؛ برنامهٔ کشوری‌شان در [راهنمای قطره‌های نوزاد و کودک](/articles/مکمل-های-مورد-نیاز-نوزادان-و-کودکان) آمده است. هیچ قطره، شربت یا پودری وزن یا قد کودک سالم را بیشتر از سهم طبیعی‌اش نمی‌کند. شیر خشک را بدون نظر پزشک عوض نکنید؛ شیر خشک هیپوآلرژنیک یا ضد ریفلاکس را فقط وقتی پزشک تجویز کرد بدهید، و شیر رشد بعد از یک سالگی برای کودک سالم لازم نیست؛ شیر پاستوریزهٔ معمولی با لیوان کافی است. شیر مادر و شیر خشک را در [راهنمای شیر مادر و شیر خشک](/articles/رایم-راهنمای-شیر-مادر-و-شیر-خشک-نوزاد-تولد-تا-۲-سال) و غذای کودک را در [راهنمای غذای کمکی و غذای کودک](/articles/رایم-جدول-غذای-کمکی-نوزاد-ماه-به-ماه-از-کی-شروع-کنیم) ببینید.

## کی نگران شوم و به پزشک بروم؟

یک اندازه‌گیری به‌تنهایی، به‌خصوص با ترازو و متر خانه، معنای کمی دارد. این‌ها دلیل خوبی است که زودتر از نوبت بعدی با مراقب سلامت یا پزشک کودک صحبت کنید:

- نوزاد تا حدود ۲ هفتگی (نوبت ۱۴ تا ۱۵ روزگی) به وزن تولدش برنگشته، یا بعد از روز چهارم باز هم وزن کم می‌کند.

- در دو نوبت پشت سر هم وزن نگرفته، بی‌آنکه بیمار بوده باشد.

- خط وزن، قد یا دور سر از دو خط منحنی رد شده، رو به پایین یا رو به بالا.

- نقطهٔ وزن یا قد زیر پایین‌ترین خط منحنی است، یا «وزن به قد» از خط بالایی بیرون زده.

- بعد از یک‌سالگی، در ۶ ماه تقریباً هیچ قدی نکشیده.

- دور سر تندتر از خط خودش بزرگ می‌شود، یا چند نوبت رشد نکرده.

و این‌ها یعنی **فوراً پزشک یا اورژانس ۱۱۵**، بدون صبر تا نوبت: کودک بی‌حال است یا برای شیر بیدار نمی‌شود؛ پوشکش چند ساعت خشک مانده، دهانش خشک است یا ملاجش گود افتاده؛ ملاج برجسته و سفت همراه با تب، استفراغ یا خواب‌آلودگی دارد؛ استفراغ جهنده بعد از بیشتر شیرها؛ یا نوزاد زیر ۳ ماه تب ۳۸ درجه یا بالاتر دارد.

جدول کامل رشد حرکتی، ساعت خواب و غذای کمکی هم‌سن کودکتان را در [راهنمای رشد حرکتی](/articles/رایم-جدول-رشد-حرکتی-نوزاد-ماه-به-ماه-غلت-نشستن-راه-رفتن)، [راهنمای خواب نوزاد و کودک](/articles/رایم-جدول-ساعت-خواب-نوزاد-و-کودک-ماه-به-ماه) و [راهنمای غذای کمکی](/articles/رایم-جدول-غذای-کمکی-نوزاد-ماه-به-ماه-از-کی-شروع-کنیم) ببینید.

## پرسش‌های پرتکرار

### نوزاد ۴ ماهه چند کیلو باید باشه؟

میانه برای پسر حدود ۷ کیلو و برای دختر حدود ۶٫۴ کیلو است؛ بازهٔ طبیعی پسر ۵٫۶ تا ۸٫۷ و دختر ۵ تا ۸٫۲ کیلو. نوزادی که روی خط خودش بالا می‌رود سالم است.

### وزن طبیعی کودک ۱۴ ماهه چقدره؟

میانه برای پسر حدود ۱۰٫۱ کیلو و برای دختر حدود ۹٫۴ کیلو است؛ بازهٔ طبیعی پسر ۸٫۱ تا ۱۲٫۶ و دختر ۷٫۴ تا ۱۲٫۱ کیلو. جزئیات را در صفحهٔ کودک ۱۴ ماهه ببینید.

### کودک ۲ ساله چند کیلو باید باشه؟

میانه برای پسر حدود ۱۲٫۲ کیلو و برای دختر حدود ۱۱٫۵ کیلو است؛ بازهٔ طبیعی پسر ۹٫۷ تا ۱۵٫۳ و دختر ۹ تا ۱۴٫۸ کیلو. در سال دوم کل وزن‌گیری فقط حدود ۲ تا ۲٫۵ کیلوست.

### صدک رشد یعنی چی؟

یعنی کودک میان ۱۰۰ کودک سالم هم‌سن کجاست؛ صدک ۲۵ یعنی ۲۵ کودک سبک‌تر و ۷۵ سنگین‌ترند. صدک نمره نیست؛ مهم این است که روی خط خودش بالا برود.

### نوزادم به وزن تولدش برنگشته، چیکار کنم؟

انتظار می‌رود تا نوبت ۱۴ تا ۱۵ روزگی برگشته باشد. اگر برنگشته، شیر را به ۸ تا ۱۲ بار در شبانه‌روز برسانید و همین روزها با مراقب سلامت یا پزشک کودک تماس بگیرید؛ منتظر نوبت بعد نمانید.

### چرا نوزادم خوب وزن نمی‌گیره؟

زیر ۶ ماه بیشتر وقت‌ها چون کم یا با فاصلهٔ زیاد شیر می‌خورد یا پستان را درست نمی‌گیرد. اگر دو نوبت وزن نگرفته یا از دو خط منحنی پایین آمده، پزشک باید ببیند.

### بچم خیلی لاغره ولی غذا می‌خوره، طبیعیه؟

اگر روی خط خودش در منحنی بالا می‌رود و «وزن به قد»ش در نوار طبیعی است، معمولاً فقط باریک‌اندام است. بعد از راه افتادن، کودک‌ها به‌طور طبیعی کشیده‌تر می‌شوند. اگر خط صاف مانده یا پایین آمده، با پزشک صحبت کنید.

### سن نوزاد نارس رو چطور حساب کنم؟

هفتهٔ تولد را از ۴۰ کم کنید و این تعداد هفته را از سن تقویمی‌اش کم کنید. نوزاد ۳۲ هفته‌ای در ۶ ماهگی، حدود ۴ ماه سن اصلاح‌شده دارد. این کار تا ۲ سالگی است.

این مطلب برای آگاهی والدین است و جایگزین معاینهٔ پزشک نیست.