# مراقبت از نوزاد تازه‌متولد تا ۶ ماهگی: حمام، ناف، پوست، زردی، لباس، پستانک، ختنه، گریه و کولیک؛ چه کنم و کی به پزشک

- نشانی: https://rmko.ir/articles/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%85%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%81-%D8%B2%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%87-%DA%A9%D9%88%D9%84%DB%8C%DA%A9
- مناسب: تولد تا ۶ ماهگی
- آخرین به‌روزرسانی: 2026-10-29
- بازبینی علمی: 2026-10-29
- ناشر: مجله رایم (اپ رایم)

> همهٔ کارهای ماه‌های اول نوزاد در یک صفحه: حمام اسفنجی تا افتادن ناف، مراقبت از ناف و پوست و ناخن، لباس و دمای اتاق، پستانک، ختنه، زردی، مدفوع، خواب امن، گریه و کولیک، نوبت‌های مراقبت، و اینکه کی همان روز پزشک و کی فوری ۱۱۵.

## نکات کلیدی

- تا افتادن بند ناف (معمولاً ۱ تا ۳ هفته) فقط حمام اسفنجی؛ ناف خشک و تمیز، بدون الکل و زردچوبه و سکه.
- یک لایهٔ نازک بیشتر از خودتان لباس؛ اتاق حدود ۱۶ تا ۲۰ درجه؛ گرما را از پشت گردن بسنجید.
- خواب همیشه به پشت، روی تشک سفت و در تخت خالی؛ پستانک اختیاری و بدون عسل (عسل فقط بالای ۱ سال) و بدون بند.
- اولین نوبت مراقبت ۳ تا ۵ روزگی با آزمایش پاشنهٔ پا؛ بعد ۱۴ تا ۱۵ روزگی، ۳۰ تا ۴۵ روزگی، ۲ و ۴ ماهگی.
- گریهٔ عصر تا ۳ تا ۴ ماهگی طبیعی است؛ هرگز تکان ندهید. تب ۳۸ زیر ۳ ماه، زردی ۲۴ ساعت اول یا مدفوع سفید: منتظر نمانید.

**پاسخ کوتاه:** ماه‌های اول بیشتر تکرار چند کار ساده است. تا بند ناف نیفتاده، نوزاد را با اسفنج بشویید و ناف را خشک نگه دارید. یک لایه بیشتر از خودتان لباس کافی است. همیشه به پشت و در تخت خالی بخوابانید. تب ۳۸ یا بالاتر زیر ۳ ماه یعنی همان ساعت پزشک. گریهٔ عصرها تا ۳ تا ۴ ماهگی طبیعی است؛ نوزاد را هرگز تکان ندهید.

این صفحه همهٔ کارهای ماه‌های اول را کنار هم آورده است: از روزی که نوزاد را به خانه می‌آورید تا حدود ۶ ماهگی. هر بخش کوتاه است و به مقالهٔ کامل همان موضوع می‌رسد. اگر فقط یک بخش را می‌خواهید بخوانید، بخش آخر را بخوانید: «کی همان روز پزشک، کی فوری ۱۱۵».

## هفتهٔ اول در خانه

هفتهٔ اول بیشتر از همه به شیر خوردن، خواب و چند نگاه ساده می‌گذرد. چند چیز را بدانید تا بی‌دلیل نگران نشوید و نشانهٔ واقعی را هم از دست ندهید:

- **وزن:** کم شدن وزن تا روز سوم کمتر از ۶ درصد و در روز چهارم کمتر از ۸ درصد طبیعی است. تا ۱۴ تا ۱۵ روزگی انتظار می‌رود نوزاد به وزن تولدش برگشته باشد. [جدول وزن و قد نوزاد](/articles/رایم-جدول-قد-و-وزن-نوزاد-و-کودک-ماه-به-ماه-پسر-و-دختر)

- **پوشک خیس:** از روز چهارم به بعد، اگر نوزاد روزی دست‌کم ۶ پوشک خیس می‌کند، شیر به اندازهٔ کافی می‌خورد. رنگ مدفوع هم در چند روز اول از سیاه به سبز و بعد زرد خردلی می‌رسد. [مدفوع و ادرار نوزاد](/articles/رایم-مدفوع-و-ادرار-نوزاد-در-ماه-اول-رنگ-و-تعداد-پوشک)

- **آزمایش پاشنهٔ پا:** روز ۳ تا ۵ بعد از تولد، در پایگاه سلامت یا مرکز بهداشت. اگر کم‌کاری تیروئید تا ۲۸ روزگی درمان شود، هیچ اثری روی هوش کودک نمی‌گذارد. [اولین ویزیت نوزاد](/articles/دکتر-اطفال)

- **زردی:** بیشتر نوزادان روز دوم تا چهارم کمی زرد می‌شوند و تا ۲ هفتگی خوب می‌شوند. زردی در ۲۴ ساعت اول همان روز پزشک می‌خواهد. [زردی نوزاد](/articles/زردی-نوزاد:-یرقان-و-انواع-آن-راهنمای-کامل-برای-والدین)

- **چیزهای عجیب ولی طبیعی:** از جا پریدن با صدا، سکسکه، عطسه، خرخر بینی و مکث کوتاه نفس در خواب در هفته‌های اول طبیعی‌اند. [چیزهای عجیب ولی طبیعی نوزاد](/articles/رایم-چیزهای-عجیب-ولی-طبیعی-نوزاد-سکسکه-عطسه-پرش-در-خواب)

## جدول مراقبت روزانه

این جدول را یک بار بخوانید و هر وقت شک کردید دوباره نگاهش کنید. هر ردیف به مقالهٔ کامل همان کار می‌رسد.

| کار | چند وقت یک بار | چطور | چه نکنم | راهنمای کامل |

| حمام | تا افتادن ناف فقط اسفنجی؛ بعد هفته‌ای ۲ تا ۳ بار | چند سانت آب ولرم حدود ۳۷ درجه، با آرنج امتحان کنید؛ از صورت شروع کنید و ناحیهٔ پوشک آخر | حتی یک لحظه نوزاد را در آب تنها نگذارید؛ گوش‌پاک‌کن و پودر بچه نه | حمام نوزاد |

| بند ناف | هر بار تعویض پوشک نگاهش کنید | خشک و تمیز؛ لبهٔ پوشک را زیر ناف تا کنید | الکل، بتادین، زردچوبه، روغن و سکه نه؛ ناف را نکشید | بند ناف |

| ناخن | دست هفته‌ای یکی دو بار، پا ماهی یکی دو بار | هفته‌های اول سوهان نرم؛ بعد ناخن‌گیر مخصوص نوزاد، بعد از حمام یا در خواب | با دندان نجوید؛ چسب زخم روی انگشت نه | ناخن نوزاد |

| پوست | هر روز یک نگاه، بیشتر موقع لباس عوض کردن | شویندهٔ کم و بی‌عطر؛ مرطوب‌کننده فقط روی جای خشک؛ لباس نخی | پودر بچه نه؛ زیر ۶ ماه آفتاب مستقیم نه | پوست نوزاد |

| پوشک | هر وقت خیس یا کثیف شد | با آب ولرم بشویید، چند دقیقه هوا بدهید، برای قرمزی لایهٔ ضخیم کرم محافظ | دستمال الکلی و معطر و پماد دارویی بدون نظر پزشک نه | سوختگی پوشک |

| لباس و دمای اتاق | هر بار که بیرون می‌روید یا هوا عوض می‌شود | یک لایهٔ نازک بیشتر از خودتان؛ اتاق حدود ۱۶ تا ۲۰ درجه؛ پشت گردن را لمس کنید | در خواب پتو، بالش و کلاه نه؛ زیادی پوشاندن خطرناک است | لباس و دمای نوزاد |

| پستانک | اختیاری؛ بیشتر برای خواب | با شیر مادر صبر کنید تا شیردهی جا بیفتد، حدود ۳ تا ۴ هفتگی | به عسل یا شکر نزنید (عسل فقط بالای ۱ سال)؛ با بند به گردن یا تخت نبندید | پستانک |

## حمام نوزاد

تا بند ناف نیفتاده، که معمولاً ۱ تا ۳ هفته طول می‌کشد، فقط حمام اسفنجی بدهید: نوزاد را روی حولهٔ گرم بخوابانید و هر بار یک قسمت از بدن را با دستمال خیس بشویید و فوری خشک کنید. بعد از افتادن ناف، در سال اول ۲ تا ۳ بار حمام در هفته کافی است. چند سانت آب ولرم حدود ۳۷ درجه بریزید و دما را با آرنج امتحان کنید. همه‌چیز را قبل از حمام دم دست بگذارید، چون **حتی یک لحظه نوزاد را در آب تنها نگذارید**؛ اگر زنگ در یا تلفن آمد، نوزاد را در حوله بپیچید و با خودتان ببرید. صندلی و حلقهٔ حمام وسیلهٔ ایمنی نیست. [حمام نوزاد قدم به قدم](/articles/راهنمای-حمام-کردن-کودک:-نکات-ایمنی-و-روش‌های-موثر)

## بند ناف

بند ناف فقط خشک و تمیز ماندن می‌خواهد. الکل، بتادین، زردچوبه، روغن، پودر، سکه یا پارچه روی ناف نگذارید، مگر پزشک گفته باشد. لبهٔ پوشک را زیر ناف تا کنید تا هوا بخورد. ناف معمولاً ۱ تا ۳ هفته بعد از تولد خودش می‌افتد و چند قطره خون یا ترشح کم هنگام افتادن طبیعی است. قرمزی پوست اطراف ناف، بوی بد، ترشح چرکی، خون‌ریزی که بند نمی‌آید یا تب یعنی همان روز پزشک. [بند ناف نوزاد](/articles/مراقبت-از-بند-ناف-نوزاد:-راهنمایی‌ها،-علائم،-و-توصیه‌ها)

اگر بعد از افتادن ناف، برآمدگی نرمی دیدید که با گریه بزرگ‌تر می‌شود، احتمالاً فتق ناف است. بیشتر آن در چند سال اول خودش بسته می‌شود و سکه و بستن شکم خوبش نمی‌کند. ولی ورمی که در کشاله یا کیسهٔ بیضه می‌آید و می‌رود، خودش خوب نمی‌شود و همان هفته پزشک می‌خواهد. [فتق ناف، فتق کشاله و بیضه](/articles/رایم-فتق-ناف-فتق-کشاله-و-بیضه-نزول‌نکرده-نوزاد)

## پوست و سوختگی پوشک

بیشتر جوش‌ها، دانه‌های سفید ریز، لکه‌ها و پوسته‌ریزی هفته‌های اول طبیعی‌اند و خودشان می‌روند. کلاهک سر هم خطری ندارد؛ با شامپوی ملایم و برس نرم کم می‌شود و پوسته را نباید با ناخن کند. حمام کوتاه، شویندهٔ کم و بی‌عطر و لباس نخی برای پوست نوزاد کافی است. پودر بچه نزنید. نوزاد زیر ۶ ماه را در آفتاب مستقیم نگذارید؛ سایه، کلاه و لباس نازک بهتر است. [پوست نوزاد](/articles/مراقبت-از-پوست-کودکان:-راهنمای-جامع-و-کاربردی-برای-پوست-حساس-و-نرم)

سوختگی پوشک بیشتر از رطوبت است. پوشک را زود به زود عوض کنید، با آب ولرم بشویید، چند دقیقه هوا بدهید و لایهٔ ضخیم کرم محافظ بزنید؛ معمولاً در ۲ تا ۳ روز بهتر می‌شود. اگر بعد از ۳ روز بهتر نشد، یا تاول و زخم دیدید، به پزشک نشان دهید. [سوختگی پوشک و اگزمای شیرخوار](/articles/راهکارهای-درمان-و-پیشگیری-از-التهاب-پوستی-کودکان)

## ناخن نوزاد

ناخن نوزاد نرم است ولی زود بلند می‌شود و صورتش را خراش می‌دهد. در هفته‌های اول سوهان نرم کافی است. بعد با ناخن‌گیر یا قیچی سرگرد مخصوص نوزاد، بعد از حمام یا در خواب عمیق و در نور کافی کوتاه کنید. ناخن را با دندان نجوید و دستکش را همیشه دستش نکنید، چون نوزاد با دست‌هایش دنیا را می‌شناسد. اگر انگشت زخم شد، چند دقیقه با دستمال تمیز فشار دهید. [ناخن نوزاد](/articles/کوتاه-کردن-ناخن-نوزاد:-راهنمایی-کامل-برای-جلوگیری-از-آسیب-و-صدمات)

## لباس و دمای نوزاد

نوزاد یک لایهٔ نازک بیشتر از خود شما لباس لازم دارد و چند لایهٔ نازک نخی بهتر از یک لایهٔ ضخیم است. اتاقش حدود ۱۶ تا ۲۰ درجه باشد. سرد یا گرم بودن را از پشت گردن یا سینه بسنجید، نه از دست و پا که همیشه کمی خنک‌اند. عرق، سرخی، موی خیس و نفس تند یعنی زیادی گرمش است، و گرمای زیاد در خواب خطرناک است. [لباس و دمای نوزاد](/articles/مراقبت-از-دمای-بدن-نوزاد:-راهنمایی-برای-گرم-نگه-داشتن-کودک) و برای شب‌های سرد: [نوزاد را شب چطور بپوشانم](/articles/رایم-لباس-خواب-نوزاد-در-شب-سرد-۰-تا-۱۲-ماه)

## پستانک و مکیدن انگشت

پستانک اجباری نیست، ولی اگر نوزاد با آن می‌خوابد، خطر مرگ ناگهانی نوزاد را کم می‌کند. با شیر مادر صبر کنید تا شیردهی جا بیفتد، حدود ۳ تا ۴ هفتگی؛ با شیر خشک از اول اشکالی ندارد. اگر پستانک در خواب از دهانش افتاد، لازم نیست دوباره بگذارید. هرگز پستانک را به عسل، شکر یا آب‌قند نزنید (عسل فقط بالای ۱ سال) و آن را با بند به گردن یا تخت نبندید. مکیدن دست و انگشت هم طبیعی است و نوزاد با آن خودش را آرام می‌کند. [پستانک و مکیدن انگشت](/articles/پستانک-برای-کودک:-مزایا،-نکات-مهم-و-زمان-مناسب-برای-استفاده)

## ختنه

ختنه یک جراحی کوچک است و تصمیمش با شما و پزشک است. فقط به دست پزشک و در مرکز درمانی انجام شود، در خانه یا به دست غیرپزشک هرگز. گاهی پزشک می‌گوید فعلاً صبر کنید، مثلاً وقتی سوراخ ادرار سر جایش نیست یا نوزاد نارس یا بیمار است. بعد از ختنه دستور پزشک را دنبال کنید و زخم را تمیز و خشک نگه دارید. خون‌ریزی که بند نمی‌آید، ادرار نکردن ۸ تا ۱۲ ساعت، تب، ورم یا چرک یعنی همان روز پزشک. [ختنهٔ نوزاد پسر](/articles/ختنه-نوزادان:-منافع-و-مضرات،-نکات-مهم-و-توصیه‌های-متخصصان)

## زردی نوزاد

بیشتر نوزادان روز دوم تا چهارم کمی زرد می‌شوند و زردی تا ۲ هفتگی (در نوزاد نارس تا ۳ هفتگی) می‌رود. بهترین کمک شما شیر دادن زیاد است، دست‌کم ۸ بار در شبانه‌روز. آفتاب دادن، ترنجبین، آب‌قند و آب کمکی نمی‌کنند و شیر مادر را هم نباید قطع کرد، مگر پزشک بگوید. عدد بیلی‌روبین را پزشک با سن نوزاد به ساعت می‌سنجد؛ یک عدد برای همه نیست. زردی در ۲۴ ساعت اول، زردی که تا دست و پا رسیده، خواب‌آلودگی و شیر نخوردن، مدفوع کم‌رنگ یا ادرار تیره، یا زردی بعد از ۲ هفتگی یعنی همان روز پزشک. [زردی نوزاد](/articles/زردی-نوزاد:-یرقان-و-انواع-آن-راهنمای-کامل-برای-والدین)

## مدفوع و ادرار

مدفوع نوزاد در روز اول و دوم سیاه و چسبناک است، روز سوم و چهارم سبز و قهوه‌ای می‌شود و از روز پنجم با شیر مادر زرد خردلی. در هفته‌های اول چند بار در روز طبیعی است و بعد از حدود ۶ هفتگی گاهی هر چند روز یک بار. زور زدن و سرخ شدن با مدفوع نرم یبوست نیست. ولی مدفوع سفید، خاکستری یا خیلی کم‌رنگ، خون در مدفوع یا کمتر از ۶ پوشک خیس از روز چهارم یعنی همان روز پزشک. [مدفوع و ادرار نوزاد در ماه اول](/articles/رایم-مدفوع-و-ادرار-نوزاد-در-ماه-اول-رنگ-و-تعداد-پوشک) و اگر بعدها مدفوعش سفت شد: [یبوست نوزاد و کودک](/articles/رایم-یبوست-نوزاد-و-کودک-از-غذای-کمکی-تا-پوشک-گرفتن)

## خواب امن

برای خواب، نوزاد زیر ۱ سال را همیشه **به پشت** و روی تشک سفت و صاف بخوابانید؛ در جای خوابش هیچ پتو، بالش، عروسک، محافظ دور تخت و بندی نباشد. نوزاد را در اتاق خودتان و در تخت یا گهوارهٔ خودش بخوابانید، نه روی مبل یا در آغوش وقتی خودتان خوابتان می‌برد. برای ساعت خواب و چرت‌ها: [خواب نوزاد ۰ تا ۳ ماهه](/articles/نوزادان-0-تا-3-ماهه-چه-مدت-می‌خوابند؟) و [راهنمای خواب نوزاد و کودک](/articles/رایم-جدول-ساعت-خواب-نوزاد-و-کودک-ماه-به-ماه)

## گریه و کولیک

گریهٔ طبیعی از حدود ۲ هفتگی بیشتر می‌شود، در ۶ تا ۸ هفتگی به اوج می‌رسد (تا ۲ تا ۳ ساعت در روز) و تا ۳ تا ۴ ماهگی بهتر می‌شود. این گریه اغلب عصرها است، دلیل مشخصی ندارد، به آرام کردن جواب نمی‌دهد و چهرهٔ نوزاد دردمند به نظر می‌رسد. کولیک یعنی نوزاد سالم و سیر بیش از ۳ ساعت در روز، بیش از ۳ روز در هفته و بیش از ۳ هفته گریه کند.

اول نیازهای ساده را چک کنید: شیر، پوشک، باد گلو و دما. بعد بغل سینه به سینه، صدای ششش، حرکت ملایم و مکیدن را امتحان کنید و به هر روش ۵ تا ۱۰ دقیقه فرصت بدهید. اگر نوزاد سالم و سیر بیش از ۳ ساعت در روز و دست‌کم ۳ روز در هفته بی‌دلیل گریه می‌کند، به آن کولیک می‌گویند؛ بیماری نیست و تا ۳ تا ۴ ماهگی خودش تمام می‌شود.

**هرگز نوزاد را تکان ندهید، نیندازید، نزنید، محکم زمین نگذارید و نکشید، حتی چند ثانیه. تکان دادن باعث خونریزی مغز و چشم می‌شود و می‌تواند به مرگ، نابینایی، فلج مغزی و تشنج بینجامد. این را به همهٔ مراقبان (پدربزرگ و مادربزرگ، پرستار، پدر) بگویید.**

قطرهٔ ضدنفخ الکلی، تریاک، آرام‌بخش گیاهی، عسل (زیر ۱ سال) یا داروی کولیک را بدون تجویز پزشک ندهید.

نوزاد را برای گریه کردن روی شکم، روی مبل یا با بالش تنها نگذارید.

[گریهٔ نوزاد و آرام کردنش](/articles/گریه-نوزادان:-راهنمای-شناخت-انواع-گریه-و-نیازهای-نوزادان) · [کولیک نوزاد](/articles/رایم-کولیک-نوزاد-گریه-شبانه-چه-کنم-کی-تمام-می‌شود) · اگر یک‌باره پرشیر و بدخواب شد: [جهش رشد نوزاد](/articles/رایم-جهش-رشد-نوزاد)

## نوبت‌های مراقبت تا ۴ ماهگی

در ایران هر کودک زیر ۵ سال، چه ایرانی و چه غیرایرانی، ۱۶ نوبت مراقبت رایگان دارد. این نوبت‌ها رایگان‌اند و در هر کدام رشد نوزاد روی منحنی ثبت می‌شود. پنج نوبت اول این‌هاست:

| نوبت | چه می‌شود | نکتهٔ شما |

| ۳ تا ۵ روزگی | آزمایش پاشنهٔ پا، معاینهٔ کامل پزشک، وزن و زردی، شروع قطرهٔ آ+د | شناسنامه، کارت واکسن زایشگاه و برگهٔ ترخیص را ببرید |

| ۱۴ تا ۱۵ روزگی | وزن، قد و دور سر؛ شیر خوردن و زردی | انتظار می‌رود نوزاد تا این نوبت به وزن تولدش برگشته باشد |

| ۳۰ تا ۴۵ روزگی | وزن، قد و دور سر؛ شیر خوردن | اگر پاشنهٔ پا یا شنوایی‌سنجی مانده، همین حالا؛ نوزاد نارس حدود ۴ هفتگی معاینهٔ شبکیه |

| ۲ ماهگی | واکسن‌های ۲ ماهگی؛ وزن، قد و دور سر؛ چند سؤال دربارهٔ تکامل | نوزاد نارس یا کم‌وزن: قطرهٔ آهن از وقتی وزنش دو برابر شد |

| ۴ ماهگی | واکسن‌های ۴ ماهگی؛ وزن، قد و دور سر | آزمایش کم‌خونی فقط برای نوزاد نارس، کم‌وزن یا شیر خشک بدون آهن |

[اولین ویزیت نوزاد و نوبت‌های بعدی](/articles/دکتر-اطفال) · واکسن هر نوبت: [راهنمای واکسن کودک در ایران](/articles/رایم-راهنمای-واکسن-نوزاد-و-کودک-نوبت-ها-عوارض-تب)

## آداب و رسوم، مهمانی و بیرون رفتن

بیشتر رسم‌های نوزادی بی‌خطرند: لالایی، جشن، دید و بازدید با دست شستن و کاچی برای مادر. چند رسم را ولی کنار بگذارید: قنداق سفت با پاهای صاف به لگن آسیب می‌زند، سرمه سرب دارد، و نبات داغ، آب‌قند و ترنجبین جای شیر را می‌گیرند؛ تا ۶ ماهگی جز شیر چیزی لازم نیست. عسل فقط بالای ۱ سال مجاز است. بند و نظرقربانی را دور از نوزاد آویزان کنید، نه در تخت یا دور گردنش. [آداب نوزادی ایرانی](/articles/رایم-آداب-نوزادی-ایرانی-کدام-بی‌خطر-است-کدام-نه)

قانون ثابتی برای اولین بیرون رفتن نیست؛ نوزاد سالم را می‌شود از هفته‌های اول کوتاه و در هوای خوب، دور از شلوغی، بیرون برد. در ۲ تا ۳ ماه اول از جاهای شلوغ و بسته پرهیز کنید. مهمان‌ها دست بشویند، صورت نوزاد را نبوسند و آدم سرماخورده یا با تبخال بغلش نکند. نه گفتن حق شماست. [بیرون بردن نوزاد و مهمانی](/articles/رایم-بیرون-بردن-نوزاد-مهمانی-و-بوسیدن-نوزاد)

## حال خود شما

زودرنجی، گریه و نگرانی در ۲ هفتهٔ اول بعد از زایمان رایج است و خودش می‌رود. ولی اگر غم، بی‌امیدی، احساس گناه یا بی‌خوابی حتی وقتی نوزاد خواب است بیش از ۲ هفته طول کشید، به پزشک یا مراقب سلامت بگویید. افسردگی بعد از زایمان تقصیر شما نیست و درمان دارد. شب‌ها را با همسرتان نوبتی کنید و از اطرافیان کمک بخواهید. خط صدای مشاور بهزیستی **۱۴۸۰** و خط مشاورهٔ سلامت روان **۴۰۳۰** برای همین روزهاست. فکر آسیب زدن به خود یا نوزاد یعنی همین حالا به کسی بگویید و با **۱۱۵** تماس بگیرید. [غم و افسردگی بعد از زایمان](/articles/رایم-غم-و-افسردگی-بعد-از-زایمان-وقتی-دیگر-نمی‌کشم)

## کی همان روز پزشک، کی فوری ۱۱۵

**فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید اگر…**

- کودک جواب نمی‌دهد و بیدار نمی‌شود، شُل شده یا نفس طبیعی نمی‌کشد. همان لحظه احیا (ماساژ قلبی و تنفس دهان‌به‌دهان) را شروع کنید.

- به سختی نفس می‌کشد: لبش خاکستری یا کبود است، با هر نفس خرخر می‌کند یا پوست بین دنده‌هایش فرو می‌رود، نفسش قطع می‌شود، نوزاد بیش از ۶۰ بار در دقیقه نفس می‌کشد، یا از شدت تنگی نفس نمی‌تواند شیر بخورد یا حرف بزند.

- تشنج بیش از ۵ دقیقه طول کشیده، تشنج دوباره تکرار شده، نوزاد زیر ۶ ماه تشنج کرده، یا اولین تشنج او همراه با مشکل تنفس است.

- نوزاد زیر ۳ ماه تب دارد (۳۸ درجه یا بالاتر). یا کودک تب دارد و همراهش یکی از این‌ها را می‌بینید: لکه‌هایی روی پوست که با فشار لیوان محو نمی‌شود، گردن سفت، ملاج (نرمی سر) برجسته، خواب‌آلودگی شدید، یا پوست رنگ‌پریده یا کبود.

- نوزاد تکان داده شده است، یا گریه‌اش ناگهان قطع شده و شُل و کبود شده است.

تلفن را روی بلندگو بگذارید و هر چه اورژانس می‌گوید انجام دهید. در خانه را باز کنید و اگر کسی هست، او را به استقبال آمبولانس بفرستید. ظرف دارو یا سم و کارت سلامت کودک را آماده کنید تا همراه ببرید.

**فوراً ۱۱۵ برای گریه اگر:** حین گریه نفسش قطع می‌شود یا کبود می‌شود، جواب نمی‌دهد یا شُل است، تشنج کرده، ملاجش برجسته است، استفراغ سبز یا خونی دارد، به آسیب شک دارید، زیر ۳ ماه است و تب دارد، یا تکان داده شده است (حتماً بگویید، چون درمان زودهنگام نجات‌دهنده است).

**همان روز پزشک برای گریه اگر:** بیش از ۲ ساعت آرام نشده، نشانه‌های خطر بالا را دارد، در مدفوعش خون است، وزن نمی‌گیرد، یا خودتان دیگر نمی‌کشید (غربالگری افسردگی پس از زایمان).

**همان روز پزشک** همچنین وقتی: زردی در ۲۴ ساعت اول یا تا دست و پا یا بعد از ۲ هفتگی، مدفوع سفید یا خاکستری، کمتر از ۶ پوشک خیس از روز چهارم، قرمزی و بو و چرک دور ناف، یا ورم کشاله که می‌آید و می‌رود. ورم سفت، دردناک یا کبود در کشاله یا بیضه یعنی همان ساعت اورژانس.

[تب نوزاد بر حسب سن](/articles/رایم-تب-نوزاد-و-کودک-چند-درجه-خطرناک-است-کی-۱۱۵) · [راهنمای تب و بیماری‌های شایع](/articles/رایم-راهنمای-تب-و-بیماری‌های-شایع-نوزاد-و-کودک-کی-به-پزشک)

## پرسش‌های پرتکرار

### نوزاد را از کی حمام کنم؟

تا بند ناف نیفتاده، که معمولاً ۱ تا ۳ هفته طول می‌کشد، فقط حمام اسفنجی بدهید. بعد از آن در سال اول ۲ تا ۳ بار حمام در هفته در چند سانت آب ولرم حدود ۳۷ درجه کافی است. حتی یک لحظه نوزاد را در آب تنها نگذارید.

### ناف نوزاد کی می‌افتد و اگر خون آمد چه کنم؟

ناف معمولاً ۱ تا ۳ هفته بعد از تولد خودش می‌افتد. چند قطره خون یا ترشح کم هنگام افتادن طبیعی است. خون‌ریزی که بند نمی‌آید، قرمزی پوست اطراف، بوی بد یا تب یعنی همان روز پزشک. اگر تا ۳ هفتگی نیفتاد، به پزشک بگویید.

### زردی نوزاد تا کی طبیعی است؟

زردی معمولی روز دوم تا چهارم شروع می‌شود و تا ۲ هفتگی، در نوزاد نارس تا ۳ هفتگی، می‌رود. زردی در ۲۴ ساعت اول، زردی تا دست و پا، خواب‌آلودگی یا زردی بعد از ۲ هفتگی یعنی همان روز پزشک. آفتاب و ترنجبین درمان نیستند.

### اتاق نوزاد چند درجه باشد؟

حدود ۱۶ تا ۲۰ درجه. نوزاد یک لایهٔ نازک بیشتر از شما لباس لازم دارد. سرد یا گرم بودن را از پشت گردن بسنجید، نه دست و پا. در خواب پتو، بالش و کلاه نگذارید.

### به نوزاد پستانک بدهم؟

اختیاری است. پستانک در خواب خطر مرگ ناگهانی نوزاد را کم می‌کند. با شیر مادر صبر کنید تا حدود ۳ تا ۴ هفتگی که شیردهی جا بیفتد. هرگز به عسل یا شکر نزنید (عسل فقط بالای ۱ سال) و با بند نبندید.

### کولیک نوزاد تا چند ماهگی است؟

کولیک معمولاً از ۲ تا ۴ هفتگی شروع می‌شود، حدود ۶ هفتگی به اوج می‌رسد و تا ۳ تا ۴ ماهگی خودش تمام می‌شود. اگر بعد از ۴ ماهگی ادامه داشت، به پزشک نشان دهید. نوزاد را هرگز تکان ندهید.

### اولین نوبت مراقبت نوزاد کی است؟

روز ۳ تا ۵ بعد از تولد، در پایگاه سلامت یا مرکز بهداشت. آزمایش پاشنهٔ پا گرفته می‌شود، پزشک نوزاد را معاینه می‌کند و قطرهٔ آ+د شروع می‌شود. نوبت‌های بعدی ۱۴ تا ۱۵ روزگی، ۳۰ تا ۴۵ روزگی، ۲ ماهگی و ۴ ماهگی است.

### نوزاد را از کی بیرون ببرم؟

قانون ثابتی نیست. نوزاد سالم را می‌شود از هفته‌های اول کوتاه و در هوای خوب، دور از شلوغی، بیرون برد. در ۲ تا ۳ ماه اول از جاهای شلوغ و بسته پرهیز کنید. تب ۳۸ یا بالاتر زیر ۳ ماه یعنی همان ساعت پزشک.

این مطلب برای آگاهی والدین است و جایگزین معاینهٔ پزشک نیست.