# عفونت ادراری در شیرخوار و کودک: وقتی تنها نشانه تب است، کی آزمایش ادرار لازم است و کی به پزشک

- نشانی: https://rmko.ir/articles/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%B9%D9%81%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D8%AA%D8%A8-%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1
- مناسب: تولد تا ۴ سالگی
- آخرین به‌روزرسانی: 2026-10-28
- بازبینی علمی: 2026-10-28
- ناشر: مجله رایم (اپ رایم)

> در شیرخوار و کودک زیر ۲ سال، عفونت ادراری اغلب فقط با تب بی‌علت خودش را نشان می‌دهد، گاهی با استفراغ، بی‌قراری یا ادرار بدبو. بچه‌های بزرگ‌تر سوزش و تکرار ادرار یا خیس کردن دوباره دارند. تب بی‌علت بیش از ۲۴ ساعت زیر ۲ سال، سوزش یا خون در ادرار: همان روز پزشک و آزمایش ادرار. درمان آنتی‌بیوتیک کامل است و نباید رها شود، چون ممکن است به کلیه برسد.

## نکات کلیدی

- زیر ۲ سال، عفونت ادراری اغلب فقط تب بی‌علت است، گاهی با استفراغ، بی‌قراری یا ادرار بدبو.
- بچه‌های بزرگ‌تر: سوزش یا گریه موقع ادرار، تکرار ادرار، خیس کردن دوباره بعد از پوشک گرفتن، دل‌درد.
- تب بی‌علت بیش از ۲۴ ساعت زیر ۲ سال، سوزش یا خون در ادرار: همان روز پزشک؛ تب زیر ۳ ماه همان ساعت.
- آزمایش ادرار با نمونهٔ تمیز، نه از پوشک؛ آنتی‌بیوتیک تا آخر، چون عفونت رهاشده ممکن است به کلیه برسد.
- پوشک زود عوض شود، دختر از جلو به عقب تمیز شود و یبوست درمان شود.

پاسخ کوتاه: در شیرخوار و کودک زیر ۲ سال، عفونت ادراری اغلب فقط با تب خودش را نشان می‌دهد، بدون سرفه و آبریزش و بدون علامت دیگر؛ گاهی هم با بی‌قراری، استفراغ، بد شیر خوردن یا ادرار بدبو. برای همین تب بی‌علت در این سن باید معاینه شود و پزشک ممکن است آزمایش ادرار بخواهد. بچه‌های بزرگ‌تر از سوزش ادرار، تکرار ادرار، خیس کردن دوباره بعد از پوشک گرفتن یا دل‌درد می‌گویند. عفونت ادراری با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود و نباید بدون پزشک رها شود، چون ممکن است به کلیه برسد.

## نشانه‌ها بر حسب سن

| سن | چه می‌بینید |

| زیر ۳ ماه | تب، یا گاهی بدون تب: بد شیر خوردن، استفراغ، بی‌حالی، زردی طول‌کشیده. هر تب زیر ۳ ماه همان ساعت پزشک است. |

| ۳ ماه تا ۲ سال | تب بی‌علت، بی‌قراری، استفراغ یا اسهال، کم‌اشتهایی، وزن نگرفتن، ادرار بدبو یا کدر. |

| ۲ تا ۴ سال | سوزش یا گریه موقع ادرار، تکرار ادرار، خیس کردن دوباره بعد از پوشک گرفتن، دل‌درد یا درد زیر شکم، تب، ادرار بدبو یا خونی. |

## کی همان روز به پزشک بروم؟

- شیرخوار یا کودک زیر ۲ سال که بیش از ۲۴ ساعت تب دارد و علت تب معلوم نیست (طبق قاعدهٔ [راهنمای تب بر حسب سن](/articles/رایم-تب-نوزاد-و-کودک-چند-درجه-خطرناک-است-کی-۱۱۵)).

- کودک از سوزش ادرار می‌گوید، موقع ادرار گریه می‌کند یا ادرارش خونی است.

- کودکی که قبلاً عفونت ادراری داشته و دوباره تب کرده است.

- بعد از ۴۸ ساعت آنتی‌بیوتیک هنوز تب دارد یا حالش بهتر نشده.

## کی همین حالا ۱۱۵؟

- نوزاد زیر ۳ ماه تب دارد.

- روی پوستش لکه‌های قرمز یا بنفش است که با فشار لیوان شیشه‌ای محو نمی‌شود.

- شُل است، بیدار نمی‌شود یا بیدار نمی‌ماند، یا گریه‌اش ضعیف یا جیغ‌مانند شده است.

- با هر نفس خرخر می‌کند، بیش از ۶۰ بار در دقیقه نفس می‌کشد، سینه‌اش با هر نفس شدید فرو می‌رود، یا لبش کبود یا پوستش خاکستری و لکه‌لکه است.

- ملاج (نرمی سر) برجسته شده، گردنش سفت است، یا تشنج کرده است.

کودکی که تب و استفراغ دارد و هیچ مایعی را نگه نمی‌دارد، یا نشانهٔ کم‌آبی شدید دارد، هم باید فوراً دیده شود ([نشانه‌های کم‌آبی](/articles/رایم-اسهال-و-استفراغ-کودک-او-آر-اس-و-نشانه‌های-کم‌آبی)).

## آزمایش ادرار و درمان

- پزشک برای تشخیص آزمایش ادرار و کشت ادرار می‌خواهد. در شیرخوار، نمونه را باید به روش تمیزی که درمانگاه می‌گوید گرفت؛ ادرار داخل پوشک برای آزمایش مناسب نیست.

- آنتی‌بیوتیک را تا آخرین روزی که پزشک گفته بدهید، حتی اگر تب زود قطع شد. شیرخوار کوچک یا کودکی که حالش بد است ممکن است برای درمان تزریقی بستری شود.

- بعد از اولین عفونت ادراری همراه تب، پزشک ممکن است سونوگرافی کلیه بخواهد تا مطمئن شود ساختار کلیه و مثانه طبیعی است.

- آنتی‌بیوتیک مانده از قبل یا داروی گیاهی به‌جای درمان پزشک نه.

## پیشگیری

- پوشک را زود به زود عوض کنید و دختر را از جلو به عقب تمیز کنید.

- یبوست خطر عفونت ادراری را بیشتر می‌کند؛ مایعات کافی و درمان یبوست کمک می‌کند ([یبوست نوزاد و کودک](/articles/رایم-یبوست-نوزاد-و-کودک-از-غذای-کمکی-تا-پوشک-گرفتن)).

- در دوران پوشک گرفتن، کودک را تشویق کنید ادرار را نگه ندارد و کامل تخلیه کند.

- حمام کف و صابون معطر در وان برای دختر بچه‌ها می‌تواند سوزش بدهد؛ شستن ساده با آب کافی است.

فهرست کامل بیماری‌های شایع کودک و اینکه کی به پزشک و کی فوری به ۱۱۵ زنگ بزنید، در [راهنمای تب و بیماری رایم](/articles/رایم-راهنمای-تب-و-بیماری‌های-شایع-نوزاد-و-کودک-کی-به-پزشک) آمده است.

## پرسش‌های پرتکرار

### عفونت ادراری در نوزاد چه نشانه‌ای دارد؟

اغلب فقط تب بی‌علت؛ گاهی بد شیر خوردن، استفراغ، بی‌قراری یا ادرار بدبو. زیر ۳ ماه هر تب همان ساعت پزشک است.

### بچه‌ام تب دارد ولی سرما نخورده؛ ممکن است عفونت ادراری باشد؟

بله، در زیر ۲ سال یکی از علت‌های شایع تب بی‌علت است. اگر تب بیش از ۲۴ ساعت مانده، پزشک ببیند و شاید آزمایش ادرار بخواهد.

### آزمایش ادرار نوزاد را از پوشک بگیرم؟

نه؛ ادرار پوشک آلوده می‌شود. روش نمونه‌گیری تمیز را درمانگاه یا پزشک می‌گوید.

### عفونت ادراری بچه خطرناک است؟

با درمان کامل معمولاً خوب می‌شود. اگر درمان نشود یا نیمه‌کاره بماند، ممکن است به کلیه برسد؛ برای همین آنتی‌بیوتیک را تا آخر بدهید.

### چطور از عفونت ادراری پیشگیری کنم؟

پوشک را زود عوض کنید، دختر را از جلو به عقب تمیز کنید، مایعات کافی بدهید و یبوست را درمان کنید.

این مطلب برای آگاهی والدین است و جایگزین معاینهٔ پزشک نیست.