# فتق ناف، فتق کشاله، ورم کیسهٔ بیضه و بیضهٔ نزول‌نکرده در نوزاد: کی خودش خوب می‌شود و کی فوری

- نشانی: https://rmko.ir/articles/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D9%81%D8%AA%D9%82-%D9%86%D8%A7%D9%81-%D9%81%D8%AA%D9%82-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%B6%D9%87-%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%E2%80%8C%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF
- مناسب: تولد تا ۱۲ ماهگی
- آخرین به‌روزرسانی: 2026-10-29
- بازبینی علمی: 2026-10-29
- ناشر: مجله رایم (اپ رایم)

> فتق ناف نرم و بی‌درد است و بیشترش خودش بسته می‌شود؛ سکه و بستن شکم نه. فتق کشاله خودش خوب نمی‌شود و زود جراحی می‌خواهد. بیضهٔ نزول‌نکرده را پزشک پیگیری می‌کند. ورم سفت و دردناک یعنی همان ساعت اورژانس.

## نکات کلیدی

- فتق ناف نرم و بی‌درد است، با گریه بزرگ‌تر می‌شود و بیشترش تا ۱ تا ۲ سالگی و گاهی ۴ تا ۵ سالگی خودش بسته می‌شود.
- سکه، چسب یا بستن شکم فتق ناف را خوب نمی‌کند و پوست را زخم می‌کند.
- فتق کشاله (ورمی که در کشاله یا کیسهٔ بیضه می‌آید و می‌رود) خودش خوب نمی‌شود؛ همان هفته پزشک.
- بیضهٔ نزول‌نکرده را پزشک از ۳ تا ۵ روزگی پیگیری می‌کند؛ اگر تا حدود ۶ ماهگی پایین نیامد، ارجاع به جراح.
- ورم سفت، دردناک یا کبود، ورم با استفراغ، یا ورم ناگهانی و دردناک بیضه: همان ساعت اورژانس.

پاسخ کوتاه: **فتق ناف** (ناف بیرون‌زده و نرم که با گریه بزرگ‌تر می‌شود) در نوزادان رایج است، درد ندارد و بیشترش در چند سال اول خودش بسته می‌شود؛ سکه و بستن شکم لازم نیست. ولی **فتق کشاله** (ورم در کشالهٔ ران یا کیسهٔ بیضه که می‌آید و می‌رود) خودش خوب نمی‌شود و باید زود جراحی شود. **بیضهٔ نزول‌نکرده** را پزشک در معاینه‌های ماه اول بررسی می‌کند. ورم سفت و دردناک، تغییر رنگ، یا ورمی که همراه استفراغ و گریهٔ بی‌وقفه است، یعنی همان ساعت اورژانس.

## فتق ناف

بعد از افتادن بند ناف، گاهی عضلات شکم دور ناف هنوز کامل به هم نرسیده‌اند و کمی از روده از این فاصله بیرون می‌زند. نتیجه یک برجستگی نرم زیر پوست ناف است که با گریه، زور زدن و سرفه بزرگ‌تر و در آرامش کوچک‌تر می‌شود و با فشار آرام انگشت برمی‌گردد. این حالت در نوزادان نارس رایج‌تر است.

- **درد ندارد** و به نوزاد آسیبی نمی‌زند. گریه علت فتق نیست؛ فقط آن را بزرگ‌تر نشان می‌دهد.

- **بیشتر فتق‌های ناف خودشان بسته می‌شوند**، معمولاً تا ۱ تا ۲ سالگی و گاهی تا ۴ تا ۵ سالگی. اگر تا آن موقع بسته نشد یا خیلی بزرگ است، پزشک دربارهٔ جراحی کوچک تصمیم می‌گیرد.

- **سکه، چسب یا بستن شکم نه:** این کار فتق را زودتر خوب نمی‌کند و پوست را زخم یا عفونی می‌کند.

- در نوبت‌های مراقبت به پزشک نشانش دهید تا اندازه‌اش را پیگیری کند.

اگر بعد از افتادن ناف یک برجستگی کوچک، صورتی و مرطوب در ته ناف مانده، این فتق نیست؛ گوشت اضافهٔ ناف است و پزشک آن را ساده در مطب درمان می‌کند ([بند ناف](/articles/مراقبت-از-بند-ناف-نوزاد:-راهنمایی‌ها،-علائم،-و-توصیه‌ها)).

## فتق کشاله و ورم کیسهٔ بیضه

فتق کشاله ورمی در کشالهٔ ران یا کیسهٔ بیضه است که با گریه و زور زدن بیرون می‌آید و در آرامش یا خواب کوچک می‌شود یا می‌رود. در پسرها و نوزادان نارس رایج‌تر است ولی در دخترها هم پیش می‌آید. **فتق کشاله خودش خوب نمی‌شود** و چون ممکن است روده در آن گیر کند، پزشک معمولاً جراحی را زود برنامه‌ریزی می‌کند. اگر چنین ورمی دیدید، چند روز صبر نکنید و در همان هفته به پزشک نشان دهید.

گاهی کیسهٔ بیضه از مایع پر است و بزرگ به نظر می‌رسد ولی نرم است، درد ندارد و اندازه‌اش در طول روز زیاد عوض نمی‌شود. این تجمع آب دور بیضه در نوزادان رایج است و بیشترش در سال اول خودش جذب می‌شود. پزشک باید آن را ببیند تا از فتق جدا کند.

## بیضهٔ نزول‌نکرده

بیضه‌ها پیش از تولد از شکم پایین می‌آیند. در بعضی پسرها، به‌ویژه نارس‌ها، یک یا هر دو بیضه هنگام تولد هنوز در کیسه نیست. پزشک در معاینهٔ ۳ تا ۵ روزگی بیضه‌ها را بررسی می‌کند. بسیاری از بیضه‌ها در چند ماه اول خودشان پایین می‌آیند. اگر تا حدود ۶ ماهگی پایین نیامد، پزشک نوزاد را به جراح کودکان ارجاع می‌دهد، چون جراحی معمولاً در سال اول یا کمی بعد انجام می‌شود تا به باروری و سلامت بیضه در آینده آسیبی نرسد. این را از نوبت‌های مراقبت جا نیندازید.

بیضه‌ای که گاهی بالا می‌رود (مثلاً با سرما یا لمس) و گاهی در کیسه دیده می‌شود، معمولاً طبیعی است؛ ولی در هر حال به پزشک بگویید.

## کی همان ساعت اورژانس؟

- ورم ناف یا کشاله **سفت، دردناک، قرمز یا کبود** شده و با فشار آرام برنمی‌گردد.

- همراه ورم، نوزاد استفراغ می‌کند (به‌ویژه سبز)، شکمش باد کرده یا گریه‌اش بی‌وقفه و دردناک است. در فهرست خطر گریهٔ نوزاد هم آمده است: «کشالهٔ ران یا بیضه‌اش ورم کرده (فتق)» ([گریهٔ نوزاد](/articles/گریه-نوزادان:-راهنمای-شناخت-انواع-گریه-و-نیازهای-نوزادان)).

- کیسهٔ بیضه ناگهان ورم کرده، قرمز یا کبود است و با لمس گریه می‌کند؛ پیچ خوردن بیضه باید در چند ساعت درمان شود.

در این حالت‌ها به اورژانس بیمارستان بروید یا ۱۱۵ بگیرید و منتظر نوبت نمانید.

همهٔ کارهای ماه‌های اول نوزاد، از حمام و ناف تا زردی و گریه، و اینکه کی به پزشک بروید، در [راهنمای مراقبت از نوزاد رایم](/articles/رایم-راهنمای-مراقبت-از-نوزاد-تازه-متولد-حمام-ناف-زردی-گریه-کولیک) کنار هم آمده است.

## پرسش‌های پرتکرار

### ناف نوزادم بیرون زده؛ خطرناک است؟

معمولاً فتق ناف است: نرم، بی‌درد و با گریه بزرگ‌تر. بیشترش خودش بسته می‌شود. فقط اگر سفت، دردناک یا تغییر رنگ داد، فوری.

### سکه روی ناف بگذارم یا شکمش را ببندم؟

نه. این کار فتق را خوب نمی‌کند و پوست را زخم یا عفونی می‌کند.

### فتق ناف تا کی خوب می‌شود؟

بیشتر تا ۱ تا ۲ سالگی و گاهی تا ۴ تا ۵ سالگی. اگر بسته نشد یا خیلی بزرگ است، پزشک دربارهٔ جراحی تصمیم می‌گیرد.

### کشالهٔ ران نوزادم ورم دارد که می‌آید و می‌رود؛ چه کنم؟

احتمالاً فتق کشاله است که خودش خوب نمی‌شود. همان هفته به پزشک نشان دهید. اگر سفت و دردناک شد، فوری.

### بیضهٔ نوزادم پایین نیامده؛ چه کنم؟

پزشک آن را در نوبت‌های مراقبت پیگیری می‌کند. بسیاری در چند ماه اول خودشان پایین می‌آیند. اگر تا حدود ۶ ماهگی نیامد، به جراح کودکان ارجاع می‌دهد.

این مطلب برای آگاهی والدین است و جایگزین معاینهٔ پزشک نیست.