# لجبازی کودک در از پوشک گرفتن: روی لگن نمی‌نشیند، «نه» می‌گوید یا فرار می‌کند؛ چه کنم بی‌دعوا

- نشانی: https://rmko.ir/articles/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D9%84%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DA%A9-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86-%D9%88-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B4%D9%88%DB%8C%DB%8C
- مناسب: ۲۰ ماهگی تا ۴ سالگی
- آخرین به‌روزرسانی: 2026-10-29
- بازبینی علمی: 2026-10-29
- ناشر: مجله رایم (اپ رایم)

> «نه» گفتن به لگن در ۲ تا ۳ سالگی شایع است: استقلال، آماده نبودن، ترس از لگن و سیفون یا درد مدفوع. زور و دعوا کودک را به نگه داشتن و یبوست می‌کشاند. انتخاب بدهید، در وقت‌های ثابت دعوت کنید، ۳ تا ۵ دقیقه کافی است و برای تلاش تشویق کنید، نه با قول خوراکی و اسباب‌بازی. اگر جنگ شد، یکی دو ماه مکث.

## نکات کلیدی

- «نه» گفتن به لگن در ۲ تا ۳ سالگی شایع است: استقلال، آماده نبودن، ترس از لگن و سیفون، درد مدفوع یا تغییر در خانه.
- انتخاب بدهید نه سؤال بله و نه («لگن یا توالت با صندلی؟»)؛ در وقت‌های ثابت دعوت کنید و ۳ تا ۵ دقیقه بیشتر نگهش ندارید.
- تشویق برای نشستن و تلاش، با آفرین و برچسب؛ قول خوراکی و اسباب‌بازی نه. زور، تهدید، قهر و مقایسه هرگز.
- اگر چند روز پشت هم جنگ شد یا خودش را نگه می‌دارد، یکی دو ماه پوشک را بی‌سروصدا برگردانید؛ این شکست نیست.
- اگر سر پی‌پی لجبازی می‌کند یا مدفوعش سفت و دردناک است، اول یبوست را درست کنید.

پاسخ کوتاه: «نه» گفتن به لگن در ۲ تا ۳ سالگی خیلی شایع است. کودک تازه فهمیده بدنش مال خودش است، و گاهی هم هنوز آماده نیست، از لگن یا سیفون می‌ترسد یا مدفوع برایش دردناک است. زور و دعوا فقط او را به نگه داشتن ادرار و مدفوع و یبوست می‌کشاند. به جای اصرار، انتخاب بدهید، دعوت کنید و ماجرا را کوتاه و عادی نگه دارید. اگر چند روز پشت هم جنگ شد، یکی دو ماه پوشک را بی‌سروصدا برگردانید؛ این شکست نیست.

## چرا روی لگن نمی‌نشیند یا فرار می‌کند؟

- **استقلال:** کودک ۲ تا ۳ ساله دوست دارد خودش تصمیم بگیرد. هر چه بیشتر اصرار کنید، «نه» محکم‌تر می‌شود.

- **هنوز آماده نیست:** اگر پوشکش ۲ ساعت خشک نمی‌ماند، پیش از دستشویی علامت نمی‌دهد و از پوشک کثیف ناراحت نیست، شاید فقط زود شروع کرده‌اید. [نشانه‌های آمادگی](/articles/آمادگی-کودک-برای-توالت-رفتن:-نشانه‌ها-و-راهنمای-آموزش) را دوباره ببینید.

- **ترس:** از افتادن در توالت، از صدای سیفون، از سوراخ توالت ایرانی، یا از اینکه «چیزی از بدنش» می‌رود.

- **درد:** اگر یک بار مدفوع دردناک داشته، از لگن می‌ترسد. یبوست شایع‌ترین علت پنهان لجبازی سر پی‌پی است.

- **تغییر در زندگی:** نوزاد تازه، مهد، اسباب‌کشی یا تنش در خانه.

- **بازی جذاب‌تر است:** وسط بازی، رفتن به دستشویی یعنی از دست دادن بازی.

## راه‌های بی‌دعوا

- **انتخاب بدهید، نه سؤال بله و نه:** به جای «می‌ری دستشویی؟» بگویید «لگن قرمز یا توالت با صندلی؟» یا «خودت می‌ری یا با عروسکت؟». هر دو گزینه به دستشویی می‌رسد و کودک حس می‌کند خودش تصمیم گرفته.

- **دعوت در وقت‌های ثابت:** بعد از بیدار شدن، بعد از غذا و قبل از بیرون رفتن، با جملهٔ کوتاه «بریم دستشویی، بعد بازی رو ادامه می‌دیم».

- **کوتاه:** ۳ تا ۵ دقیقه روی لگن، نه بیشتر. اگر نشد، بی‌حرف بلند شود. نگه داشتن طولانی روی لگن لجبازی را بیشتر می‌کند.

- **کار را به او بسپارید:** خودش شلوارش را پایین بکشد، خودش سیفون را بکشد (اگر می‌خواهد)، خودش صابون بزند. هر چه سهم خودش بیشتر باشد، مقاومت کمتر است.

- **همراهی روی لگن:** یک کتاب کوچک یا شعر کوتاه فقط برای وقت لگن. تماشای صفحهٔ نمایش روی لگن عادت خوبی نیست.

- **تشویق برای تلاش:** «آفرین که نشستی». برچسب روی یک جدول ساده اشکالی ندارد، برای نشستن و تلاش، نه فقط نتیجه. خوراکی و اسباب‌بازی را در عوض دستشویی رفتن قول ندهید؛ دستشویی کار عادی بدن است، نه معامله.

- **ترس از سیفون یا توالت:** سیفون را بعد از بیرون آمدن کودک بکشید. اگر از توالت فرنگی می‌ترسد، لگن روی زمین یا صندلی کوچک کودک با زیرپایی امن‌تر است.

## کی مکث کنیم؟

اگر چند روز پشت سر هم کودک گریه می‌کند، فرار می‌کند، یا ادرار و مدفوعش را نگه می‌دارد، یعنی الان وقتش نیست. بی‌هیچ حرف و قهری پوشک را برگردانید، لگن را در دسترس بگذارید و یکی دو ماه بعد دوباره امتحان کنید. وقتی دوباره شروع کردید، از قدم آشنایی شروع کنید: [از پوشک گرفتن قدم‌به‌قدم](/articles/راهنمای-آموزشی-برای-از-پوشک-گرفتن-کودک).

## اگر فقط برای پی‌پی لجبازی می‌کند

خیلی از بچه‌ها جیش را روی لگن می‌کنند ولی پی‌پی را فقط در پوشک، یا مدفوعشان را نگه می‌دارند. این حالت راه خودش را دارد و نباید با زور حل شود: [فقط در پوشک پی‌پی می‌کند یا نگه می‌دارد](/articles/رایم-کودک-فقط-در-پوشک-پی-پی-می-کند-نگه-داشتن-مدفوع). اگر مدفوعش سفت و خشک است، با درد دفع می‌کند یا کمتر از ۳ بار در هفته مدفوع دارد، اول [یبوست](/articles/رایم-یبوست-نوزاد-و-کودک-از-غذای-کمکی-تا-پوشک-گرفتن) را درست کنید.

## چه کارهایی را نکنیم؟

- به زور نشاندن یا نگه داشتن روی لگن.

- تنبیه، تهدید، قهر یا گفتن «بچه شدی».

- مقایسه با خواهر، برادر یا بچهٔ همسایه.

- قول خوراکی، اسباب‌بازی یا خرید در عوض دستشویی رفتن.

- تبدیل کردن هر بار دستشویی به یک جلسهٔ بحث.

## کی با پزشک کودک صحبت کنیم؟

- تا ۳ سالگی هیچ نشانهٔ آمادگی یا علاقه‌ای نمی‌بینید.

- یبوست دارد، با درد دفع می‌کند یا مدفوعش را نگه می‌دارد، یا لکهٔ مدفوع در شورتش می‌بینید.

- هنگام ادرار سوزش یا درد دارد، ادرارش بدبو یا کدر است، یا تب دارد.

- بعد از یک دورهٔ خشک بودن، دوباره روزها مدام خیس می‌کند.

- خیلی تشنه است و خیلی زیاد ادرار می‌کند.

- از پوشک گرفتن به دعوای هر روزه تبدیل شده و شما خسته‌اید.

همهٔ مراحل از پوشک گرفتن، از نشانه‌های آمادگی تا شب‌ادراری، در [راهنمای از پوشک گرفتن رایم](/articles/رایم-راهنمای-از-پوشک-گرفتن-کودک-از-کی-و-چطور) است.

## پرسش‌های پرتکرار

### کودکم روی لگن نمی‌نشیند و فرار می‌کند؛ چه کنم؟

اصرار نکنید. انتخاب بدهید («لگن یا توالت با صندلی؟»)، در وقت‌های ثابت دعوت کنید و بیش از ۳ تا ۵ دقیقه نگهش ندارید. اگر چند روز پشت هم جنگ شد، یکی دو ماه پوشک را برگردانید و بعد دوباره امتحان کنید.

### لجبازی در از پوشک گرفتن یعنی هنوز آماده نیست؟

گاهی بله. اگر پوشکش ۲ ساعت خشک نمی‌ماند، پیش از دستشویی علامت نمی‌دهد و از پوشک کثیف ناراحت نیست، شاید زود شروع کرده‌اید. گاهی هم آماده است ولی می‌خواهد خودش تصمیم بگیرد؛ با انتخاب دادن بهتر جواب می‌دهد.

### برای دستشویی رفتن به کودک جایزه بدهم؟

آفرین و برچسب برای نشستن و تلاش اشکالی ندارد. ولی خوراکی و اسباب‌بازی را در عوض دستشویی قول ندهید؛ دستشویی کار عادی بدن است و معامله کردن سر آن، لجبازی را بیشتر می‌کند.

### کودکم از صدای سیفون می‌ترسد؛ چه کنم؟

سیفون را بعد از بیرون آمدن او بکشید. وقتی آرام‌تر شد، اگر خواست، بگذارید خودش با دست شما سیفون را بکشد. تا آن موقع لگن روی زمین بهترین انتخاب است.

### وقتی نمی‌رود دستشویی، دعوایش کنم؟

نه. دعوا و تهدید کودک را به نگه داشتن ادرار و مدفوع می‌کشاند و کار به یبوست می‌رسد. کوتاه و آرام دعوت کنید و اگر نخواست، بعداً دوباره.

این مطلب برای آگاهی والدین است و جایگزین معاینهٔ پزشک نیست.