# مدفوع و ادرار نوزاد در ماه اول: رنگ مدفوع روز به روز، چند بار در روز، چند پوشک خیس، زور زدن، و مدفوع سفید یا خاکستری که فوری است

- نشانی: https://rmko.ir/articles/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%AF%D9%81%D9%88%D8%B9-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DA%A9
- مناسب: تولد تا ۲ ماهگی
- آخرین به‌روزرسانی: 2026-10-29
- بازبینی علمی: 2026-10-29
- ناشر: مجله رایم (اپ رایم)

> مدفوع نوزاد از سیاه و چسبناک در روز اول تا زرد در روز پنجم عوض می‌شود. چند بار در روز طبیعی است، از روز چهارم دست‌کم ۶ پوشک خیس، زور زدن یبوست نیست، و مدفوع سفید یا خاکستری یعنی همان روز پزشک.

## نکات کلیدی

- مدفوع از سیاه و چسبناک (روز ۱ و ۲) به سبز و قهوه‌ای (روز ۳ و ۴) و زرد خردلی (از روز ۵ با شیر مادر) تبدیل می‌شود.
- با شیر مادر در هفته‌های اول چند بار در روز؛ بعد از حدود ۶ هفتگی گاهی هر چند روز یک بار و طبیعی.
- از روز چهارم دست‌کم ۶ پوشک خیس در روز یعنی شیر کافی.
- زور زدن و سرخ شدن با مدفوع نرم یبوست نیست؛ قطره و تحریک مقعد لازم نیست.
- مدفوع سفید، خاکستری یا خیلی کم‌رنگ، خون در مدفوع یا کمتر از ۶ پوشک خیس: همان روز پزشک.

پاسخ کوتاه: مدفوع نوزاد در روزهای اول از **سیاه و چسبناک** (مکونیوم) به **سبز و قهوه‌ای** و تا حدود روز پنجم به **زرد** تبدیل می‌شود. نوزادی که شیر مادر می‌خورد در هفته‌های اول معمولاً چند بار در روز مدفوع دارد. شیر خوردن نوزاد را بررسی می‌کنند. یک نشانهٔ ساده برای خودتان: از روز چهارم به بعد، اگر نوزاد روزی دست‌کم ۶ پوشک خیس می‌کند، شیر به اندازهٔ کافی می‌خورد. **مدفوع سفید، خاکستری یا خیلی کم‌رنگ** طبیعی نیست و باید همان روز پزشک ببیند. خون در مدفوع یا کمتر از ۶ پوشک خیس از روز چهارم هم یعنی پزشک.

## رنگ مدفوع روز به روز

| روز | رنگ و شکل | یعنی |

| روز ۱ و ۲ | سیاه یا سبز تیره، چسبناک مثل قیر (مکونیوم) | محتوای روده از دوران بارداری است. طبیعی است. |

| روز ۳ و ۴ | سبز تا قهوه‌ای، کمتر چسبناک | شیر رسیده و روده کار می‌کند. |

| از روز ۵ با شیر مادر | زرد خردلی، شل یا آبکی، با دانه‌های ریز مثل تخم خربزه | مدفوع معمول شیر مادر. شل بودنش اسهال نیست. |

| از روز ۵ با شیر خشک | زرد کم‌رنگ یا قهوه‌ای روشن، کمی سفت‌تر، با بوی بیشتر | مدفوع معمول شیر خشک. |

| هر زمان | سبز | معمولاً بی‌اهمیت است، اگر نوزاد سرحال است و وزن می‌گیرد. |

اگر نوزاد تا ۴۸ ساعت بعد از تولد هنوز مکونیوم دفع نکرده، یا بعد از روز چهارم هنوز مدفوعش سیاه و چسبناک است، به پزشک بگویید.

## چند بار در روز؟

- **شیر مادر، هفته‌های اول:** معمولاً دست‌کم ۲ تا ۳ بار در روز، و خیلی از نوزادها بعد از هر شیر. مدفوع کم در هفته‌های اول ممکن است یعنی شیر کافی نمی‌خورد؛ وزن را در نوبت مراقبت بررسی کنید ([شیردهی از روز اول](/articles/شیردهی-نوزادان:-راهنمایی-جامع-و-کارآمد)).

- **شیر مادر، بعد از حدود ۶ هفتگی:** بعضی نوزادها ناگهان کمتر مدفوع می‌کنند، حتی هر چند روز یک بار. اگر مدفوع نرم است، نوزاد سرحال است و وزن می‌گیرد، این یبوست نیست.

- **شیر خشک:** معمولاً روزی ۱ تا ۳ بار، و کمی سفت‌تر. اگر مدفوع سفت و گلوله‌ای است، [یبوست نوزاد](/articles/رایم-یبوست-نوزاد-و-کودک-از-غذای-کمکی-تا-پوشک-گرفتن) را ببینید.

## زور زدن: یبوست است؟

نوزاد در هفته‌های اول موقع مدفوع سرخ می‌شود، ناله می‌کند، پاها را جمع می‌کند و چند دقیقه زور می‌زند. اگر در آخر مدفوع نرم بیرون می‌آید، این یبوست نیست؛ نوزاد هنوز یاد نگرفته عضلات شکم و مقعد را با هم هماهنگ کند. قطره، دم‌کرده یا تحریک مقعد با دماسنج و صابون لازم نیست. دوچرخه زدن آرام پاها و ماساژ شکم کافی است.

## ادرار و پوشک خیس

- **روزهای اول:** روز اول دست‌کم ۱ پوشک خیس، روز دوم ۲، و همین‌طور بیشتر.

- **از روز چهارم:** شیر خوردن نوزاد را بررسی می‌کنند. یک نشانهٔ ساده برای خودتان: از روز چهارم به بعد، اگر نوزاد روزی دست‌کم ۶ پوشک خیس می‌کند، شیر به اندازهٔ کافی می‌خورد.

- **لکهٔ نارنجی یا صورتی روی پوشک** در ۲ تا ۳ روز اول (بلورهای ادرار) معمول است. اگر بعد از روز چهارم هم دیدید، یعنی نوزاد شیر کمتری می‌خورد؛ بیشتر شیر بدهید و به پزشک بگویید.

- ادرار باید کم‌رنگ باشد. ادرار تیره و پررنگ در نوزادی که زرد است، همان روز پزشک ([زردی نوزاد](/articles/زردی-نوزاد:-یرقان-و-انواع-آن-راهنمای-کامل-برای-والدین)).

## کی همان روز به پزشک؟

- **مدفوع سفید، خاکستری، کرمی یا خیلی کم‌رنگ**، به‌ویژه همراه با زردی یا ادرار تیره. این ممکن است نشانهٔ مشکل مجاری صفراوی باشد که درمانش هر چه زودتر بهتر است. یک عکس از پوشک بگیرید و به پزشک نشان دهید.

- خون یا رگه‌های خون در مدفوع، یا مدفوع سیاه بعد از روز چهارم.

- کمتر از ۶ پوشک خیس در روز از روز چهارم به بعد، یا لکهٔ نارنجی بعد از روز چهارم.

- مدفوع خیلی آبکی و زیادتر از همیشه، یا همراه استفراغ: نوزاد زیر ۶ ماه با اسهال یا استفراغ همان روز پزشک را ببیند ([اسهال و استفراغ](/articles/رایم-اسهال-و-استفراغ-کودک-او-آر-اس-و-نشانه‌های-کم‌آبی)).

- شکم سفت و بادکرده همراه استفراغ، یا استفراغ سبز.

**فوراً ۱۱۵** اگر کم‌آبی شدید دارد: ۸ تا ۱۲ ساعت ادرار نکرده، چشم یا ملاجش گود رفته و خواب‌آلود است، پوستش سرد و لکه‌لکه شده، یا هر مایعی می‌خورد بالا می‌آورد.

همهٔ کارهای ماه‌های اول نوزاد، از حمام و ناف تا زردی و گریه، و اینکه کی به پزشک بروید، در [راهنمای مراقبت از نوزاد رایم](/articles/رایم-راهنمای-مراقبت-از-نوزاد-تازه-متولد-حمام-ناف-زردی-گریه-کولیک) کنار هم آمده است.

## پرسش‌های پرتکرار

### نوزاد یک ماهه چند بار در روز باید مدفوع کند؟

با شیر مادر در هفته‌های اول معمولاً دست‌کم ۲ تا ۳ بار و گاهی بعد از هر شیر. بعد از حدود ۶ هفتگی بعضی‌ها کمتر می‌شوند. با شیر خشک معمولاً ۱ تا ۳ بار.

### مدفوع سبز نوزاد خطرناک است؟

معمولاً نه، اگر نوزاد سرحال است و وزن می‌گیرد. مدفوع سفید، خاکستری یا خونی طبیعی نیست.

### نوزادم موقع مدفوع خیلی زور می‌زند؛ یبوست دارد؟

اگر مدفوع آخرش نرم است، نه. نوزاد هنوز هماهنگی عضلات را یاد می‌گیرد. قطره و تحریک مقعد لازم نیست.

### نوزاد روزی چند پوشک خیس باید داشته باشد؟

از روز چهارم به بعد دست‌کم ۶ پوشک خیس در روز. کمتر از این یعنی شاید شیر کافی نمی‌خورد؛ به پزشک بگویید.

### مدفوع نوزادم سفید یا خاکستری است؛ چه کنم؟

همان روز به پزشک نشان دهید و یک عکس از پوشک ببرید. این رنگ ممکن است نشانهٔ مشکل مجاری صفراوی باشد که درمانش هر چه زودتر بهتر است.

### لکهٔ نارنجی روی پوشک نوزاد چیست؟

در ۲ تا ۳ روز اول بلورهای ادرار است و معمول است. اگر بعد از روز چهارم دیدید، بیشتر شیر بدهید و به پزشک بگویید.

این مطلب برای آگاهی والدین است و جایگزین معاینهٔ پزشک نیست.