# نوزاد نارس: سن اصلاح‌شده چیست و چطور حساب کنم؟ وزن، قد، نشستن و راه رفتن را با کدام سن بسنجم

- نشانی: https://rmko.ir/articles/%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D8%B4%D8%AF
- مناسب: تولد تا ۲ سالگی
- آخرین به‌روزرسانی: 2026-10-28
- بازبینی علمی: 2026-10-28
- ناشر: مجله رایم (اپ رایم)

> نوزادی که پیش از ۳۷ هفتگی به دنیا آمده تا ۲ سالگی با سن اصلاح‌شده سنجیده می‌شود: هفته‌هایی را که زودتر آمده از سنش کم کنید. این راهنما با مثال می‌گوید چطور حساب کنید، کدام کارها با کدام سن است، نوزاد نارس چطور رشد را جبران می‌کند و کی به پزشک بروید.

## نکات کلیدی

- نوزاد زیر ۳۷ هفته تا ۲ سالگی با سن اصلاح‌شده سنجیده می‌شود: سن تقویمی منهای (۴۰ منهای هفتهٔ تولد) هفته.
- مثال: نوزاد ۳۲ هفته‌ای در ۶ ماهگی تقویمی، حدود ۴ ماه سن اصلاح‌شده دارد و باید با نوزادان ۴ ماهه مقایسه شود.
- وزن، قد، دور سر و نشستن و راه رفتن با سن اصلاح‌شده؛ واکسن‌ها با سن تقویمی از روز تولد.
- بسیاری از نوزادان نارس در یکی دو سال اول به خط هم‌سن‌ها نزدیک می‌شوند؛ شیر یا شیر خشک را برای جبران سریع‌تر خودسرانه زیاد نکنید.
- معاینهٔ شبکیه برای ۳۴ هفته یا کمتر یا ۲۰۰۰ گرم یا کمتر حدود ۴ هفتگی؛ قطع نفس، کبودی یا تب زیر ۳ ماه یعنی فوراً ۱۱۵.

پاسخ کوتاه: نوزادی که پیش از ۳۷ هفتگی به دنیا آمده، تا ۲ سالگی باید با «سن اصلاح‌شده» سنجیده شود، یعنی سنی که اگر سر موعد، در ۴۰ هفتگی، به دنیا آمده بود داشت. برای حساب کردنش، هفته‌هایی را که زودتر به دنیا آمده از سن تقویمی‌اش کم کنید. وزن، قد و دور سر روی منحنی رشد، و نشستن و راه رفتن و حرف زدن را با همین سن بسنجید؛ ولی واکسن‌ها با سن تقویمی، یعنی از روز تولد، زده می‌شوند (جزئیات در [واکسن نوزاد نارس و نوبت عقب‌افتاده](/articles/رایم-واکسن-عقب-افتاده-سرماخوردگی-نارس-کارت-واکسن)).

## سن اصلاح‌شده را چطور حساب کنم؟

- ببینید نوزاد در چند هفتگی بارداری به دنیا آمده؛ مثلاً ۳۲ هفته.

- آن را از ۴۰ کم کنید: ۴۰ منهای ۳۲ یعنی ۸ هفته، حدود ۲ ماه زودتر.

- این ۸ هفته را از سن تقویمی کم کنید. نوزادی که امروز ۶ ماه از تولدش گذشته، سن اصلاح‌شده‌اش حدود ۴ ماه است.

چند مثال دیگر: نوزاد ۳۶ هفته‌ای ۴ هفته زودتر آمده؛ در ۳ ماهگی تقویمی، حدود ۲ ماه اصلاح‌شده دارد. نوزاد ۲۸ هفته‌ای ۱۲ هفته زودتر آمده؛ در یک‌سالگی تقویمی، حدود ۹ ماه اصلاح‌شده دارد. اگر هفتهٔ تولد را در اپ رایم ثبت کنید، سن اصلاح‌شده را خودش حساب می‌کند و بازی‌ها و راهنماها را با همان سن نشان می‌دهد.

بعد از ۲ سالگی تفاوت چند هفته‌ای در رشد دیگر دیده نمی‌شود و همه‌چیز با سن تقویمی سنجیده می‌شود. برای نوزادی که خیلی زود، مثلاً پیش از ۲۸ هفته، به دنیا آمده، پزشک ممکن است این کار را کمی بیشتر ادامه دهد.

## چه چیزی را با سن اصلاح‌شده بسنجم و چه چیزی را با سن تقویمی؟

کدام سن برای کدام کار

| موضوع | کدام سن |

| وزن، قد و دور سر روی منحنی رشد | سن اصلاح‌شده تا ۲ سالگی |

| گردن گرفتن، نشستن، راه رفتن، حرف زدن | سن اصلاح‌شده تا ۲ سالگی |

| شروع غذای کمکی | سن اصلاح‌شده و نشانه‌های آمادگی؛ با پزشک هماهنگ کنید |

| واکسن‌ها | سن تقویمی، از روز تولد، طبق برنامهٔ پایگاه سلامت |

| نوبت‌های مراقبت و قطره‌ها | طبق برنامه‌ای که پایگاه سلامت و پزشک برای نوزاد نارس می‌دهند |

یعنی اگر نوزاد ۶ ماههٔ تقویمی شما که ۲ ماه زودتر آمده هنوز نمی‌نشیند، با سن اصلاح‌شدهٔ ۴ ماه کاملاً به‌موقع است. جدول حرکت ماه به ماه را با همین سن در [راهنمای رشد حرکتی نوزاد](/articles/رایم-جدول-رشد-حرکتی-نوزاد-ماه-به-ماه-غلت-نشستن-راه-رفتن) ببینید.

## نوزاد نارس چطور وزن و قد می‌گیرد؟

نوزاد نارس معمولاً سبک‌تر و کوچک‌تر از نوزاد رسیده به دنیا می‌آید، ولی وقتی با سن اصلاح‌شده روی منحنی گذاشته شود، اغلب داخل نوار طبیعی است. بسیاری از نوزادان نارس، به‌خصوص آن‌هایی که نزدیک موعد، یعنی ۳۴ تا ۳۶ هفته، به دنیا آمده‌اند، در یکی دو سال اول کم‌کم به خط هم‌سن‌هایشان نزدیک می‌شوند. معمولاً دور سر زودتر از همه، بعد وزن و آخر قد جبران می‌شود. سرعتش برای هر نوزاد فرق دارد و مهم این است که خط خودش رو به بالا باشد.

نوزادی که برای هفتهٔ بارداری‌اش کوچک بوده، یعنی رسیده ولی کم‌وزن، یا نارس و از هم‌هفته‌ای‌هایش هم کوچک‌تر، ممکن است جبرانش آهسته‌تر باشد. این نوزادها را پزشک کودک دقیق‌تر دنبال می‌کند و اگر تا ۲ سالگی به نوار طبیعی نرسیدند، بررسی بیشتری می‌خواهد.

یک خطای رایج این است که برای «زودتر رسیدن»، غذا یا شیر خشک را به نوزاد زیاد بدهیم. وزن‌گیری خیلی تند هم خوب نیست؛ برنامهٔ شیر و هر شیر خشک مخصوص نوزاد نارس را پزشک یا تیم بیمارستان تعیین می‌کند و بدون نظر آن‌ها نباید عوض شود. دربارهٔ شیر مادر برای نوزاد نارس، [راهنمای شیردهی به نوزاد نارس](/articles/شیردهی-به-نوزاد-نارس) و [راهنمای شیر مادر و شیر خشک](/articles/رایم-راهنمای-شیر-مادر-و-شیر-خشک-نوزاد-تولد-تا-۲-سال) را ببینید.

## مراقبت‌های ویژهٔ نوزاد نارس در ایران

- **معاینهٔ شبکیه:** اگر نوزاد در ۳۴ هفتگی یا زودتر به دنیا آمده یا وزن تولدش ۲۰۰۰ گرم یا کمتر بوده، حدود ۴ هفتگی باید شبکیهٔ چشمش معاینه شود. این نوبت را از دست ندهید.

- **تکرار آزمایش پاشنهٔ پا:** برای نوزاد نارس، کم‌وزن یا بستری‌شده بین روز ۸ تا ۱۴ تکرار می‌شود و این عادی است.

- **قطرهٔ آهن:** نوزاد نارس یا زیر ۲۵۰۰ گرم آن را زودتر از بقیه شروع می‌کند. زمان و مقدارش را پایگاه سلامت و پزشک می‌گویند؛ برنامهٔ کشوری قطره‌ها در [راهنمای قطرهٔ آ+د و آهن](/articles/مکمل-های-مورد-نیاز-نوزادان-و-کودکان) آمده است.

- **آزمایش کم‌خونی:** در نوبت ۴ ماهگی برای نوزاد نارس و کم‌وزن انجام می‌شود.

## کی به پزشک یا ۱۱۵؟

- با سن اصلاح‌شده، وزنش در دو نوبت پشت سر هم بالا نرفته یا از دو خط منحنی پایین آمده است.

- کمتر از ۶ پوشک خیس در شبانه‌روز دارد یا برای شیر بیدار نمی‌شود.

- با سن اصلاح‌شده هم از مهارت‌های هم‌سنش خیلی عقب است، یا مهارتی را که داشته از دست داده است.

اگر نوزاد چند ثانیه نفس نمی‌کشد، لب‌ها یا صورتش کبود می‌شود، خیلی شل و بی‌حال است، یا نوزاد زیر ۳ ماه تب ۳۸ درجه یا بالاتر دارد، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

جدول کامل وزن، قد و دور سر را با سن اصلاح‌شدهٔ نوزادتان در [راهنمای رشد رایم](/articles/رایم-جدول-قد-و-وزن-نوزاد-و-کودک-ماه-به-ماه-پسر-و-دختر) ببینید، و اینکه خط‌های منحنی یعنی چه را در [راهنمای صدک رشد](/articles/رایم-صدک-رشد-یعنی-چه-نمودار-رشد-کودک-به-زبان-ساده).

## پرسش‌های پرتکرار

### سن نوزاد نارس رو چطور حساب کنم؟

هفته‌ای را که به دنیا آمده از ۴۰ کم کنید و این عدد را از سن تقویمی‌اش کم کنید. نوزاد ۳۲ هفته‌ای ۸ هفته زودتر آمده؛ در ۶ ماهگی تقویمی حدود ۴ ماه سن اصلاح‌شده دارد.

### سن اصلاح‌شده تا کی حساب میشه؟

تا ۲ سالگی. بعد از آن چند هفته تفاوت دیگر در رشد دیده نمی‌شود و همه‌چیز با سن تقویمی سنجیده می‌شود. برای نوزادی که خیلی زود به دنیا آمده، پزشک ممکن است کمی بیشتر ادامه دهد.

### واکسن نوزاد نارس با سن اصلاح‌شده است؟

نه. واکسن‌ها با سن تقویمی، یعنی از روز تولد، طبق برنامهٔ پایگاه سلامت زده می‌شوند، مگر پزشک برای یک مورد خاص چیز دیگری بگوید.

### نوزاد نارس کی به بقیه می‌رسه؟

بسیاری از نوزادان نارس، به‌خصوص ۳۴ تا ۳۶ هفته‌ای‌ها، در یکی دو سال اول به خط هم‌سن‌هایشان نزدیک می‌شوند؛ دور سر زودتر و قد دیرتر. مهم این است که با سن اصلاح‌شده روی خط خودش بالا برود.

### نوزاد نارسم ۶ ماهشه ولی نمی‌شینه، طبیعیه؟

اگر ۲ ماه زودتر به دنیا آمده، سن اصلاح‌شده‌اش ۴ ماه است و هنوز وقت نشستنش نرسیده. مهارت‌ها را تا ۲ سالگی با سن اصلاح‌شده بسنجید.

### جدول قد و وزن نوزاد نارس فرق داره؟

برای بعد از تاریخ موعد، همان منحنی نوزادان رسیده به کار می‌رود، ولی با سن اصلاح‌شده. نوزادی که خیلی زود به دنیا آمده تا رسیدن به ۴۰ هفته روی منحنی‌های ویژهٔ نارس در بیمارستان دنبال می‌شود.

### نوزاد نارس معاینهٔ چشم لازم داره؟

اگر در ۳۴ هفتگی یا زودتر به دنیا آمده یا وزن تولدش ۲۰۰۰ گرم یا کمتر بوده، بله؛ حدود ۴ هفتگی شبکیهٔ چشمش باید معاینه شود.

این مطلب برای آگاهی والدین است و جایگزین معاینهٔ پزشک نیست.