کودک ۳ ساله چه کارهایی باید بلد باشد؟ رشد ۳ تا ۴ سالگی، «چرا»های بیپایان و کی نگران شوم

نکات کلیدی
- در ۳ سالگی بیشتر بچهها گفتوگوی دو رفت و برگشتی دارند، اسمشان را میگویند و غریبهها بیشترِ حرفشان را میفهمند.
- با چنگال غذا میخورد، شلوار گشاد یا کاپشن را خودش میپوشد و اگر نشانش بدهید دایره میکشد.
- به «چرا»ها جواب کوتاه بدهید و اگر نمیدانید، بگویید نمیدانم و با هم دنبالش بگردید.
- کتاب، شمردن، خمیر بازی، کمک در آشپزی و بازی بیرون از خانه بهترین تمرین این سن است.
- اگر چند مورد را انجام نمیدهد یا کاری را که بلد بود از دست داده، با پزشک کودک حرف بزنید.
فهرست مطالب
کودک سهساله بیشتر وقتها طوری حرف میزند که دیگران هم میفهمند، مدام «چرا؟» میپرسد، با چنگال غذا میخورد، بعضی لباسها را خودش میپوشد و کمکم سراغ بازی با بچههای دیگر میرود. در این راهنما میخوانید از ۳ تا ۴ سالگی چه چیزهایی طبیعی است، هر روز چه کمکی از شما برمیآید و کی باید با پزشک حرف بزنید.
کودک ۳ ساله چه کارهایی بلد است؟
بیشتر بچهها تا تولد سهسالگی این کارها را میکنند. کمی جلو و عقب طبیعی است.
| زمینه | بیشتر کودکان در ۳ سالگی |
|---|---|
| حرف زدن | با شما دستکم دو بار رفت و برگشت گفتوگو میکند؛ «کی؟»، «چی؟»، «کجا؟» و «چرا؟» میپرسد؛ وقتی بپرسید اسمش را میگوید؛ غریبهها هم بیشترِ حرفش را میفهمند. |
| فکر کردن | اگر نشانش بدهید دایره میکشد؛ وقتی بگویید «داغ است» دست نمیزند. با این حال کنار اجاق و چای داغ تنها نماند. |
| دست و بدن | با چنگال غذا میخورد؛ شلوار گشاد یا کاپشن را خودش میپوشد؛ حلقههای درشت را نخ میکند. |
| رابطه با دیگران | وقتی او را در مهد یا پیش مادربزرگ میگذارید، حداکثر تا ۱۰ دقیقه آرام میشود؛ بچههای دیگر را میبیند و به بازیشان میپیوندد. |
جزئیات پریدن، پله و سهچرخه را در حرکت کودک ۲ تا ۴ ساله ببینید.
تا ۴ سالگی چه چیزهایی به اینها اضافه میشود؟
در این یک سال تغییرها آرام ولی بزرگ است. تا تولد چهارسالگی بیشتر بچهها:
- جملههای چهارکلمهای و بلندتر میگویند و یک اتفاقِ همان روز را تعریف میکنند.
- در بازی خودشان را جای کس دیگری میگذارند: معلم، راننده یا گربه.
- چند رنگ را اسم میبرند و در قصهٔ آشنا میگویند بعدش چه میشود.
- آدمکی با دستکم سه قسمت بدن میکشند و مداد را با انگشتها میگیرند، نه با مشت.
- توپ بزرگ را بیشتر وقتها میگیرند و با نظارت شما آب میریزند یا غذا میکشند.
- بچهای را که گریه میکند دلداری میدهند و از کمک کردن لذت میبرند.
چرا اینقدر «چرا؟» میپرسد و چطور جواب بدهم؟
سهساله بیشتر ساعتهای بیداریاش را صرف پرسیدن میکند. جواب کوتاه و ساده بدهید؛ توضیح بلند حوصلهاش را سر میبرد و وسط حرف شما سراغ اسباببازیاش میرود. برای قانونها «برای اینکه زمین نخوری» از یک سخنرانی کامل بهتر کار میکند.
بعضی «چرا»ها جواب ندارد یا شما جوابش را نمیدانید، مثل «چرا خورشید میتابد؟». راحت بگویید «نمیدانم، بیا با هم در کتاب پیدا کنیم». از خودتان جواب نسازید. همین که پرسشهایش را جدی بگیرید، کنجکاویاش زنده میماند و یاد میگیرد روشنتر فکر کند.
فکر کودک سهساله چه فرقی با فکر ما دارد؟
سهساله هنوز نمیتواند یک چیز را از دو طرف ببیند. اگر جلوی چشمش آب دو لیوان هماندازه را در یک ظرف پهن و یک ظرف بلند و باریک بریزید، میگوید ظرف بلند آب بیشتری دارد. این اشتباه نیست؛ منطق این سن است و با توضیح دادن عوض نمیشود.
درک زمان هم تازه دارد شکل میگیرد. روال هر روز خودش را میشناسد و میداند تولد و عید گاهی میآید، ولی از طول یک سال هیچ تصوری ندارد. برای همین «هفتهٔ بعد» برایش معنا ندارد و «بعد از خواب ظهر» را بهتر میفهمد.
هر روز چه کارهایی به رشدش کمک میکند؟
- با هم کتاب بخوانید و بپرسید «توی عکس چه خبر است؟» و «فکر میکنی بعدش چه میشود؟».
- هر چیزی را بشمارید: پلهها، قاشقها، انگشتها.
- خواستهٔ دو یا سهمرحلهای بدهید: «برو اتاقت، کفش و کاپشنت را بیاور».
- یک جعبهٔ کاغذ و مداد شمعی دم دستش بگذارید و با خمیر بازی گلوله و مار درست کنید؛ این کارها دستش را برای دکمه و قیچی آماده میکند.
- در آشپزی کار ساده به او بدهید: شستن میوه یا هم زدن.
- هر روز بیرون بازی کنید و بگذارید خودش انتخاب کند چه بازیای و چطور.
- بازی «برعکسها» کنید: بنشینید و بگویید «من کوچکم»، بایستید و بگویید «من بزرگم»؛ همینطور تند و آهسته، بلند و آرام.
- تلویزیون و گوشی را به حداکثر یک ساعت برنامهٔ کودک در روز، کنار خودتان، محدود کنید و در اتاق خوابش صفحهٔ نمایش نگذارید.
چند قانون ساده و روشن بگذارید، مثل «با دست مهربان بازی میکنیم». اگر قانون را شکست، نشانش بدهید بهجایش چه کار کند و وقتی رعایت کرد، بگویید که دیدید. برای احساسهایش هم کلمه بدهید: «عصبانی شدی چون برجت افتاد». راههای بیشتر را در خشم و پرخاشگری کودک ۳ تا ۴ ساله و اعتماد به نفس کودک ۳ تا ۴ ساله بخوانید.
کی دربارهٔ رشد کودک سهساله با پزشک حرف بزنم؟
بچهها با سرعتهای متفاوت رشد میکنند و نرسیدن به یک مورد از فهرست بالا بهتنهایی نشانهٔ مشکل نیست. ولی در این حالتها منتظر نمانید و با پزشک کودک یا در نوبت مراقبت کودک سالم مطرح کنید:
- چند مورد از کارهای جدول سهسالگی را هنوز نمیکند.
- کاری را که قبلاً بلد بود دیگر انجام نمیدهد، مثلاً کلمههایی که میگفت کم شده است.
- غریبهها بیشترِ حرفش را نمیفهمند یا اصلاً جمله نمیسازد.
- خودتان حس میکنید چیزی درست نیست. شما کودکتان را از همه بهتر میشناسید.
پیگیری زودتر یعنی کمک زودتر؛ «صبر کنید بزرگ میشود» جواب نگرانی شما نیست.
پرسشهای پرتکرار
بچهٔ ۳ ساله باید چه کارهایی بلد باشد؟
بیشتر سهسالهها با شما گفتوگو میکنند، «چرا» و «کجا» میپرسند، اسمشان را میگویند، با چنگال میخورند، بعضی لباسها را میپوشند، دایره میکشند و به بازی بچههای دیگر میپیوندند.
کودک سهسالهٔ من مدام «چرا؟» میپرسد؛ طبیعی است؟
بله، این سنِ پرسیدن است. جواب کوتاه و ساده بدهید. اگر جواب را نمیدانید، بگویید نمیدانم و با هم در کتاب دنبالش بگردید؛ از خودتان جواب نسازید.
کودک ۳ ساله چقدر میتواند تلویزیون یا گوشی ببیند؟
حداکثر یک ساعت برنامهٔ کودک در روز، آن هم کنار یک بزرگتر. در اتاق خواب کودک صفحهٔ نمایش نگذارید. کودک از حرف زدن و بازی با آدمها یاد میگیرد.
کودک سهسالهام هنوز آدمک نمیکشد؛ عقب است؟
نه. در ۳ سالگی کشیدن دایره، آن هم بعد از اینکه نشانش بدهید، کافی است. آدمک با سه قسمت بدن را بیشتر بچهها تا ۴ سالگی میکشند.





