تعویض پوشک نوزاد و کودک: قدم‌به‌قدم، روزی چند تا، بیرون از خانه و پیشگیری از سوختگی
نکات کلیدی
- از روز چهارم دستکم ۶ پوشک خیس با ادرار کمرنگ در شبانهروز؛ کمتر از آن، ادرار پررنگ یا لکهٔ نارنجی یعنی همان روز پزشک یا مراقب سلامت.
- نوزاد را حتی یک لحظه روی میز یا تخت تنها نگذارید؛ امن‌ترین جا زیرانداز روی زمین است و همه‌چیز از قبل کنار دست.
- دختر را همیشه از جلو به عقب تمیز کنید؛ پسر را با پارچه بپوشانید و آلت را رو به پایین بگذارید. لبهٔ پوشک زیر بند ناف تا شود.
- سوختگی پوشک: تعویض زود، خشک شدن پوست، کرم محافظ؛ تاول، چرک، تب یا بهتر نشدن در ۲ تا ۳ روز یعنی پزشک.
- کیف بیرون: پوشک، دستمال مرطوب، زیرانداز، کیسه، ژل دست، کرم محافظ، لباس اضافه و یک اسباب‌بازی بزرگ قابل شستن.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: از روز چهارم به بعد نوزاد دستکم ۶ پوشک خیس با ادرار کمرنگ در شبانهروز دارد و پوشک را هر بار که خیس یا کثیف شد عوض کنید. همه‌چیز را پیش از شروع کنار دستتان بگذارید و نوزاد را حتی یک لحظه روی میز یا تخت تنها نگذارید. دختر را همیشه از جلو به عقب تمیز کنید، بند ناف را بیرون از پوشک نگه دارید و پیش از بستن پوشک بگذارید پوست کمی هوا بخورد. کمتر بودن پوشک‌های خیس یعنی شاید شیر کافی نمی‌خورد یا کم‌آب شده است.
روزی چند پوشک طبیعی است؟
| سن | پوشک خیس | مدفوع |
|---|---|---|
| روز ۱ و ۲ | ۱ تا ۲ پوشک خیس | مدفوع سیاه و چسبناک (مکونیوم) |
| از روز چهارم تا ۱ ماهگی | دستکم ۶ پوشک خیس با ادرار کمرنگ | شیر مادر: ۳ تا ۸ بار زرد و نرم؛ شیر خشک: ۱ تا ۳ بار |
| ۱ تا ۶ ماه | حدود ۶ پوشک خیس یا بیشتر | خیلی متغیر: از چند بار در روز تا یک بار در چند روز؛ تا وقتی نرم است، یبوست نیست |
| ۶ تا ۲۴ ماه | ۵ تا ۶ پوشک خیس یا بیشتر | معمولاً ۱ تا ۲ بار، سفت‌تر و هم‌رنگ غذاها |
برای خرید، در ماههای اول روی حدود ۸ تا ۱۲ پوشک در شبانهروز حساب کنید و کم‌کم کمتر می‌شود. پوشک خیس را می‌شود از سنگینی‌اش فهمید؛ اگر شک دارید، یک دستمال کاغذی داخل پوشک بگذارید.
با پزشک یا مراقب سلامت همان روز صحبت کنید اگر: از روز چهارم کمتر از ۶ پوشک خیس دارد، ادرارش پررنگ است یا لکهٔ نارنجی روی پوشک میبینید، مدفوع سفید، خاکستری یا خونی است، یا مدفوع آبکی و مکرر دارد. کمتر از ۴ پوشک خیس در روز همراه دهان خشک یا بی‌حالی نشانهٔ کم‌آبی است و باید همان روز دیده شود. اگر ۸ تا ۱۲ ساعت ادرار نکرده و خواب‌آلود و شُل است، ۱۱۵ را بگیرید.
پیش از تعویض: جای امن و وسایل کنار دست
- امن‌ترین جا یک زیرانداز روی زمین است. اگر روی میز تعویض یا تخت عوض می‌کنید، همیشه یک دستتان روی نوزاد باشد؛ نوزاد حتی پیش از غلت زدن می‌تواند با تکان خوردن بیفتد.
- همه‌چیز را از قبل کنار دستتان بگذارید: پوشک تمیز، دستمال مرطوب بدون الکل و بدون بو یا پنبه و آب ولرم، کرم محافظ پوشک، لباس اضافه و یک کیسه برای پوشک کثیف. اگر چیزی جا ماند، نوزاد را بغل کنید و با خودتان ببرید.
- اتاق گرم باشد و دست‌هایتان را پیش و بعد از تعویض بشویید.
قدم‌به‌قدم
- نوزاد را به پشت روی زیرانداز بخوابانید و پوشک تمیز را باز کنید و زیرش بگذارید؛ لبهٔ پشتی تا کمرش بیاید.
- جلوی پوشک کثیف را پایین بکشید. اگر پسر است، یک پارچهٔ تمیز روی آلتش بگذارید تا روی شما جیش نکند.
- با دستمال مرطوب یا پنبهٔ خیس تمیز کنید. دختر را همیشه از جلو به عقب پاک کنید تا آلودگی به مجرای ادرار نرسد. لای چین‌های ران و باسن را هم تمیز کنید.
- اگر مدفوع کرده، پاها را آرام از مچ بالا بگیرید یا نوزاد را به پهلو بچرخانید و باسن را با دستمال تازه تمیز کنید. پوشک کثیف را لوله کنید و کنار بگذارید.
- بگذارید پوست چند لحظه هوا بخورد و خشک شود؛ بعد اگر لازم است، لایه‌ای نازک از کرم محافظ بزنید.
- جلوی پوشک تمیز را بالا بیاورید. در پسرها آلت را رو به پایین بگذارید تا ادرار از لبهٔ بالای پوشک بیرون نزند.
- چسب‌ها را از دو طرف ببندید: سفت ولی نه آن‌قدر که جای کش روی پوست قرمز بماند؛ دو انگشت باید زیر لبهٔ کمر برود. لبه‌های کش‌دار دور ران را بیرون بکشید تا نشت نکند.
بند ناف: تا وقتی بند ناف نیفتاده، لبهٔ جلوی پوشک را رو به بیرون تا کنید تا روی ناف نیفتد و ناف خشک بماند.
پیشگیری از سوختگی پوشک
سوختگی پوشک یعنی قرمزی پوست زیر پوشک، معمولاً از تماس طولانی با ادرار و مدفوع. بهترین پیشگیری این است که پوشک خیس یا کثیف زود عوض شود، پوست پیش از بستن پوشک خشک شود و هر روز کمی وقت بدون پوشک داشته باشد. کرم محافظ پوشک یک لایه بین پوست و رطوبت می‌سازد. دستمال‌های بودار و الکلی پوست حساس را بیشتر می‌سوزانند. اگر قرمزی با تاول، زخم، چرک یا تب همراه است، یا با این کارها در ۲ تا ۳ روز بهتر نشد، به پزشک نشان دهید. جزئیات مراقبت پوست در التهاب پوستی کودک آمده است.
بیرون از خانه: کیف تعویض
برای پارک، مهمانی یا سفر، این‌ها را در کیف کودک بگذارید:
- چند پوشک تمیز، بیشتر از آنچه فکر می‌کنید لازم است.
- دستمال مرطوب و یک زیرانداز قابل شستن یا یک‌بارمصرف.
- چند کیسه برای پوشک و لباس کثیف.
- ژل یا دستمال ضدعفونی برای دست خودتان.
- کرم محافظ پوشک و یک دست لباس اضافه.
- یک اسباب‌بازی بزرگ و قابل شستن برای سرگرم کردنش.
اگر جای تعویض نوزاد نیست، صندلی عقب ماشین یا یک نیمکت با زیرانداز هم کار را راه می‌اندازد؛ فقط هیچ‌وقت نوزاد را روی سطح بلند تنها نگذارید.
تعویض پوشک، وقت با هم بودن
این چند دقیقه که چند بار در روز تکرار می‌شود، فرصت خوبی برای حرف زدن، شعر خواندن و نگاه کردن به هم است. اگر کودک بزرگ‌تر شده و موقع تعویض پیچ‌وتاب می‌خورد و فرار میکند، ترفندهای ایمن را در لجبازی سر تعویض پوشک ببینید. برای انتخاب نوع و سایز پوشک، انتخاب پوشک را بخوانید.
همهٔ مراحل از پوشک گرفتن، از نشانه‌های آمادگی تا شب‌ادراری، در راهنمای از پوشک گرفتن رایم است.
پرسش‌های پرتکرار
نوزاد روزی چند پوشک خیس میکند؟
روز اول و دوم ۱ تا ۲ پوشک خیس. از روز چهارم به بعد دستکم ۶ پوشک خیس با ادرار کمرنگ در شبانهروز. اگر کمتر است، ادرار پررنگ است یا لکهٔ نارنجی میبینید، همان روز با پزشک یا مراقب سلامت صحبت کنید.
پوشک نوزاد را چند وقت یک بار عوض کنم؟
هر بار که خیس یا کثیف شد، که در ماههای اول معمولاً بعد از هر شیر است. شب اگر فقط خیس است و نوزاد آرام خوابیده، لازم نیست بیدارش کنید؛ پوشک کثیف یا پوست قرمز را عوض کنید.
دختر نوزاد را از کدام طرف تمیز کنم؟
همیشه از جلو به عقب، با دستمال یا پنبهٔ تازه برای هر بار کشیدن، تا آلودگی مدفوع به مجرای ادرار نرسد.
پوشک روی بند ناف بیفتد اشکال دارد؟
بهتر است نیفتد. تا بند ناف نیفتاده، لبهٔ جلوی پوشک را رو به بیرون تا کنید تا ناف هوا بخورد و خشک بماند.
در کیف بیرون کودک چه بگذارم؟
چند پوشک، دستمال مرطوب، زیرانداز، کیسه برای پوشک کثیف، ژل ضدعفونی دست، کرم محافظ پوشک، یک دست لباس اضافه و یک اسباب‌بازی بزرگ و قابل شستن.
