خفگی کودک ۶ تا ۲۴ ماهه با غذا یا جسم: کدام غذاها خطرناکاند، چطور پیشگیری کنم و اگر چیزی در گلویش گیر کرد قدمبهقدم چه کنم

نکات کلیدی
- تا ۴ سالگی انگور و گوجهٔ گیلاسی چهار قاچ، سوسیس از طول نازک، آجیل فقط پودر، کشمش خیسکرده و خردشده؛ هر تکه کوچکتر از یک سانتیمتر و همیشه نشسته.
- هر چیزی که از لولهٔ دستمال توالت رد شود خفه میکند: سکه، دکمه، باتری سکهای، آهنربا، تیله، درِ خودکار و بادکنک را دور نگه دارید.
- اگر بلند سرفه یا گریه میکند راه نفسش باز است؛ فقط تشویقش کنید سرفه کند و به پشتش نزنید.
- نوزاد زیر یک سال: ۱۱۵ روی بلندگو، رو به پایین روی ساعد با سر پایینتر، ۵ ضربهٔ پشت، ۵ فشار با دو انگشت وسط سینه، تکرار؛ هرگز فشار شکم و هرگز انگشت کورمال در دهان.
- بعد از فشار شکم یا اگر سرفه، خسخس یا آبریزش دهان ادامه دارد، همان روز پزشک؛ باتری سکهای یا آهنربای قورتداده همان ساعت اورژانس بیمارستان.
فهرست مطالب
اگر کودک ۶ تا ۲۴ ماههتان چیزی در گلویش گیر کرده و بلند سرفه یا گریه میکند، راه نفسش باز است؛ فقط تشویقش کنید سرفه کند. اگر صدایش قطع شده یا کبود میشود، همان لحظه ۱۱۵ را روی بلندگو بگیرید و ۵ ضربهٔ پشت و ۵ فشار سینه را که پایین قدمبهقدم آمده شروع کنید.
چرا خفگی در این سن اینقدر شایع است؟
بیشتر مرگهای ناشی از خفگی در کودکان زیر ۵ سال رخ میدهد و دو سوم آنها در نوزادان زیر یک سال. دلیلش ساده است: کودک ۶ تا ۲۴ ماهه هر چیزی را به دهان میبرد، تازه غذای تکهای را شروع کرده، دندان آسیا ندارد و هنوز خوب نمیجود. بیش از ۴ دقیقه بیهوا ماندن میتواند به مغز آسیب بزند؛ پس پیشگیری و دانستن چند حرکت ساده از هر چیزی مهمتر است.
کدام غذاها خطرناکاند و چطور بدهم؟
دستکم تا ۴ سالگی اینها را درسته ندهید: انگور و گوجهٔ گیلاسی (از طول چهار قاچ کنید)، سوسیس و کالباس (از طول نازک و بعد ریز)، هویج و سیب خام (رنده یا پختهٔ نرم)، آجیل و تخمه (فقط پودر یا کرهٔ نازکمالیده)، کشمش (خیسکرده و خردشده؛ کشمش کامل تا ۴ سالگی خطر خفگی دارد)، آبنبات سفت، پاستیل، آدامس، پاپکورن، تکههای بزرگ گوشت و پنیر. قاعدهٔ اندازه: هر تکه کوچکتر از یک سانتیمتر.
سر سفره هم چند قانون جان کودک را نگه میدارد: همیشه نشسته غذا بخورد، نه در حال راه رفتن، چهاردستوپا رفتن یا در ماشین؛ با دهان پر نخندد و ندود؛ یک بزرگتر کنارش باشد و تلفن را کنار بگذارد؛ خواهر و برادر بزرگتر بدون شما به او خوراکی ندهند. غذای انگشتی را از ۹ ماهگی با تکههای نرم که بین دو انگشت له شود شروع کنید؛ در غذای کمکی ۶ تا ۸ ماهه و غذای کودک ۱ تا ۲ ساله بافت درست هر ماه را گفتهایم. خطرهای مهمانی و سفرهٔ عید، از تخمه تا نقل، در ۸ خطر پنهان پذیرایی آمده است.
چه چیزهایی در خانه باید از دستش دور باشد؟
قاعدهٔ ساده: هر چیزی که از لولهٔ دستمال توالت رد شود، میتواند کودک را خفه کند. روی زمین، زیر مبل و لای کوسنها را یک بار با چشم کودک نگاه کنید: سکه، دکمه، باتری سکهای (که اگر قورت داده شود در چند ساعت گلو و معده را میسوزاند)، آهنربا، مهره و تیله، درِ خودکار، قطعههای ریز اسباببازی خواهر و برادر بزرگتر، سرنگ دارو، و بادکنک. بادکنک ترکیده یا بادنشده رایجترین جسم خفهکننده است و تا ۸ سالگی خطرناک میماند؛ بند پرده و بند پستانک بلند هم دور گردن میپیچد. فهرست کامل ایمنسازی خانه را در ایمنی خانه برای نوزاد ببینید.
از کجا بفهمم راه نفسش بسته است؟
اگر میتواند بلند سرفه کند، گریه کند یا صدا دربیاورد، راه نفسش کامل بسته نیست. به پشتش نزنید، آب یا نان ندهید که «پایین برود» و با انگشت در دهانش نگردید؛ کنارش بمانید و تشویقش کنید سرفه کند. معمولاً جسم با همین سرفه بیرون میآید. اما اگر نمیتواند گریه کند، سرفهاش بیصدا شده، نفس نمیکشد، موقع نفس صدای سوت میدهد یا دارد کبود و شل میشود، راه نفسش بسته است و باید همین حالا شروع کنید.
نوزاد زیر یک سال: قدمبهقدم چه کنم؟
همان لحظه ۱۱۵ را بگیرید (روی بلندگو)، نوزاد را رو به پایین روی ساعدتان بخوابانید و سرش را پایینتر از بدن نگه دارید و ۵ ضربهٔ محکم بین دو کتفش بزنید؛ اگر بیرون نیامد، برش گردانید و با دو انگشت ۵ فشار وسط سینهاش بدهید؛ این دو را پشت سر هم تکرار کنید تا جسم بیرون بیاید یا اورژانس برسد. با انگشت کورمال در دهانش دنبال جسم نگردید.
چند نکته: روی صندلی بنشینید تا ساعدتان روی ران تکیه داشته باشد و سر و چانهٔ نوزاد را با دست نگه دارید. ضربهها را با کف دست و محکم بزنید و بعد از هر ضربه داخل دهانش را نگاه کنید؛ فقط چیزی را که میبینید بیرون بیاورید. برای فشار سینه، دو انگشت را وسط قفسهٔ سینه درست زیر خط نوک سینهها بگذارید. نوزاد را از پا آویزان نکنید و تکانش ندهید. به کودک زیر یک سال هرگز فشار شکم ندهید، چون به کبد و اندامهای داخل شکم آسیب میزند. اگر شل شد و جواب نداد، احیا را شروع کنید و ۱۱۵ را روی بلندگو نگه دارید.
کودک ۱ تا ۲ ساله: چه فرقی دارد؟
ضربههای پشت همان است: کودک را به جلو خم کنید یا روی ران خود بخوابانید و با کف دست تا ۵ ضربه بین دو کتفش بزنید. اگر بیرون نیامد، به جای فشار سینه، پشت کودک زانو بزنید، مشت خود را بین ناف و دندههایش بگذارید، دست دیگر را روی مشت، و تا ۵ بار محکم به داخل و بالا بکشید. ۵ ضربهٔ پشت و ۵ فشار شکم را به نوبت تکرار کنید و اگر بعد از دور اول بیرون نیامد، ۱۱۵ را بگیرید و ادامه دهید. هر کودکی که فشار شکم گرفته، حتی اگر کاملاً خوب شد، باید همان روز پزشک او را ببیند.
بعد از بیرون آمدن جسم، کی به پزشک یا ۱۱۵؟
فوراً ۱۱۵: سرفهاش بیاثر است، نمیتواند نفس بکشد یا گریه کند، کبود شده، جواب نمیدهد، یا جسم بعد از دور اول بیرون نیامده. برای نوزاد: همان لحظه ۱۱۵ را بگیرید (روی بلندگو)، نوزاد را رو به پایین روی ساعدتان بخوابانید و سرش را پایینتر از بدن نگه دارید و ۵ ضربهٔ محکم بین دو کتفش بزنید؛ اگر بیرون نیامد، برش گردانید و با دو انگشت ۵ فشار وسط سینهاش بدهید؛ این دو را پشت سر هم تکرار کنید تا جسم بیرون بیاید یا اورژانس برسد. با انگشت کورمال در دهانش دنبال جسم نگردید. همان روز پزشک: فشار شکم دادهاید، یا بعد از بیرون آمدن هنوز سرفه میکند، آب دهانش میریزد، درد دارد، خسخس میکند، یا شک دارید تکهای مانده باشد. باتری سکهای یا آهنربا را اگر قورت داده، حتی بیعلامت، همان ساعت به اورژانس بیمارستان ببرید. اگر جسم با سرفهٔ خودش سریع بیرون آمد و کودک کاملاً عادی است، فقط تا یک ساعت مراقبش باشید.
این چند حرکت را یک بار روی عروسک تمرین کنید و به پدربزرگ، مادربزرگ و پرستار هم نشان دهید؛ در لحظهٔ خفگی وقت خواندن نیست. هلال احمر دورهٔ کوتاه کمکهای اولیهٔ کودک دارد.
پرسشهای پرتکرار
بچهام چیزی پرید توی گلویش و سرفه میکند، چه کنم؟
اگر بلند سرفه یا گریه میکند راه نفسش باز است. به پشتش نزنید، آب ندهید و با انگشت در دهانش نگردید؛ کنارش بمانید تا با سرفه بیرون بیاید.
کمکهای اولیهٔ خفگی نوزاد زیر یک سال چیست؟
همان لحظه ۱۱۵ را بگیرید (روی بلندگو)، نوزاد را رو به پایین روی ساعدتان بخوابانید و سرش را پایینتر از بدن نگه دارید و ۵ ضربهٔ محکم بین دو کتفش بزنید؛ اگر بیرون نیامد، برش گردانید و با دو انگشت ۵ فشار وسط سینهاش بدهید؛ این دو را پشت سر هم تکرار کنید تا جسم بیرون بیاید یا اورژانس برسد. با انگشت کورمال در دهانش دنبال جسم نگردید.
برای کودک یک تا دو ساله هم همین است؟
ضربههای پشت همان است، اما به جای فشار سینه، از پشت مشت را بین ناف و دندهها بگذارید و تا ۵ بار به داخل و بالا بکشید. بعدش همان روز پزشک ببیندش.
آیا به نوزاد میشود فشار شکم (هایملیخ) داد؟
نه. زیر یک سال هرگز فشار شکم ندهید، چون به کبد و اندامهای داخل شکم آسیب میزند؛ فقط ضربهٔ پشت و فشار سینه.
کدام غذاها را تا ۴ سالگی ندهم؟
انگور و گوجهٔ گیلاسی درسته، سوسیس درسته، هویج و سیب خام، آجیل و تخمه، کشمش کامل، آبنبات سفت، پاستیل، آدامس و پاپکورن. خردشده یا پختهٔ نرم بدهید، هر تکه زیر یک سانتیمتر.





