لجبازی کودک در از پوشک گرفتن: روی لگن نمی‌نشیند، «نه» می‌گوید یا فرار می‌کند؛ چه کنم بی‌دعوا

پاسخ کوتاه: «نه» گفتن به لگن در ۲ تا ۳ سالگی خیلی شایع است. کودک تازه فهمیده بدنش مال خودش است، و گاهی هم هنوز آماده نیست، از لگن یا سیفون می‌ترسد یا مدفوع برایش دردناک است. زور و دعوا فقط او را به نگه داشتن ادرار و مدفوع و یبوست می‌کشاند. به جای اصرار، انتخاب بدهید، دعوت کنید و ماجرا را کوتاه و عادی نگه دارید. اگر چند روز پشت هم جنگ شد، یکی دو ماه پوشک را بی‌سروصدا برگردانید؛ این شکست نیست.

چرا روی لگن نمی‌نشیند یا فرار می‌کند؟

• استقلال: کودک ۲ تا ۳ ساله دوست دارد خودش تصمیم بگیرد. هر چه بیشتر اصرار کنید، «نه» محکم‌تر می‌شود.
• هنوز آماده نیست: اگر پوشکش ۲ ساعت خشک نمی‌ماند، پیش از دستشویی علامت نمی‌دهد و از پوشک کثیف ناراحت نیست، شاید فقط زود شروع کرده‌اید. نشانه‌های آمادگی را دوباره ببینید.
• ترس: از افتادن در توالت، از صدای سیفون، از سوراخ توالت ایرانی، یا از اینکه «چیزی از بدنش» می‌رود.
• درد: اگر یک بار مدفوع دردناک داشته، از لگن می‌ترسد. یبوست شایع‌ترین علت پنهان لجبازی سر پی‌پی است.
• تغییر در زندگی: نوزاد تازه، مهد، اسباب‌کشی یا تنش در خانه.
• بازی جذاب‌تر است: وسط بازی، رفتن به دستشویی یعنی از دست دادن بازی.

راه‌های بی‌دعوا

• انتخاب بدهید، نه سؤال بله و نه: به جای «می‌ری دستشویی؟» بگویید «لگن قرمز یا توالت با صندلی؟» یا «خودت می‌ری یا با عروسکت؟». هر دو گزینه به دستشویی می‌رسد و کودک حس می‌کند خودش تصمیم گرفته.
• دعوت در وقت‌های ثابت: بعد از بیدار شدن، بعد از غذا و قبل از بیرون رفتن، با جملهٔ کوتاه «بریم دستشویی، بعد بازی رو ادامه می‌دیم».
• کوتاه: ۳ تا ۵ دقیقه روی لگن، نه بیشتر. اگر نشد، بی‌حرف بلند شود. نگه داشتن طولانی روی لگن لجبازی را بیشتر می‌کند.
• کار را به او بسپارید: خودش شلوارش را پایین بکشد، خودش سیفون را بکشد (اگر می‌خواهد)، خودش صابون بزند. هر چه سهم خودش بیشتر باشد، مقاومت کمتر است.
• همراهی روی لگن: یک کتاب کوچک یا شعر کوتاه فقط برای وقت لگن. تماشای صفحهٔ نمایش روی لگن عادت خوبی نیست.
• تشویق برای تلاش: «آفرین که نشستی». برچسب روی یک جدول ساده اشکالی ندارد، برای نشستن و تلاش، نه فقط نتیجه. خوراکی و اسباب‌بازی را در عوض دستشویی رفتن قول ندهید؛ دستشویی کار عادی بدن است، نه معامله.
• ترس از سیفون یا توالت: سیفون را بعد از بیرون آمدن کودک بکشید. اگر از توالت فرنگی می‌ترسد، لگن روی زمین یا صندلی کوچک کودک با زیرپایی امن‌تر است.

کی مکث کنیم؟

اگر چند روز پشت سر هم کودک گریه می‌کند، فرار می‌کند، یا ادرار و مدفوعش را نگه می‌دارد، یعنی الان وقتش نیست. بی‌هیچ حرف و قهری پوشک را برگردانید، لگن را در دسترس بگذارید و یکی دو ماه بعد دوباره امتحان کنید. وقتی دوباره شروع کردید، از قدم آشنایی شروع کنید: از پوشک گرفتن قدم‌به‌قدم.

اگر فقط برای پی‌پی لجبازی می‌کند

خیلی از بچه‌ها جیش را روی لگن می‌کنند ولی پی‌پی را فقط در پوشک، یا مدفوعشان را نگه می‌دارند. این حالت راه خودش را دارد و نباید با زور حل شود: فقط در پوشک پی‌پی می‌کند یا نگه می‌دارد. اگر مدفوعش سفت و خشک است، با درد دفع می‌کند یا کمتر از ۳ بار در هفته مدفوع دارد، اول یبوست را درست کنید.

چه کارهایی را نکنیم؟

• به زور نشاندن یا نگه داشتن روی لگن.
• تنبیه، تهدید، قهر یا گفتن «بچه شدی».
• مقایسه با خواهر، برادر یا بچهٔ همسایه.
• قول خوراکی، اسباب‌بازی یا خرید در عوض دستشویی رفتن.
• تبدیل کردن هر بار دستشویی به یک جلسهٔ بحث.

کی با پزشک کودک صحبت کنیم؟

• تا ۳ سالگی هیچ نشانهٔ آمادگی یا علاقه‌ای نمی‌بینید.
• یبوست دارد، با درد دفع می‌کند یا مدفوعش را نگه می‌دارد، یا لکهٔ مدفوع در شورتش می‌بینید.
• هنگام ادرار سوزش یا درد دارد، ادرارش بدبو یا کدر است، یا تب دارد.
• بعد از یک دورهٔ خشک بودن، دوباره روزها مدام خیس می‌کند.
• خیلی تشنه است و خیلی زیاد ادرار می‌کند.
• از پوشک گرفتن به دعوای هر روزه تبدیل شده و شما خسته‌اید.

همهٔ مراحل از پوشک گرفتن، از نشانه‌های آمادگی تا شب‌ادراری، در راهنمای از پوشک گرفتن رایم است.