کودک از کی با قاشق غذا میخورد؟ ۱۵ تا ۱۹ ماهگی: تمرین، ریختوپاش، قاشق مناسب و ایمنی

نکات کلیدی
- در ۱۵ ماهگی بیشتر با انگشت میخورد و قاشقش دم دهان کج میشود؛ تا ۱۸ ماهگی بیشتر کودکان سعی میکنند از قاشق استفاده کنند.
- دو قاشق بردارید: یکی دست او برای تمرین، یکی دست شما.
- با غذاهایی شروع کنید که به قاشق میچسبند، مثل ماست سفت و پورهٔ سیبزمینی.
- ریختن غذا طبیعی است؛ اگر بعد از تذکر باز هم پرت کرد، یعنی سیر شده و وقت پایان غذاست.
- همیشه نشسته و زیر نگاه شما غذا بخورد؛ آجیل درسته و انگور درسته تا ۴ سالگی خطر خفگی دارند.
فهرست مطالب
کودک ۱۵ تا ۱۹ ماهه میخواهد خودش غذا بخورد و قاشق را از دست شما میگیرد. خیلی از کودکان این سن قاشق را پر میکنند و به دهان میرسانند، ولی نصف غذا در راه میریزد و این کاملاً طبیعی است. قاشق را به خودش بدهید، سر سفرهٔ خانواده بنشانیدش و ریختوپاش را بپذیرید؛ با تمرین هرروزه یاد میگیرد.
کودک از چند ماهگی با قاشق غذا میخورد؟
یادگیری قاشق چند ماه طول میکشد و یکشبه نیست:
- حدود ۱۲ ماهگی تازه دارد به خوردن با انگشت، قاشق و لیوان عادت میکند.
- در ۱۵ ماهگی بیشتر کودکان با انگشتهایشان غذا میخورند. خیلیها میتوانند قاشق را پر کنند و به دهان برسانند، ولی قاشق گاهی درست دم دهان کج میشود و غذا میریزد.
- تا ۱۸ ماهگی بیشتر کودکان سعی میکنند از قاشق استفاده کنند و از لیوان بدون در آب میخورند، هرچند گاهی میریزند. در این سن میتواند، اما همیشه نمیخواهد؛ گاهی ترجیح میدهد با دست بخورد یا با غذا بازی کند.
پس اگر کودک ۱۶ یا ۱۷ ماههٔ شما هنوز بیشتر غذا را با دست میخورد و قاشق را فقط گاهی به دهان میبرد، عقب نیست. بقیهٔ تواناییهای این سن را در کودک ۱۳ تا ۱۸ ماهه ببینید.
چرا بگذارم خودش بخورد، وقتی اینهمه میریزد؟
چون فقط با تمرین یاد میگیرد. هر بار که قاشق را پر میکند و به دهان میبرد، هماهنگی چشم و دست و قدرت مچ و انگشتهایش را تمرین میکند. مهمتر اینکه خودش تصمیم میگیرد چقدر بخورد و کی بس است؛ کار شما آوردن غذای سالم است و مقدارش با اوست. کودکی که همیشه به او غذا میدهند، دیرتر یاد میگیرد.
چطور کمکش کنم یاد بگیرد؟
- با خانواده سر یک سفره بنشیند. کودک با نگاه کردن به قاشق زدن شما یاد میگیرد.
- دو قاشق بردارید: یکی دست او، یکی دست شما. او تمرین میکند و شما لابهلایش چند قاشق به او میدهید.
- اگر قاشق را پر نمیکند، شما پر کنید و دستهاش را به دستش بدهید تا خودش به دهان ببرد.
- با غذاهایی شروع کنید که به قاشق میچسبند: ماست سفت، پورهٔ سیبزمینی، حلیم، فرنی یا برنج نرم با خورش لهشده. سوپ آبکی را بگذارید برای بعد.
- غذای انگشتی را هم کنار بشقابش بگذارید. خوردن با دست هنوز راه اصلی اوست و اشکالی ندارد.
- همان وقت کمی آب در لیوان بدون در به او بدهید تا آن را هم تمرین کند.
- وقتی قاشق به دهانش رسید، همان را بگویید: «خودت خوردی!» برای ریختن سرزنشش نکنید.
چه قاشق و ظرفی برایش بگذارم؟
قاشق کوچک با دستهٔ کوتاه و کلفت که در مشتش جا شود و لبهاش تیز نباشد. کاسهٔ گود یا بشقاب لبهدار بهتر از بشقاب تخت است، چون غذا را به دیواره هل میدهد و روی قاشق میآید. ظرف و لیوان نشکن باشد؛ کودک این سن وقتی حوصلهاش سر برود ظرف را پرت میکند. ظرف چینی و لیوان شیشهای را فعلاً کنار بگذارید.
با ریختوپاش و پرت کردن غذا چه کنم؟
ریختن غذا بخشی از یادگیری است، نه بیادبی. یک سفرهٔ پلاستیکی یا روزنامه زیر صندلی پهن کنید، پیشبند آستیندار ببندید و هر بار کمی غذا در ظرفش بریزید. دست و صورتش را آخر غذا پاک کنید، نه بعد از هر قاشق.
پرت کردن فرق دارد. آرام و محکم بگویید «غذا برای خوردنه» و ظرف را سر جایش بگذارید. اگر ادامه داد، معمولاً یعنی سیر شده یا حوصلهاش سر رفته است؛ او را از صندلی پایین بیاورید و تا وعدهٔ بعد صبر کنید. داد زدن و خندیدن هر دو این بازی را ادامهدار میکند.
موقع غذا خوردن چه خطری هست؟
- همیشه نشسته غذا بخورد، با کمربند بسته در صندلی غذا، و شما کنارش باشید. دویدن و راه رفتن با دهان پر خطر خفگی دارد.
- آجیل و مغز درسته، آبنبات سفت، ذرت بوداده و دانهٔ درستهٔ انگور تا ۴ سالگی خطر خفگی دارند. انگور و گوجهٔ گیلاسی را از درازا چهار قسمت کنید و مغزها را فقط پودرشده بدهید.
- غذا را ولرم بدهید و پیش از دادن، خودتان دمایش را امتحان کنید.
- جلوی تلویزیون و گوشی غذا ندهید؛ حواسپرتی هم خطر خفگی را بیشتر میکند و هم نمیگذارد بفهمد سیر شده است.
فهرست غذاهای خطرناک و کاری که موقع گیر کردن غذا باید بکنید در خفگی کودک ۶ تا ۲۴ ماهه آمده است. اگر چیزی در گلویش گیر کرد و نمیتواند نفس بکشد، سرفه یا گریه کند، فوراً ۱۱۵ را بگیرید.
کی با پزشک حرف بزنم؟
اگر کودک شما تا پایان ۱۸ ماهگی اصلاً سعی نمیکند قاشق را به دهان ببرد، با انگشتهایش هم غذا نمیخورد یا از لیوان نمینوشد، با پزشک کودک یا مراقب سلامت حرف بزنید. اگر موقع خوردن زیاد سرفه میکند یا عق میزند، فقط غذای کاملاً نرم را قبول میکند، وزن نمیگیرد یا کاری را که قبلاً میکرد دیگر نمیکند هم همینطور.
برنامهٔ غذایی ماه به ماه و مقدار هر وعده را در راهنمای غذای کمکی و غذای کودک ببینید.
پرسشهای پرتکرار
کودک از چند ماهگی خودش با قاشق غذا میخورد؟
از حدود ۱۲ ماهگی تمرین را شروع میکند. در ۱۵ ماهگی خیلی از کودکان قاشق را پر میکنند ولی زیاد میریزند و تا ۱۸ ماهگی بیشتر کودکان سعی میکنند با قاشق بخورند. تمیز خوردن چند ماه دیگر تمرین میخواهد.
کودک ۱۷ ماههام فقط با دست غذا میخورد؛ اشکال دارد؟
نه. خوردن با انگشت در این سن راه اصلی است. قاشق را هم کنار دستش بگذارید و خودتان جلوی او با قاشق بخورید تا کمکم سراغش برود.
بگذارم خودش بخورد یا خودم به او غذا بدهم؟
هر دو. یک قاشق دست او باشد و یک قاشق دست شما. او تمرین میکند و شما لابهلایش چند قاشق میدهید. مقدار خوردن را به خودش بسپارید.
کودکم غذا و ظرف را پرت میکند؛ چه کنم؟
آرام و محکم بگویید «غذا برای خوردنه» و ظرف را برگردانید. اگر ادامه داد، او را از صندلی پایین بیاورید و تا وعدهٔ بعد صبر کنید. ظرف نشکن بگذارید.





