احساسات کودک ۱۷ تا ۲۱ ماهه: «نه!»، «مال من!»، چسبیدن دوباره و ترسهای تازه؛ چه طبیعی است و چه کنم؟

نکات کلیدی
- «نه» و «مال من» در این سن نشانهٔ شکل گرفتن «من» است، نه لجبازی و خودخواهی؛ دو انتخاب بدهید و مجبور به شریک شدن نکنید.
- تا ۱۸ ماهگی بیشتر بچهها از شما دور میشوند ولی برمیگردند نگاه کنند که نزدیک هستید، و برای نشان دادن چیزها اشاره میکنند.
- چسبیدن دوباره و گریهٔ خداحافظی حوالی ۱۸ ماهگی طبیعی است؛ کوتاه خداحافظی کنید و یواشکی نروید.
- ترسهای تازه را مسخره نکنید و به زور روبهرویش نکنید؛ بگذارید از بغل شما و از فاصلهٔ امن تماشا کند.
- اگر تا ۱۸ ماهگی اشاره نمیکند، به رفتن و آمدن شما توجه ندارد یا مهارتی را از دست داده، با پزشک کودک صحبت کنید.
فهرست مطالب
کودک ۱۷ تا ۲۱ ماهه تازه فهمیده که آدمی جدا از شماست و خواستههای خودش را دارد. برای همین «نه!» و «مال من!» زیاد میشنوید، از شما دور میشود و زود برمیگردد، و حالش در چند دقیقه از خنده به گریه میرسد. این راهنما میگوید کدام احساسها طبیعی است، با هر کدام چه کنید و کی به پزشک بگویید.
کودک ۱۷ تا ۲۱ ماهه چه احساسهایی دارد؟
تا ۱۸ ماهگی بیشتر بچهها از شما دور میشوند، ولی برمیگردند نگاه کنند که هنوز نزدیک هستید. برای نشان دادن چیز جالب به شما اشاره میکنند و در کارهایی مثل لباس پوشیدن و شستن دست همکاری میکنند. کنار اینها، احساسهای تازهای پیدا میشود: غرور وقتی کاری را خودش انجام میدهد، حسادت وقتی بچهٔ دیگری را بغل میکنید، خجالت جلوی غریبهها، و ترسهای تازه. هنوز کلمهٔ کافی برای گفتن اینها ندارد و بدنش بهجایش حرف میزند. نام بردن احساسها را در احساسات کودک ۱۳ تا ۱۷ ماهه توضیح دادهایم؛ همان کار را ادامه بدهید.
چرا مدام میگوید «نه» و «مال من»؟
«نه» گفتن در این سن لجبازی با شما نیست؛ تمرین این است که «من هم نظری دارم». «مال من» هم خودخواهی نیست: کودک تازه دارد معنای «من» را میفهمد و هنوز نمیتواند شریک شدن را بفهمد. چند کار ساده کمک میکند:
- دو انتخاب بدهید که هر دو را قبول دارید: «جوراب قرمز یا آبی؟»، «اول مسواک یا اول لباس خواب؟».
- «نه»های خودتان را برای ایمنی و چیزهای مهم نگه دارید و سرشان بمانید.
- بهجای «نکن» بگویید چه کند: «آرام راه برو»، «توپ را روی زمین قل بده».
- در بازی با بچهها مجبورش نکنید اسباببازی را بدهد. نوبت را خودتان نشان بدهید و چیز مشابهی دم دست داشته باشید.
- بگذارید کارهای کوچک را خودش بکند، حتی اگر کندتر و شلوغتر است.
جزئیات در سلیقه و ترجیحهای کودک نوپا و شریک شدن و نوبت گرفتن آمده است.
چرا یکدفعه دوباره به من چسبیده؟
هر چه بیشتر مستقل میشود، بیشتر هم میفهمد که شما میتوانید بروید. برای همین حوالی ۱۸ ماهگی چسبیدن، گریه موقع خداحافظی و بیدار شدنهای شبانه دوباره زیاد میشود. این پسرفت نیست و میگذرد. کوتاه و مطمئن خداحافظی کنید، یواشکی نروید و وقتی برگشتید چند دقیقه فقط مال او باشید. خواب این سن را در خواب کودک ۱۷ تا ۲۴ ماهه ببینید.
از چیزهایی میترسد که قبلاً نمیترسید؛ طبیعی است؟
بله. جاروبرقی، سگ، حمام، دکتر یا آدم نقابدار میتواند یکدفعه ترسناک شود، چون خیالش قویتر شده اما هنوز نمیداند چه چیزی واقعاً خطر دارد. ترسش را مسخره نکنید و به زور با آن روبهرویش نکنید. بغلش کنید، اسم ترس را بگویید («صدایش بلند بود، ترسیدی») و بگذارید از فاصلهٔ امن و از بغل شما تماشا کند. کمکم و با سرعت خودش نزدیک میشود.
چطور مهربانی و همدلی را یادش بدهم؟
- احساس دیگران را به زبان بیاورید: «نینی گریه میکند، ناراحت است. بیا عروسکش را بدهیم».
- با عروسک بازی خیالی کنید: غذا دادن، خواباندن، ناز کردن وقتی «زمین خورده».
- هر مهربانی کوچکش را ببینید و بگویید: «دستمال آوردی برای مامان، چه مهربان».
- خودتان الگو باشید؛ او از رفتار شما با دیگران بیشتر یاد میگیرد تا از حرفتان.
- انتظار معذرتخواهی واقعی نداشته باشید؛ هنوز زود است. کافی است نشان بدهید چطور ناز کند.
وقتی احساسش از کنترل خارج میشود چه کنم؟
قشقرق در این سن طبیعی است و با بیشتر شدن کلمهها کمتر میشود. آرام بمانید، نزدیکش باشید، بگذارید موج بگذرد و بعد بغلش کنید. چیزی را که به خاطرش جیغ میزند برای ساکت شدن ندهید و وسط قشقرق نصیحت نکنید. یک گوشهٔ آرام با بالش و کتاب، که خودتان هم کنارش بنشینید، به آرام شدن کمک میکند. اگر زد یا گاز گرفت، کوتاه بگویید «نمیزنیم، درد میگیرد» و جلویش را بگیرید. گوشی و کارتون برای آرام کردن ندهید. قدمبهقدم در قشقرق کودک نوپا و کودکم میزند و گاز میگیرد آمده است.
کی به پزشک بگویم؟
در نوبت مراقبت کودک سالم یا زودتر با پزشک کودک صحبت کنید اگر تا ۱۸ ماهگی برای نشان دادن چیزی به شما اشاره نمیکند، به رفتن و برگشتن شما توجهی ندارد، به صورتتان نگاه نمیکند یا به اسمش واکنش ندارد؛ اگر کلمهها یا مهارتهایی را که داشت از دست داده است؛ یا اگر بیشتر روز بیقرار است، هیچچیز آرامش نمیکند یا هنگام عصبانیت مدام به خودش آسیب میزند. نگاه کلی به رفتار این سالها در راهنمای رفتار کودک است.
پرسشهای پرتکرار
کودک ۱۸ ماههام به همه چیز «نه» میگوید؛ چه کنم؟
طبیعی است و نشانهٔ استقلال اوست. کمتر سؤال بله و نه بپرسید و بهجایش دو انتخاب بدهید: «با این کفش یا آن کفش؟». سر چیزهای مهم و ایمنی آرام و ثابت بمانید و بقیه را سخت نگیرید.
اسباببازیاش را به هیچ بچهای نمیدهد؛ خسیس شده؟
نه. کودک این سن هنوز معنای شریک شدن را نمیفهمد و «مال من» بخشی از شناختن خودش است. مجبورش نکنید. نوبت را نشان بدهید، اسباببازی مشابه دم دست بگذارید و اسباببازی خیلی محبوبش را پیش از آمدن مهمان کنار بگذارید.
تازه مستقل شده بود، حالا دوباره به من چسبیده؛ چرا؟
چون بهتر میفهمد که شما میتوانید بروید. حوالی ۱۸ ماهگی این چسبیدن دوباره شایع است و میگذرد. بغل و اطمینان بدهید، کوتاه خداحافظی کنید و همیشه بگویید که برمیگردید.
وقتی بچهٔ دیگری را بغل میکنم جیغ میزند؛ حسادت است؟
بله، و در این سن طبیعی است. احساسش را به زبان بیاورید: «دوست داری بغل تو باشم». او را هم در آغوش بگیرید یا کنار خودتان بنشانید. سرزنش و «حسود نباش» کمکی نمیکند.





