کودکم اسباببازیاش را به کسی نمیدهد: چرا در ۱۸ تا ۳۶ ماهگی هنوز نمیتواند شریک شود و چطور کمکش کنم؟
نکات کلیدی
- شریک نشدن در ۱۸ تا ۳۶ ماهگی طبیعی است؛ کودک هنوز نمیتواند از چشم دیگری ببیند.
- به زور از دستش نگیرید؛ شریک کردن اجباری نتیجهٔ عکس دارد.
- نوبت بلند با زمان‌سنج بدهید؛ زنگ گوشی داور بی‌طرف است، نه شما.
- احساس هر دو کودک را نام ببرید و درس را برای بعد از آرام شدن نگه دارید.
- قبل از مهمانی اسباببازیهای خیلی عزیز را کنار بگذارید و نزدیک بچهها بمانید.
فهرست مطالب
کودک ۱۸ تا ۳۶ ماهه هنوز نمیتواند به‌خوبی اسباببازیاش را با دیگران شریک شود و این کاملاً طبیعی است. او هنوز نمیتواند دنیا را از چشم کودک دیگر ببیند و جلوی خواستهاش را بگیرد. پس به جای وادار کردنش، نوبت گرفتن را با زمان‌سنج تمرین کنید، احساس هر دو کودک را نام ببرید و خودتان الگوی شریک شدن باشید.
چرا کودکم اسباببازیاش را به کسی نمیدهد؟
شریک شدن یعنی کودک بفهمد کودک دیگر هم دلش آن اسباببازی را می‌خواهد، و بعد بتواند خواستهٔ خودش را کنار بگذارد. هر دوی این مهارت‌ها در این سن هنوز در حال ساخته شدن‌اند. کودک زیر ۲ سال تازه دارد میفهمد که دیگران هم فکر و احساس جداگانه دارند و هنوز نمیتواند خودش را جای آن‌ها بگذارد. بخشی از مغز هم که جلوی کارهای ناگهانی را می‌گیرد، هنوز کامل نشده؛ برای همین کودک وقتی چیزی را می‌خواهد، «همین الان» می‌خواهد. در اواخر این بازه کودک کمکم میفهمد که بعضی چیزها مال اوست و بعضی نیست، و «مال منه!» زیاد از زبانش می‌شنوید. این هم بخشی از شناختن خودش است، نه خودخواهی.
در این سن چه انتظاری واقعی است؟
در ۲ سالگی بچهها معمولاً کنار هم بازی میکنند، نه با هم، و هنوز نمی‌دانند چطور شریک شوند یا دعوا را حل کنند. نزدیک ۳۰ ماهگی کودک کنار کودکان دیگر بازی می‌کند و گاهی هم با آن‌ها. در همین سن ممکن است وقتی کودکی گریه می‌کند، مکث کند یا غمگین نگاهش کند؛ این نخستین جوانه‌های همدلی است. نزدیک به نیمی از والدین فکر میکنند کودک تا ۲ سالگی باید شریک شدن را یاد گرفته باشد، اما متخصصان رشد می‌گویند این انتظار برای این سن زیاد است. تا پایان این بازه هم کودک بیشتر با کمک و یادآوری شما نوبت می‌گیرد، نه خودبه‌خود.
وقتی سر اسباببازی دعوا شد چه کنم؟
- اول جلوی آسیب را بگیرید. اگر از دست هم میکشند یا می‌زنند، آرام و محکم بگویید: «نمی‌ذارم از دستش بکشی.»
- آنچه را می‌بینید بلند بگویید. «تو کامیون رو می‌خوای، آرش هم کامیون رو می‌خواد.» این کار سرعت ماجرا را کم می‌کند و به هر دو کودک کلمه میدهد.
- احساس هر دو را نام ببرید. «صبر کردن سخته!»، «ناراحت شدی چون کامیونت رو گرفت.» ناراحتی کودک را کوچک نشمارید؛ برای او واقعاً مهم است.
- نوبت بلند بدهید و با زمان‌سنج. بگذارید کودکی که اسباببازی دستش است نوبت طولانی داشته باشد تا احساس عجله نکند. زنگ گوشی یا ساعت شنی «داور» بی‌طرف است و دعوا را از دوش شما برمی‌دارد.
- درس را برای بعد از آرامش بگذارید. وسط گریه نصیحت نکنید. وقتی آرام شدند بگویید: «دفعهٔ بعد می‌تونی بپرسی: نوبت منه؟»
چه کارهایی نکنم؟
به زور از دستش نگیرید که به دیگری بدهید. شریک کردن اجباری در این سن نتیجهٔ عکس دارد و کودک فقط یاد می‌گیرد که بزرگترها چیزها را از دستش میکشند. برچسب نزنید. «بچهٔ خسیس» یا «حسود» را جلوی مهمان نگویید. عذرخواهی زورکی نخواهید. کودک باید بفهمد چرا عذرخواهی می‌کند؛ «ببخشید» اجباری چیزی یادش نمیدهد. به جایش کمکش کنید برای کودک ناراحت اسباببازی دیگری بیاورد.
برای مهمانی و بچههای فامیل چطور آماده شوم؟
- اسباببازیهای خیلی عزیز را کنار بگذارید. قبل از آمدن مهمان یا رفتن به عیددیدنی، با کودک یکی دو اسباببازی محبوبش را جایی بگذارید که لازم نباشد شریکشان کند.
- چیزهایی بگذارید که تعدادشان زیاد است. مکعب، مداد شمعی، ظرف و قاشق آشپزبازی و توپ‌های کوچک را راحت‌تر میشود میان چند کودک تقسیم کرد.
- نزدیک بمانید. بچههای این سن کنار هم بازی میکنند ولی هنوز بلد نیستند مشکل را خودشان حل کنند؛ در بازی با بچههای فامیل و همسایه حواستان به آن‌ها باشد.
چطور شریک شدن را در خانه تمرین کنیم؟
از بازی‌های نوبتی ساده شروع کنید: توپ را برای هم غلت بدهید، نوبتی روی طبل بزنید یا نوبتی یک تکه از پازل را بگذارید. سر سفره میوه یا بیسکوییت را جلوی چشمش تقسیم کنید: «یکی برای من، یکی برای تو، یکی برای بابا.» خودتان شریک شوید و بلند بگویید: «پرتقالم رو با تو نصف می‌کنم.» هر بار هم که خودش چیزی را داد، دقیق تحسین کنید: «دیدی کامیون رو به آرش دادی؟ ببین چقدر خوشحال شد.»
اگر دعوا سر اسباببازی به زدن و گاز گرفتن میرسد، مقالهٔ کودکم می‌زند و گاز می‌گیرد را بخوانید؛ و اگر به گریه و قشقرق ختم میشود، مقالهٔ قشقرق کودک نوپا کمک می‌کند.
چه زمانی با پزشک کودک صحبت کنم؟
شریک نشدن در این سن نگرانی ندارد. اما اگر کودک تقریباً هیچ توجهی به کودکان دیگر یا به بازی با شما نشان نمیدهد، اگر دعواهایش مدام به آسیب جدی به دیگران میرسد، یا اگر خودتان دربارهٔ رفتار اجتماعیاش نگرانید، با پزشک کودک یا کارشناس پایگاه سلامت صحبت کنید. زود پرسیدن هیچ ضرری ندارد.
پرسش‌های پرتکرار
بچهام دو ساله است و اسباببازیاش را به هیچکس نمیدهد؛ طبیعی است؟
بله. در این سن بچهها کنار هم بازی میکنند ولی هنوز بلد نیستند شریک شوند. کودک هنوز نمیتواند خودش را جای کودک دیگر بگذارد و جلوی خواستهاش را بگیرد.
باید مجبورش کنم اسباببازیاش را بدهد؟
نه. گرفتن به زور از دستش فقط یادش میدهد که بزرگترها چیزها را میکشند. به جایش نوبت بلند بدهید و با زنگ گوشی یا ساعت شنی بگویید کی نوبت دیگری است.
مدام میگوید «مال منه!»؛ خودخواه شده؟
نه. کودک در این سن تازه میفهمد بعضی چیزها مال اوست و بعضی نیست. «مال منه» بخشی از شناختن خودش است و با تمرین نوبت و الگوی شما کمکم نرمتر میشود.
در مهمانی بچهها سر اسباببازی دعوا میکنند؛ چه کنم؟
از قبل اسباببازیهای خیلی عزیز را کنار بگذارید، چیزهایی بیاورید که تعدادشان زیاد است و نزدیک بمانید. اگر دعوا شد، جلوی کشیدن را بگیرید، احساس هر دو را بگویید و نوبت بگذارید.
کی باید نگران رفتار اجتماعیاش باشم؟
اگر تقریباً هیچ توجهی به بچههای دیگر یا بازی با شما ندارد، یا دعواهایش مدام به آسیب جدی میرسد، با پزشک کودک یا پایگاه سلامت صحبت کنید.
