ضربه به دندان کودک: دندان شکسته، لق، کنده‌شده یا تیره‌شده؛ کمک اولیه و کی همان روز دندانپزشک
نکات کلیدی
- دندان شیری کنده‌شده را هرگز سر جایش نگذارید؛ به جوانهٔ دندان دائمی آسیب می‌زند. دندان را نگه دارید و همان روز دندانپزشک ببیند.
- خون‌ریزی را با ۱۰ دقیقه فشار محکم گاز تمیز بند بیاورید؛ از بیرون کمپرس سرد و بالای ۱ سال یخ یا بستنی یخی با نظارت.
- دندان لق، فرورفته، شکسته یا گم‌شده یعنی همان روز دندانپزشک؛ دندانی که بعداً تیره شد، در چند روز.
- بیهوشی، استفراغ چندباره، بی‌حالی، سرفه یا تنگی نفس بعد از گم شدن دندان، یا خون‌ریزی بند‌نیامده یعنی فوراً ۱۱۵.
- کودک با مسواک، مداد یا آب‌نبات چوبی در دهان راه نرود؛ گوشهٔ مبلمان محافظ داشته باشد.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: اگر دندان شیری کودک با زمین خوردن کنده شد، هرگز آن را سر جایش نگذارید، چون به جوانهٔ دندان دائمی زیر آن آسیب می‌زند. یک گاز یا پارچهٔ تمیز را ۱۰ دقیقه روی جای دندان فشار دهید، دندان را نگه دارید و همان روز به دندانپزشک بروید. دندان لق، لب‌پریده، فرورفته یا تیره‌شده را هم همان روز دندانپزشک ببیند. زخم لب و زبان زیاد خون می‌دهد ولی زود خوب می‌شود.
چرا نوپاها زیاد دندانشان ضربه می‌خورد؟
بین ۱ تا ۳ سالگی کودک تازه راه افتاده، تند می‌دود و هنوز تعادل و واکنش دستش کامل نیست؛ برای همین با صورت زمین می‌خورد یا به لبهٔ میز و مبل می‌خورد. بیشتر ضربه‌ها به دندان‌های جلوی بالا می‌رسد. بیشتر این آسیب‌ها کوچک‌اند، ولی چون زیر هر دندان شیری جوانهٔ دندان دائمی است، بهتر است دندانپزشک ببیند.
همان لحظه چه کنم؟
- آرام بمانید و کودک را آرام کنید. او را بغل کنید و ببینید جای دیگری، به‌خصوص سر، ضربه خورده یا نه.
- خون‌ریزی: یک گاز یا پارچهٔ تمیز را ۱۰ دقیقه محکم روی جای خون‌ریزی فشار دهید و در این مدت برندارید که نگاه کنید. دهان را با آب خنک بشویید.
- تورم: از بیرون، روی لب یا گونه، کمپرس سرد بگذارید. برای کودک بالای ۱ سال، بستنی یخی یا آب خیلی خنک با نظارت شما کمک می‌کند؛ تکهٔ یخ برای مکیدن ندهید، چون تا ۳ سالگی خطر خفگی دارد.
- غذا: چند روز غذای نرم و خنک بدهید و با آن دندان گاز نگیرد.
- درد: اگر درد دارد، مسکن مناسب سن را با مقدار داروساز برای وزن فعلی بدهید.
هر نوع آسیب: چه کنم و کی دندانپزشک؟
- دندان شیری کنده‌شده: سر جایش نگذارید (برخلاف دندان دائمی که در کودک بزرگ‌تر باید زود برگردانده شود). دندان را در یک ظرف تمیز نگه دارید و همان روز به دندانپزشک نشان دهید. اگر دندان یا تکه‌ای از آن پیدا نمی‌شود، حتماً همان روز بروید، چون ممکن است به داخل لثه رفته یا بلعیده شده باشد.
- دندان فرورفته در لثه، یعنی کوتاه‌تر از قبل به نظر می‌رسد: همان روز.
- دندان لق یا جابه‌جا شده: تکانش ندهید و همان روز دندانپزشک ببیند. دندان خیلی لق ممکن است کنده و بلعیده شود.
- دندان لب‌پریده یا شکسته: تکهٔ جداشده را اگر پیدا کردید نگه دارید و همان روز بروید؛ اگر شکستگی بزرگ است یا نقطهٔ صورتی یا قرمز وسطش دیده می‌شود، زودتر.
- دندانی که چند روز یا چند هفته بعد خاکستری یا تیره شد: نشانهٔ آسیب داخل دندان است. فوری نیست ولی در چند روز دندانپزشک ببیند؛ اگر ورم یا جوش روی لثه کنارش پیدا شد، زودتر.
- زخم لب، زبان یا لثه: ۱۰ دقیقه فشار. اگر بعد از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه فشار بند نیامد، زخم باز و بزرگ است، روی لبه لب است یا چیزی در آن مانده، به پزشک بروید.
کی فوراً به اورژانس یا ۱۱۵؟
- کودک بیهوش شده، گیج است، چند بار استفراغ کرده یا بعد از ضربه به سر بی‌حال و خواب‌آلود است.
- سرفه، خسخس یا تنگی نفس بعد از اینکه دندان یا تکه‌ای از آن گم شده.
- خون‌ریزی با فشار بند نمی‌آید.
- زخم بزرگ و باز صورت، یا ضربه با شیء تیز به داخل دهان (مثلاً زمین خوردن با مسواک یا مداد در دهان).
پیشگیری
- نگذارید کودک با مسواک، مداد، قاشق یا آب‌نبات چوبی در دهان راه برود یا بدود؛ مسواک را نشسته یا ایستاده سر جایش بزند.
- گوشه‌های تیز میز و مبل را محافظ بگذارید و پای پله نرده یا درِ ایمنی بگذارید.
- کودک را در صندلی غذا و کالسکه ببندید و در ماشین فقط در صندلی مخصوص کودک بنشانید.
بعد از هر ضربه، در هفته‌های بعد رنگ دندان را نگاه کنید. لکه‌ها و پوسیدگی را در راهنمای پوسیدگی دندان شیری و مراقبت روزانه را در راهنمای مسواک کودک ۲ تا ۴ ساله ببینید.
جدول کامل درآمدن دندان‌ها و مراقبت دندان، سن به سن، را در راهنمای دندان کودک رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
دندون شیری بچم افتاد، بذارمش سر جاش؟
نه. دندان شیری را هرگز سر جایش نگذارید چون به جوانهٔ دندان دائمی آسیب می‌زند. ۱۰ دقیقه گاز تمیز را روی جایش فشار دهید، دندان را نگه دارید و همان روز دندانپزشک بروید.
دندون بچم بعد از زمین خوردن لق شده، چیکار کنم؟
تکانش ندهید، غذای نرم بدهید و همان روز دندانپزشک ببیند؛ دندان خیلی لق ممکن است کنده و بلعیده شود.
دندون بچم بعد از ضربه سیاه شده، خطرناکه؟
تیره شدن چند روز یا چند هفته بعد نشانهٔ آسیب داخل دندان است. فوری نیست ولی در چند روز دندانپزشک ببیند؛ اگر ورم یا جوش روی لثه پیدا شد، زودتر.
لب بچم خورد زمین و خیلی خون میاد، چیکار کنم؟
گاز تمیز را ۱۰ دقیقه محکم فشار دهید و برندارید. زخم دهان زیاد خون می‌دهد ولی زود خوب می‌شود. اگر بعد از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بند نیامد یا زخم باز و بزرگ است، به پزشک بروید.
تیکهای از دندون بچم پیدا نمیشه، چیکار کنم؟
همان روز دندانپزشک ببیند، چون ممکن است داخل لثه رفته یا بلعیده شده باشد. اگر سرفه، خسخس یا تنگی نفس دارد، فوراً ۱۱۵.
