غم و افسردگی بعد از زایمان: وقتی گریهٔ نوزاد از پا درتان آورده، فرقش را چطور بفهمم، کجا کمک بگیرم و کی فوری
نکات کلیدی
- زودرنجی، گریه و نگرانی در ۲ هفتهٔ اول بعد از زایمان رایج است و خودش میرود.
- غم، بیامیدی، احساس گناه یا بیخوابی حتی وقتی نوزاد خواب است، بیش از ۲ هفته: به پزشک یا مراقب سلامت بگویید.
- افسردگی بعد از زایمان تقصیر شما نیست و درمان دارد؛ برای درمان لازم نیست شیردهی قطع شود.
- صدای مشاور بهزیستی ۱۴۸۰ (۲۴ ساعته) و ۴۰۳۰ (۸ صبح تا ۱۲ شب)؛ شب‌ها نوبتی با همسر.
- فکر آسیب زدن به خود یا نوزاد، صداها یا گیجی شدید: همین حالا به کسی بگویید و ۱۱۵.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: در هفته‌های اول بعد از زایمان، بیشتر مادرها چند روز زودرنج، گریان و نگران‌اند. این غم بعد از زایمان معمولاً تا ۲ هفته خودش میرود. اما اگر غم، بیامیدی، بیخوابی حتی وقتی نوزاد خواب است، یا احساس مادر بد بودن بیشتر از ۲ هفته مانده، یا با گریهٔ نوزاد دیگر نمی‌کشید، ممکن است افسردگی بعد از زایمان باشد. این تقصیر شما نیست و درمان دارد؛ به پزشک یا مراقب سلامت پایگاه بگویید. اگر فکر آسیب زدن به خودتان یا نوزاد به ذهنتان می‌آید، همین حالا به کسی بگویید و ۱۱۵ بگیرید.
غم بعد از زایمان یا افسردگی؟
| غم بعد از زایمان | افسردگی بعد از زایمان | |
|---|---|---|
| چقدر رایج است | بیشتر مادرها | کمتر، ولی به هیچ وجه نادر نیست؛ پدرها هم ممکن است بگیرند |
| کی | از روز دوم تا پنجم، تا حدود ۲ هفته | هر زمان در سال اول، بیش از ۲ هفته |
| چه حسی | زودرنجی، گریهٔ ناگهانی، نگرانی، خستگی؛ ولی لحظه‌های خوشحالی هم هست | غم یا بیحسی بیشتر روزها، بیعلاقگی، بیامیدی، احساس گناه یا بی‌ارزشی، اضطراب شدید |
| خواب و غذا | به خاطر نوزاد کم می‌خوابد | حتی وقتی نوزاد خواب است خوابش نمی‌برد، یا اشتها خیلی کم یا زیاد شده |
| چه کنم | استراحت، کمک گرفتن، حرف زدن؛ خودش میرود | به پزشک یا مراقب سلامت بگویید؛ درمان دارد |
وقتی گریهٔ نوزاد از پا درتان آورده
گریهٔ طولانی نوزاد، به‌ویژه در هفته‌های ۲ تا ۸ که اوج گریه است، برای هر پدر و مادری سخت است (گریهٔ نوزاد). اگر کلافه شدید، نوزاد را به پشت در تخت خودش بگذارید، از اتاق بیرون بروید و ۱۰ تا ۱۵ دقیقه نفس بکشید یا به کسی زنگ بزنید. هرگز نوزاد را تکان ندهید، نیندازید، نزنید، محکم زمین نگذارید و نکشید، حتی چند ثانیه. تکان دادن باعث خونریزی مغز و چشم می‌شود و می‌تواند به مرگ، نابینایی، فلج مغزی و تشنج بینجامد. این را به همهٔ مراقبان (پدربزرگ و مادربزرگ، پرستار، پدر) بگویید.
طبق راهنمای گریهٔ رایم، همان روز به پزشک بروید اگر: بیش از ۲ ساعت آرام نشده، نشانه‌های خطر بالا را دارد، در مدفوعش خون است، وزن نمی‌گیرد، یا خودتان دیگر نمی‌کشید (غربالگری افسردگی پس از زایمان). این غربالگری برای خود شماست، نه فقط برای نوزاد.
چه کمکی بگیرم؟
- پزشک یا مراقب سلامت پایگاه: در نوبت‌های مراقبت نوزاد، یا جدا برای خودتان، بگویید چه حسی دارید. پزشک می‌تواند شما را به روان‌شناس یا روان‌پزشک ارجاع دهد. اگر دارو لازم شد، پزشک داروی سازگار با شیردهی را انتخاب می‌کند؛ لازم نیست برای درمان شیر دادن را قطع کنید.
- صدای مشاور بهزیستی (1480، ۲۴ ساعته): مشاورهٔ تلفنی روان‌شناختی برای پدر و مادر. وقتی خودتان خسته یا نگرانید، می‌توانید تماس بگیرید.
- مشاورهٔ سلامت روان و تغذیه وزارت بهداشت (4030، ۸ صبح تا ۱۲ شب): با روان‌شناس صحبت می‌کنید و با کد ۶ مشاورهٔ تغذیه می‌گیرید. این خط برای مشاوره با پزشک کودک نیست.
- همسر و خانواده: شب را نوبتی کنید. اگر شیر مادر می‌دهید، پدر می‌تواند پوشک، آروغ و آرام کردن بعد از شیر را به عهده بگیرد تا مادر یک بار ۴ تا ۵ ساعت پشت سر هم بخوابد.
کارهای کوچکی که کمک می‌کند
- وقتی نوزاد خواب است، شما هم دراز بکشید؛ کارهای خانه منتظر می‌ماند.
- کمک را قبول کنید: غذا، خرید و شستن لباس را به دیگران بسپارید.
- هر روز کمی بیرون بروید، حتی ۱۰ دقیقه قدم زدن در هوای آزاد.
- با مادرهای دیگری که نوزاد دارند حرف بزنید؛ بیشترشان همین حس‌ها را داشته‌اند.
- غذای گرم و منظم بخورید و آب کافی بنوشید. قطرهٔ آ+د و مکمل‌های خودتان را ادامه دهید.
- از خودتان انتظار مادر کامل بودن نداشته باشید. نوزاد به مادر خوب و سالم نیاز دارد، نه بی‌نقص.
کی فوراً کمک بگیرم؟
همین حالا به کسی بگویید و ۱۱۵ بگیرید اگر فکر آسیب زدن به خودتان یا نوزاد به ذهنتان می‌آید، صداهایی میشنوید یا چیزهایی می‌بینید که دیگران نمی‌بینند، خیلی گیج و بی‌قرارید یا اصلاً نمی‌خوابید. این حالت‌ها کم پیش می‌آید، ولی اورژانس است و با درمان فوری خوب می‌شود. نوزاد را به بزرگسال دیگری بسپارید و تنها نمانید. اگر نگران امنیت نوزاد در خانه هستید، اورژانس اجتماعی بهزیستی (123) هم ۲۴ ساعته در دسترس است: برای کودک‌آزاری، خشونت خانگی یا بحران خانوادگی تماس بگیرید. گزارش شما محرمانه می‌ماند.
همهٔ کارهای ماههای اول نوزاد، از حمام و ناف تا زردی و گریه، و اینکه کی به پزشک بروید، در راهنمای مراقبت از نوزاد رایم کنار هم آمده است.
پرسش‌های پرتکرار
بعد از زایمان همیشه گریه میکنم؛ طبیعی است؟
در ۲ هفتهٔ اول بیشتر مادرها زودرنج و گریاناند و این خودش میرود. اگر بیش از ۲ هفته مانده یا بدتر شده، به پزشک یا مراقب سلامت بگویید.
افسردگی بعد از زایمان چه نشانههایی دارد؟
غم یا بیحسی بیشتر روزها، بیعلاقگی، بیامیدی، احساس گناه یا مادر بد بودن، اضطراب شدید، و بیخوابی حتی وقتی نوزاد خواب است، بیش از ۲ هفته.
برای درمان افسردگی باید شیر دادن را قطع کنم؟
نه لزوماً. اگر دارو لازم شد، پزشک داروی سازگار با شیردهی را انتخاب می‌کند.
کجا می‌توانم تلفنی کمک بگیرم؟
صدای مشاور بهزیستی ۱۴۸۰، ۲۴ ساعته، و خط مشاورهٔ سلامت روان وزارت بهداشت ۴۰۳۰، ۸ صبح تا ۱۲ شب.
پدرها هم افسردگی بعد از تولد نوزاد میگیرند؟
بله. کمخوابی و فشار ماههای اول برای پدرها هم سخت است. همین نشانهها در پدر هم یعنی کمک گرفتن.
کی فوری کمک بگیرم؟
اگر فکر آسیب زدن به خودتان یا نوزاد دارید، صداهایی میشنوید یا خیلی گیجاید، همین حالا به کسی بگویید، نوزاد را به بزرگسال دیگری بسپارید و ۱۱۵ بگیرید.
