چیزهای عجیب ولی طبیعی نوزاد: از جا پریدن و تکان در خواب، سکسکه، عطسه، خرخر بینی، مکث نفس، چشم چپ، ورم سینه و ترشح در روزهای اول
نکات کلیدی
- از جا پریدن با صدا و تکان در خواب تا ۴ تا ۶ ماهگی طبیعی است؛ لرزش طبیعی با گرفتن دست و پا قطع میشود، تشنج نه.
- سکسکه و عطسه رایج‌اند و درمان نمی‌خواهند؛ شکر و آب لازم نیست.
- خرخر بینی و مکث کوتاه نفس (کمتر از حدود ۱۰ ثانیه) در خواب طبیعی است؛ کبودی، بیش از ۶۰ نفس در دقیقه یا مکث بیش از حدود ۲۰ ثانیه: فوراً ۱۱۵.
- چشم گاهی چپ تا حدود ۴ ماهگی معمول است؛ بعد از آن یا همیشگی: پزشک.
- ورم سینه، ترشح کم یا چند قطره خون از واژن در روزهای اول از هورمونهای مادر است و میرود.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: نوزاد در هفتههای اول کارهای عجیبی می‌کند که بیشترشان کاملاً طبیعی‌اند: با صدای بلند از جا میپرد، در خواب تکان می‌خورد، چانه‌اش می‌لرزد، سکسکه و عطسه می‌کند، با صدا نفس می‌کشد، نفسش گاهی چند ثانیه مکث دارد، سینه‌هایش کمی ورم دارد و چشم‌هایش گاهی چپ میشود. این‌ها نشانهٔ نارس بودن طبیعی دستگاه عصبی و اثر هورمونهای مادر است. ولی کبود شدن، نفس تند بیش از ۶۰ بار در دقیقه، مکث طولانی نفس یا تکان‌هایی که با گرفتن دست و پا قطع نمیشود یعنی همان لحظه کمک بگیرید.
از جا پریدن و تکانهای خواب
وقتی صدای بلندی می‌آید یا سر نوزاد ناگهان کمی پایین می‌افتد، دست‌هایش را باز می‌کند، به عقب میپرد و بعد دست‌ها را جمع می‌کند و گاهی گریه می‌کند. این بازتاب از جا پریدن است و تا حدود ۴ تا ۶ ماهگی کم‌کم از بین میرود. قنداق نازک با ران‌های آزاد، فقط تا پیش از اولین غلت، در هفتههای اول کمک می‌کند کمتر از خواب بپرد.
در خواب سبک، دست و پای نوزاد کمی تکان می‌خورد، صورتش ادا درمی‌آورد، لبخند می‌زند یا نق می‌زند. چانه یا دست‌هایش هم موقع گریه یا سرما کمی می‌لرزد. این‌ها طبیعی‌اند. فرقشان با تشنج: لرزش طبیعی وقتی دست یا پای نوزاد را آرام بگیرید، قطع میشود؛ تشنج قطع نمیشود و ممکن است با خیره شدن، چرخیدن چشم، ملچ‌ملوچ کردن لب یا کبودی همراه باشد. اگر این را دیدید: تشنج بیش از ۵ دقیقه طول کشیده، تشنج دوباره تکرار شده، نوزاد زیر ۶ ماه تشنج کرده، یا اولین تشنج او همراه با مشکل تنفس است.
سکسکه و عطسه
سکسکه در نوزادان خیلی رایج است، به‌ویژه بعد از شیر، و نوزاد را اذیت نمیکند. لازم نیست کاری کنید؛ اگر وسط شیر سکسکه کرد، کمی صبر کنید، باد گلویش را بگیرید و ادامه دهید. شکر، آب یا ترساندن لازم نیست. عطسه هم راه نوزاد برای پاک کردن بینی از شیر، گرد و خاک و ترشح است و به‌تنهایی نشانهٔ سرماخوردگی نیست.
نفس کشیدن پرصدا و نامنظم
راه بینی نوزاد تنگ است و نوزاد تقریباً فقط از بینی نفس می‌کشد. برای همین گاهی خرخر می‌کند یا صدای خس‌خس بینی دارد، به‌ویژه در هوای خشک. اگر بینی گرفته است و شیر خوردن را سخت کرده، چند قطره آب‌نمک (سرم شست‌وشوی بینی) در هر سوراخ بچکانید.
نفس نوزاد در خواب گاهی تند میشود و بعد چند ثانیه (کمتر از حدود ۱۰ ثانیه) مکث می‌کند و دوباره شروع میشود. این تنفس دوره‌ای در هفتههای اول طبیعی است، به شرط اینکه رنگش صورتی بماند. اما این‌ها طبیعی نیست: به سختی نفس می‌کشد: لبش خاکستری یا کبود است، با هر نفس خرخر می‌کند یا پوست بین دنده‌هایش فرو میرود، نفسش قطع میشود، نوزاد بیش از ۶۰ بار در دقیقه نفس می‌کشد، یا از شدت تنگی نفس نمی‌تواند شیر بخورد یا حرف بزند. همچنین اگر نفسش بیش از حدود ۲۰ ثانیه قطع شد یا موقع مکث کبود یا شُل شد، فوراً ۱۱۵ بگیرید.
چشم‌ها
در ماه‌های اول چشم‌های نوزاد گاهی هماهنگ نیستند و یکی به داخل یا بیرون میرود. این تا حدود ۴ ماهگی معمول است. اگر یک چشم همیشه منحرف است یا بعد از ۴ ماهگی هنوز این‌طور است، به پزشک بگویید. نوزاد اشک کمی دارد و گاهی گوشهٔ چشمش ترشح یا آب جمع میشود که با دستمال و آب جوشیدهٔ ولرم از داخل به بیرون پاک میشود. چشم قرمز، ورم پلک یا ترشح زیاد و چرکی در هفتههای اول را همان روز به پزشک نشان دهید.
اثر هورمونهای مادر
- ورم سینه: در دختر و پسر، سینه‌ها ممکن است کمی ورم کنند و حتی چند قطره ترشح داشته باشند. فشار ندهید و دست نزنید؛ در چند هفته خودش میرود. اگر قرمز، داغ و دردناک شد، همان روز پزشک.
- ترشح یا خون کم از واژن: در دختران در هفتهٔ اول ترشح سفید و گاهی چند قطره خون پیش می‌آید و طبیعی است.
- ورم دستگاه تناسلی: در روزهای اول در دختر و پسر رایج است. اگر کیسهٔ بیضه بزرگ است یا ورمی در کشاله دارد، فتق و بیضه را ببینید.
چیزهای دیگر
- شکل سر: سر نوزادی که طبیعی به دنیا آمده ممکن است کشیده یا کمی ناصاف باشد؛ در چند روز تا چند هفته گرد میشود.
- ملاج: نرمی بالای سر است و گاهی با ضربان قلب آرام بالا و پایین میرود. لمس آرامش آسیبی نمی‌زند. ملاج برجسته یا خیلی گود را همان روز به پزشک نشان دهید.
- زور زدن موقع مدفوع: نوزاد سرخ میشود، ناله می‌کند و زور می‌زند، ولی مدفوعش نرم است. این یبوست نیست (مدفوع و ادرار نوزاد).
- بالا آوردن کمی شیر بعد از شیر در نوزادی که وزن می‌گیرد و سرحال است، رایج است (رفلاکس نوزاد). استفراغ سبز یا جهنده طبیعی نیست.
- دست و پای کمی کبود در روزهای اول، وقتی بقیهٔ بدن و لب‌ها صورتی است، معمول است. لب و زبان کبود طبیعی نیست.
همهٔ کارهای ماه‌های اول نوزاد، از حمام و ناف تا زردی و گریه، و اینکه کی به پزشک بروید، در راهنمای مراقبت از نوزاد رایم کنار هم آمده است.
پرسش‌های پرتکرار
نوزادم در خواب میپرد؛ طبیعی است؟
بله. بازتاب از جا پریدن و تکانهای خواب سبک تا حدود ۴ تا ۶ ماهگی طبیعی است. اگر تکانها با گرفتن آرام دست و پا قطع نمیشود یا با خیره شدن و کبودی همراه است، فوراً ۱۱۵.
سکسکهٔ نوزاد را چطور بند بیاورم؟
لازم نیست کاری کنید؛ سکسکه نوزاد را اذیت نمیکند. اگر وسط شیر بود، کمی صبر کنید و باد گلویش را بگیرید. شکر و آب لازم نیست.
نوزادم زیاد عطسه می‌کند؛ سرما خورده؟
نه لزوماً. عطسه راه نوزاد برای پاک کردن بینی است. اگر تب، آبریزش زیاد یا تنفس سخت هم دارد، به پزشک نشان دهید.
نفس نوزادم در خواب چند ثانیه قطع میشود؛ خطرناک است؟
مکث کوتاه، کمتر از حدود ۱۰ ثانیه، در هفتههای اول طبیعی است اگر رنگش صورتی بماند. مکث بیش از حدود ۲۰ ثانیه، کبودی یا شُل شدن یعنی فوراً ۱۱۵.
چشم نوزادم گاهی چپ میشود؛ نگران باشم؟
تا حدود ۴ ماهگی معمول است. اگر یک چشم همیشه منحرف است یا بعد از ۴ ماهگی ادامه دارد، به پزشک بگویید.
سینهٔ نوزادم ورم دارد؛ چه کنم؟
از هورمونهای مادر است و در چند هفته میرود. فشار ندهید. اگر قرمز، داغ و دردناک شد، همان روز پزشک.
