مدفوع و ادرار نوزاد در ماه اول: رنگ مدفوع روز به روز، چند بار در روز، چند پوشک خیس، زور زدن، و مدفوع سفید یا خاکستری که فوری است
نکات کلیدی
- مدفوع از سیاه و چسبناک (روز ۱ و ۲) به سبز و قهوه‌ای (روز ۳ و ۴) و زرد خردلی (از روز ۵ با شیر مادر) تبدیل می‌شود.
- با شیر مادر در هفتههای اول چند بار در روز؛ بعد از حدود ۶ هفتگی گاهی هر چند روز یک بار و طبیعی.
- از روز چهارم دستکم ۶ پوشک خیس در روز یعنی شیر کافی.
- زور زدن و سرخ شدن با مدفوع نرم یبوست نیست؛ قطره و تحریک مقعد لازم نیست.
- مدفوع سفید، خاکستری یا خیلی کم‌رنگ، خون در مدفوع یا کمتر از ۶ پوشک خیس: همان روز پزشک.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: مدفوع نوزاد در روزهای اول از سیاه و چسبناک (مکونیوم) به سبز و قهوه‌ای و تا حدود روز پنجم به زرد تبدیل می‌شود. نوزادی که شیر مادر می‌خورد در هفتههای اول معمولاً چند بار در روز مدفوع دارد. شیر خوردن نوزاد را بررسی می‌کنند. یک نشانهٔ ساده برای خودتان: از روز چهارم به بعد، اگر نوزاد روزی دستکم ۶ پوشک خیس می‌کند، شیر به اندازهٔ کافی می‌خورد. مدفوع سفید، خاکستری یا خیلی کم‌رنگ طبیعی نیست و باید همان روز پزشک ببیند. خون در مدفوع یا کمتر از ۶ پوشک خیس از روز چهارم هم یعنی پزشک.
رنگ مدفوع روز به روز
| روز | رنگ و شکل | یعنی |
|---|---|---|
| روز ۱ و ۲ | سیاه یا سبز تیره، چسبناک مثل قیر (مکونیوم) | محتوای روده از دوران بارداری است. طبیعی است. |
| روز ۳ و ۴ | سبز تا قهوه‌ای، کمتر چسبناک | شیر رسیده و روده کار می‌کند. |
| از روز ۵ با شیر مادر | زرد خردلی، شل یا آبکی، با دانه‌های ریز مثل تخم خربزه | مدفوع معمول شیر مادر. شل بودنش اسهال نیست. |
| از روز ۵ با شیر خشک | زرد کم‌رنگ یا قهوه‌ای روشن، کمی سفت‌تر، با بوی بیشتر | مدفوع معمول شیر خشک. |
| هر زمان | سبز | معمولاً بی‌اهمیت است، اگر نوزاد سرحال است و وزن میگیرد. |
اگر نوزاد تا ۴۸ ساعت بعد از تولد هنوز مکونیوم دفع نکرده، یا بعد از روز چهارم هنوز مدفوعش سیاه و چسبناک است، به پزشک بگویید.
چند بار در روز؟
- شیر مادر، هفتههای اول: معمولاً دستکم ۲ تا ۳ بار در روز، و خیلی از نوزادها بعد از هر شیر. مدفوع کم در هفتههای اول ممکن است یعنی شیر کافی نمیخورد؛ وزن را در نوبت مراقبت بررسی کنید (شیردهی از روز اول).
- شیر مادر، بعد از حدود ۶ هفتگی: بعضی نوزادها ناگهان کمتر مدفوع می‌کنند، حتی هر چند روز یک بار. اگر مدفوع نرم است، نوزاد سرحال است و وزن میگیرد، این یبوست نیست.
- شیر خشک: معمولاً روزی ۱ تا ۳ بار، و کمی سفت‌تر. اگر مدفوع سفت و گلوله‌ای است، یبوست نوزاد را ببینید.
زور زدن: یبوست است؟
نوزاد در هفتههای اول موقع مدفوع سرخ می‌شود، ناله می‌کند، پاها را جمع می‌کند و چند دقیقه زور می‌زند. اگر در آخر مدفوع نرم بیرون می‌آید، این یبوست نیست؛ نوزاد هنوز یاد نگرفته عضلات شکم و مقعد را با هم هماهنگ کند. قطره، دم‌کرده یا تحریک مقعد با دماسنج و صابون لازم نیست. دوچرخه زدن آرام پاها و ماساژ شکم کافی است.
ادرار و پوشک خیس
- روزهای اول: روز اول دستکم ۱ پوشک خیس، روز دوم ۲، و همین‌طور بیشتر.
- از روز چهارم: شیر خوردن نوزاد را بررسی می‌کنند. یک نشانهٔ ساده برای خودتان: از روز چهارم به بعد، اگر نوزاد روزی دستکم ۶ پوشک خیس می‌کند، شیر به اندازهٔ کافی می‌خورد.
- لکهٔ نارنجی یا صورتی روی پوشک در ۲ تا ۳ روز اول (بلورهای ادرار) معمول است. اگر بعد از روز چهارم هم دیدید، یعنی نوزاد شیر کمتری می‌خورد؛ بیشتر شیر بدهید و به پزشک بگویید.
- ادرار باید کم‌رنگ باشد. ادرار تیره و پررنگ در نوزادی که زرد است، همان روز پزشک (زردی نوزاد).
کی همان روز به پزشک؟
- مدفوع سفید، خاکستری، کرمی یا خیلی کم‌رنگ، به‌ویژه همراه با زردی یا ادرار تیره. این ممکن است نشانهٔ مشکل مجاری صفراوی باشد که درمانش هر چه زودتر بهتر است. یک عکس از پوشک بگیرید و به پزشک نشان دهید.
- خون یا رگه‌های خون در مدفوع، یا مدفوع سیاه بعد از روز چهارم.
- کمتر از ۶ پوشک خیس در روز از روز چهارم به بعد، یا لکهٔ نارنجی بعد از روز چهارم.
- مدفوع خیلی آبکی و زیادتر از همیشه، یا همراه استفراغ: نوزاد زیر ۶ ماه با اسهال یا استفراغ همان روز پزشک را ببیند (اسهال و استفراغ).
- شکم سفت و بادکرده همراه استفراغ، یا استفراغ سبز.
فوراً ۱۱۵ اگر کم‌آبی شدید دارد: ۸ تا ۱۲ ساعت ادرار نکرده، چشم یا ملاجش گود رفته و خواب‌آلود است، پوستش سرد و لکه‌لکه شده، یا هر مایعی می‌خورد بالا می‌آورد.
همهٔ کارهای ماه‌های اول نوزاد، از حمام و ناف تا زردی و گریه، و اینکه کی به پزشک بروید، در راهنمای مراقبت از نوزاد رایم کنار هم آمده است.
پرسش‌های پرتکرار
نوزاد یک ماهه چند بار در روز باید مدفوع کند؟
با شیر مادر در هفتههای اول معمولاً دستکم ۲ تا ۳ بار و گاهی بعد از هر شیر. بعد از حدود ۶ هفتگی بعضیها کمتر میشوند. با شیر خشک معمولاً ۱ تا ۳ بار.
مدفوع سبز نوزاد خطرناک است؟
معمولاً نه، اگر نوزاد سرحال است و وزن میگیرد. مدفوع سفید، خاکستری یا خونی طبیعی نیست.
نوزادم موقع مدفوع خیلی زور می‌زند؛ یبوست دارد؟
اگر مدفوع آخرش نرم است، نه. نوزاد هنوز هماهنگی عضلات را یاد میگیرد. قطره و تحریک مقعد لازم نیست.
نوزاد روزی چند پوشک خیس باید داشته باشد؟
از روز چهارم به بعد دستکم ۶ پوشک خیس در روز. کمتر از این یعنی شاید شیر کافی نمیخورد؛ به پزشک بگویید.
مدفوع نوزادم سفید یا خاکستری است؛ چه کنم؟
همان روز به پزشک نشان دهید و یک عکس از پوشک ببرید. این رنگ ممکن است نشانهٔ مشکل مجاری صفراوی باشد که درمانش هر چه زودتر بهتر است.
لکهٔ نارنجی روی پوشک نوزاد چیست؟
در ۲ تا ۳ روز اول بلورهای ادرار است و معمول است. اگر بعد از روز چهارم دیدید، بیشتر شیر بدهید و به پزشک بگویید.
