نوزاد از چند ماهگی بایبای میکند و چطور یادش بدهم؟
نکات کلیدی
- بیشتر نوزادها بین ۸ تا ۱۲ ماهگی بایبای می‌کنند و نیمی حدود ۱۰ ماهگی؛ فهرست نشانه‌های رشد آن را تا پایان ۱۲ ماهگی انتظار دارد.
- ژست‌ها به ترتیب میآیند: ۷ تا ۹ ماه دست بالا برای بغل و نگاه به نام، ۸ تا ۱۲ ماه بایبای و دست‌دستی، ۹ تا ۱۲ ماه اشاره و نشان دادن؛ اول تقلید، بعد خودجوش.
- بایبای اولین پیام بدنی کودک است و ژست‌های ۱۰ تا ۱۲ ماهگی پیش‌نیاز واژه‌های ۱۲ تا ۱۸ ماهگی‌اند؛ در ۱۲ ماهگی داشتن ژست از تعداد کلمه مهمتر است.
- برای یاد دادن: هر خداحافظی واقعی را روبهرویش با اغراق و یک کلمهٔ ثابت نشان دهید، به اشیا هم بایبای کنید، هر تلاشش را با همان حرکت جواب بدهید، دست‌دستی و دالی بازی کنید، صفحهٔ نمایش نه.
- اگر تا پایان ۱۲ ماهگی هیچ ژستی ندارد، به نامش نگاه نمیکند، تا ۹ ماهگی صداهای تکراری ندارد یا مهارتی را از دست داده، همان ماه با پزشک کودک صحبت کنید.
فهرست مطالب
بیشتر نوزادها بین ۸ تا ۱۲ ماهگی بایبای می‌کنند؛ طبق داده‌های رایم نیمی از بچه‌ها حدود ۱۰ ماهگی و فهرست نشانه‌های رشد آن را تا پایان ۱۲ ماهگی انتظار دارد. اول تقلید دست تکان دادن شماست و چند هفته بعد خودجوش می‌شود. اگر ۱۱ ماهه است و هنوز نمیکند ولی اشاره میکند، نگران نباشید.
بایبای کردن دقیقاً از چند ماهگی شروع می‌شود؟
بایبای یک ژست است و ژست‌ها همه با هم و به ترتیب میآیند:
- ۷ تا ۹ ماهگی: دست‌هایش را بالا میآورد که بغلش کنید، به نامش نگاه میکند و با «نه» یک لحظه مکث میکند. این اولین ژست‌هاست.
- ۸ تا ۱۲ ماهگی: بایبای و دست‌دستی. اول وقتی شما دست تکان می‌دهید تقلید میکند، معمولاً با باز و بسته کردن کل دست یا بالا و پایین کردن بازو، نه چرخاندن مچ. چند هفته بعد خودش با دیدن خداحافظی یا شنیدن «بایبای» شروع میکند.
- ۹ تا ۱۲ ماهگی: اشاره کردن، اول برای خواستن چیزی و بعد برای نشان دادن به شما؛ نشان دادن و دادن اسباب‌بازی به دست شما.
نیمی از نوزادها حدود ۱۰ ماهگی بایبای می‌کنند و بازهٔ طبیعی ۸ تا ۱۲ ماهگی است؛ نوزادی که ۱۲ ماهه است و هنوز نمیکند، تا وقتی ژست‌های دیگر را دارد، فقط کمی دیرتر از میانه است. نوزاد نارس را با سن اصلاح‌شده بسنجید.
چرا این حرکت کوچک این‌قدر مهم است؟
بایبای اولین باری است که کودک با بدنش به کسی «پیام» می‌دهد: می‌فهمد رفتن یعنی چه، می‌فهمد این حرکت معنی دارد و می‌خواهد آن را با شما به اشتراک بگذارد. به همین دلیل متخصصان گفتار و زبان ژست‌های ۱۰ تا ۱۲ ماهگی را پیش‌نیاز واژه‌های ۱۲ تا ۱۸ ماهگی می‌دانند: کودکی که ژست دارد، معمولاً چند ماه بعد کلمه هم دارد. در ۱۲ ماهگی داشتن ژست (اشاره، بایبای، بالا آوردن دست) از تعداد کلمه‌ها مهمتر است.
چطور به نوزاد بایبای یاد بدهم؟
- هر خداحافظی واقعی را نشان دهید. وقتی بابا سر کار می‌رود، وقتی مهمان می‌رود، وقتی از پارک برمی‌گردید: روبه‌روی نوزاد، آهسته و با اغراق دست تکان دهید و بگویید «بایبای بابا». یک کلمهٔ ثابت، نه هر بار یک چیز.
- به اشیا هم بایبای کنید. «بایبای اردک» وقتی وان خالی می‌شود، «بایبای ماشین» وقتی از پنجره رد می‌شود. تکرار زیاد در موقعیت‌های مختلف، معنی را جا می‌اندازد.
- دستش را آرام با خودتان تکان دهید، چند بار، بعد رها کنید تا خودش امتحان کند. زور نزنید و «دوباره بکن» نگویید.
- هر تلاشی را جواب بدهید. دستی که فقط باز و بسته شد هم بایبای است؛ با لبخند و همان حرکت جوابش را بدهید. بازی نوبتی همین است.
- آهنگ و بازی. «دست‌دستی»، «دالی» و شعرهای ساده با حرکت دست، همان عضله‌ها و همان تقلید را تمرین می‌دهد. با نوزاد زیاد حرف بزنید و به صداهایش جواب بدهید؛ پاسخ دادن به صداهای کودک همان مسیر است.
- صفحهٔ نمایش نه. نوزاد ژست را از آدم زنده و رودررو یاد می‌گیرد، نه از کارتون.
اگر بایبای می‌کرد و حالا نمیکند چه؟
بعضی نوزادها چند هفته بایبای می‌کنند و بعد ظاهراً فراموش می‌کنند، چون حواسشان به مهارت تازه‌ای مثل ایستادن رفته یا ژست دیگری را ترجیح می‌دهند. اگر بقیهٔ ارتباطش سر جایش است (نگاه، لبخند، صدا، اشاره)، معمولاً برمی‌گردد. اما از دست رفتن چند مهارت با هم، به‌ویژه نگاه کردن به شما، جواب دادن به نام و صدا درآوردن، نشانهٔ مهمی است و باید همان ماه با پزشک کودک مطرح شود، نه در نوبت بعدی.
نکتهٔ دیگر: در همین ماه‌ها اضطراب جدایی شروع می‌شود و ممکن است نوزاد هنگام رفتن شما به‌جای بایبای گریه کند. این دو با هم تضادی ندارند؛ بایبای کردن همراه با یک جملهٔ کوتاه و ثابت («می‌رم و برمی‌گردم») اتفاقاً به او کمک میکند رفتن را پیش‌بینی کند. دربارهٔ آن در مقالهٔ اضطراب جدایی بخوانید.
کی باید با پزشک کودک صحبت کنم؟
- تا پایان ۱۲ ماهگی هیچ ژستی ندارد: نه بایبای، نه اشاره، نه بالا آوردن دست برای بغل، نه نشان دادن اسباب‌بازی.
- به نامش نگاه نمیکند، نگاه شما را دنبال نمیکند یا کم به چشم‌هایتان نگاه میکند.
- تا ۹ ماهگی هنوز صداهای تکراری مثل «بابابا» و «مامامام» ندارد، یا به صداهای بلند واکنش نشان نمی‌دهد (شنوایی باید بررسی شود).
- مهارتی را که داشت، از دست داده است.
مراقبت ۱۲ ماهگی پایگاه سلامت همین سؤال‌ها را دارد و اگر لازم باشد، غربالگری تکامل و شنوایی زودتر انجام می‌شود. بررسی زودهنگام هیچ ضرری ندارد و اگر مشکلی باشد، مداخلهٔ زود بیشترین اثر را دارد.
پرسش‌های پرتکرار
نوزاد از چند ماهگی بایبای میکند؟
بین ۸ تا ۱۲ ماهگی؛ نیمی از نوزادها حدود ۱۰ ماهگی. اول دست تکان دادن شما را تقلید میکند و چند هفته بعد خودش با دیدن رفتن کسی بایبای میکند.
نوزادم ۱۱ ماهه است و بایبای نمیکند؛ عقب است؟
نه، هنوز در بازهٔ طبیعی است. اگر اشاره میکند، دست بالا میآورد که بغلش کنید و به نامش نگاه میکند، فقط تمرین بیشتر لازم دارد. اگر تا پایان ۱۲ ماهگی هیچ ژستی ندارد، با پزشک کودک صحبت کنید.
چطور به نوزاد بایبای یاد بدهم؟
هر خداحافظی واقعی را روبهرویش آهسته و با اغراق نشان دهید و یک کلمهٔ ثابت بگویید، به اشیا هم بایبای کنید، چند بار دستش را آرام با خودتان تکان دهید و هر تلاشش را با لبخند و همان حرکت جواب بدهید.
بایبای می‌کرد و دیگر نمیکند؛ نگران شوم؟
اگر بقیهٔ ارتباطش (نگاه، لبخند، صدا، اشاره) سر جایش است، معمولاً موقتی است و برمی‌گردد. اگر چند مهارت را با هم از دست داده، به‌ویژه نگاه به شما و جواب به نام، همان ماه با پزشک کودک مطرح کنید.
فرق بایبای با اشاره کردن چیست و کدام مهمتر است؟
هر دو ژستاند و تقریباً همزمان میآیند: بایبای ۸ تا ۱۲ ماهگی و اشاره ۷ تا ۱۲ ماهگی. مهم این است که تا ۱۲ ماهگی دستکم چند ژست داشته باشد؛ کدام ژست زودتر بیاید فرقی نمیکند.
