اضطراب جدایی و غریبی نوزاد ۶ تا ۲۴ ماه: از کی شروع میشود، تا کی طول میکشد و چه کنم
نکات کلیدی
- غریبی و اضطراب جدایی معمولاً از حدود ۶ تا ۸ ماهگی شروع میشود، بین ۹ تا ۱۸ ماهگی بیشترین است و در سال دوم و سوم کمکم کم میشود؛ بی‌قراری هنگام جدا شدن در مهد تا ۳ سالگی هم طبیعی است.
- غریبی نشانهٔ دلبستگی سالم است: نوزاد شما را از دیگران جدا میکند و می‌داند شما هستید، حتی وقتی نمی‌بیندتان.
- کسی یک‌دفعه بغلش نکند؛ نوزاد از بغل شما با مهمان آشنا شود و مجبورش نکنید.
- یواشکی نروید؛ خداحافظی کوتاه، همیشگی و مطمئن، بعد رفتن.
- اگر تا ۹ ماهگی هیچ فرقی میان شما و غریبه نمیگذارد یا به اسمش برنمیگردد، با پزشک کودک صحبت کنید.
فهرست مطالب
غریبی و اضطراب جدایی معمولاً از حدود ۶ تا ۸ ماهگی شروع میشود، بین ۹ تا ۱۸ ماهگی بیشترین است و در سال دوم و سوم کمکم کم میشود؛ بی‌قراری هنگام جدا شدن در مهد تا ۳ سالگی هم طبیعی است. نوزادی که تا دیروز بغل همه می‌رفت و حالا با دیدن عمه گریه میکند، یا تا از اتاق بیرون می‌روید جیغ می‌زند، لوس نشده و شما هم اشتباهی نکرده‌اید. این یکی از نشانه‌های رشد سالم اوست: حالا شما را از دیگران جدا میکند و می‌داند شما مهم‌ترین و امن‌ترین آدم زندگی‌اش هستید.
چرا نوزاد غریبی میکند؟
در ماه‌های اول، نوزاد هنوز چهرهها را خوب از هم جدا نمی‌کرد. از حدود ۶ ماهگی آشنا را از ناآشنا تشخیص می‌دهد و از حدود ۸ ماهگی می‌فهمد چیزی که از جلوی چشمش رفته، هنوز هست؛ برای همین دنبال اسباب‌بازی پنهان می‌گردد و وقتی شما می‌روید، دنبالتان می‌گردد و اعتراض میکند. پس اضطراب جدایی یعنی «می‌دانم مامان یا بابا هست، و می‌خواهم برگردد». نوزادانی که از اول آدم‌های زیادی دیده‌اند هم غریبی می‌کنند؛ شدت آن بیشتر به خلق‌وخوی خود کودک بستگی دارد تا به کار شما.
سن به سن چه انتظاری داشته باشید
- ۶ ماهگی: بعضی نوزادان با غریبه‌ها محتاط می‌شوند؛ خیره نگاه می‌کنند و رو برمی‌گردانند.
- ۷ تا ۹ ماهگی: با غریبه گریه میکند یا به شما میچسبد و وقتی می‌روید واکنش نشان می‌دهد. شبها هم ممکن است بیشتر بیدار شود و صدایتان بزند.
- ۹ تا ۱۸ ماهگی: بیشترین شدت. دنبال شما از این اتاق به آن اتاق می‌رود و خداحافظی دم مهد یا رفتن به سر کار سخت‌تر است.
- سال دوم و سوم: کمکم کمتر میشود؛ کودک می‌فهمد شما برمیگردید و می‌تواند با کلمه بپرسد «کی می‌آیی؟». برای جدایی بعد از ۱ سالگی و مهد، راهنمای اضطراب جدایی ۱ تا ۴ سال را ببینید.
با مهمان و فامیل چه کنم؟
- کسی یک‌دفعه بغلش نکند. از مهمان بخواهید با فاصله شروع کند، آرام حرف بزند و به چشمش خیره نشود. بغل کردن در لحظهٔ ورود تقریباً همیشه با گریه تمام میشود.
- از بغل شما آشنا شود. خودتان گرم و خندان با مهمان حرف بزنید؛ نوزاد از چهرهٔ شما می‌فهمد این آدم امن است. بعد مهمان با یک اسباب‌بازی بازی را شروع کند.
- مجبورش نکنید و سرزنش نکنید. «زشته، خجالت نکش» و «بچهٔ ننه» را کنار بگذارید. احساسش را نام ببرید: «این خاله است، تازه دیدیش، اشکالی ندارد».
- به فامیل توضیح بدهید که این رفتار نشانهٔ دلبستگی است، نه بی‌ادبی، و چند دیدار کوتاه بهتر از یک بغل اجباری است.
خداحافظی و جدا شدن
- یواشکی نروید. وقتی نوزاد ببیند ناگهان غیب شده‌اید، دفعهٔ بعد بیشتر به شما میچسبد. یک خداحافظی کوتاه و همیشگی داشته باشید (بوس، بای‌بای، «زود برمی‌گردم») و بعد بروید، حتی اگر گریه کند. گریه معمولاً چند دقیقه بعد از رفتن شما آرام میشود.
- کوتاه شروع کنید. جدایی‌های اول چند دقیقه باشد، در خانهٔ خودتان و با آدم آشنا، و کمکم بیشتر شود.
- مراقب تازه اول با شما بیاید. پرستار یا مادربزرگ چند بار در حضور شما با نوزاد بازی کند، قبل از اینکه تنهایشان بگذارید.
- وقت درست را انتخاب کنید. وقتی نوزاد خسته، گرسنه یا بیمار است، جدایی را شروع نکنید.
- دالّی بازی کنید. پنهان شدن کوتاه پشت دستتان، پرده یا در به نوزاد یاد می‌دهد که چیزی که نمی‌بیند، دوباره پیدا میشود. در خانه هم وقتی به اتاق دیگر می‌روید، با صدا حرف بزنید تا بداند هستید.
- آرام بمانید. اگر خودتان از جدایی نگرانید، طبیعی است؛ ولی نوزاد عجله و نگرانی شما را حس میکند. کوتاه و مطمئن خداحافظی کنید.
- کودک این سن هرگز تنها در خانه یا در اتاق در بسته نماند، حتی چند دقیقه.
خواب و اضطراب جدایی
در همین ماهها بیدار شدن شبانه و صدا زدن شما بیشتر میشود. آرام به اتاقش بروید، با صدای آهسته دلداری بدهید و برنامهٔ خواب را ثابت نگه دارید. پتو یا عروسک محبوب فقط بیرون از تخت کمک میکند؛ در تخت خواب، فقط برای کودک بالای ۱ سال. زیر ۱ سال هیچ شیء نرمی در تخت نباشد. جزئیات ساعت خواب هر ماه در راهنمای خواب نوزاد و کودک آمده است.
کی با پزشک کودک صحبت کنید؟
- تا ۹ ماهگی هیچ فرقی میان شما و غریبه نمیگذارد، به اسمش برنمیگردد یا به چهرهها نگاه نمیکند.
- مهارتی را که داشت، مثل لبخند، صدا درآوردن یا نگاه کردن به شما، از دست داده است.
- اضطراب جدایی آن‌قدر شدید است که هفته‌ها خواب، غذا یا بازی‌اش را به هم ریخته، یا بعد از ۳ سالگی همچنان شدید است و با دل‌درد و استفراغ هنگام جدایی همراه است.
این موضوع را در نوبت‌های مراقبت کودک سالم با پزشک کودک یا کارشناس پایگاه سلامت در میان بگذارید.
راهنمای کامل رفتار کودک، سن به سن، را در راهنمای رفتار کودک رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
اضطراب جدایی از چند ماهگی شروع میشود؟
معمولاً از حدود ۶ تا ۸ ماهگی. بعضی نوزادان از ۶ ماهگی با غریبه‌ها محتاط می‌شوند و بیشترِ نوزادان در ۷ تا ۹ ماهگی به شما می‌چسبند و وقتی می‌روید گریه می‌کنند. بیشترین شدت بین ۹ تا ۱۸ ماهگی است.
غریبی کردن تا کی طول میکشد؟
در سال دوم و سوم کمکم کمتر میشود. در دورههای تغییر، مثل شروع مهد، آمدن نوزاد تازه یا اسبابکشی، ممکن است دوباره برگردد و این هم طبیعی است.
نوزادم بغل هیچ‌کس نمی‌رود، حتی مادربزرگ؛ چه کنم؟
مجبورش نکنید. بگذارید از بغل شما مادربزرگ را تماشا کند، خودتان گرم و خندان با او حرف بزنید و مادربزرگ با یک اسباب‌بازی، از نزدیک‌تر شدن آهسته شروع کند. چند دیدار کوتاه بهتر از یک بغل اجباری است.
یواشکی بروم که گریه نکند بهتر نیست؟
نه. یواشکی رفتن کودک را بیاعتماد میکند و دفعهٔ بعد بیشتر به شما میچسبد. خداحافظی کوتاه و همیشگی کنید، بگویید کی برمیگردید و بروید؛ گریه معمولاً چند دقیقه بعد آرام میشود.
نوزادم شبها بیدار میشود و فقط با من آرام میگیرد؛ از اضطراب جدایی است؟
ممکن است. در همین ماهها بیدار شدن شبانه و صدا زدن شما بیشتر میشود. آرام به اتاقش بروید، کوتاه دلداری بدهید و برنامهٔ خواب را ثابت نگه دارید. زیر ۱ سال هیچ شیء نرمی در تخت نباشد.
غریبی نکردن نوزاد نگرانکننده است؟
خود غریبی نکردن بهتنهایی مشکلی نیست؛ بعضی نوزادان آرامترند. اما اگر تا ۹ ماهگی هیچ فرقی میان شما و غریبه نمیگذارد، به اسمش برنمیگردد یا به چهرهها نگاه نمیکند، در نوبت مراقبت با پزشک کودک صحبت کنید.
