حرکت کودک ۴ تا ۵ ساله: چه کارهایی باید بلد باشد، روزی چقدر تحرک لازم دارد و چه بازیهایی کمکش میکند؟

نکات کلیدی
- تا ۴ سالگی بیشتر بچهها توپ بزرگ را میگیرند، خودشان آب میریزند، بعضی دکمهها را باز میکنند و مداد را با انگشتها میگیرند؛ تا ۵ سالگی لیلی میکنند.
- کودک ۴ ساله روزی دستکم ۳ ساعت تحرک لازم دارد که ۱ ساعتش پرتحرک باشد؛ صفحهٔ نمایش حداکثر ۱ ساعت.
- توپبازی، لیلی، پارک و دوچرخه با چرخ کمکی برای پاها؛ نقاشی، قیچی نوکگرد، خمیربازی و کارهای خانه برای دستها.
- کلاه ایمنی برای هر وسیلهٔ چرخدار، و کنار آب همیشه در فاصلهٔ یک دست.
- اگر تا ۴ سالگی توپ نمیگیرد و نمیپرد، تا ۵ سالگی لیلی نمیکند یا مهارتی را از دست داده، با پزشک کودک صحبت کنید.
فهرست مطالب
کودک ۴ تا ۵ ساله بیشتر وقتها توپ بزرگ را میگیرد، خودش آب میریزد، بعضی دکمهها را باز میکند و مداد را با انگشتها میگیرد، نه با مشت؛ تا ۵ سالگی روی یک پا لیلی میکند. این راهنما میگوید در این سال چه حرکتهایی طبیعی است، روزی چقدر تحرک لازم دارد، چه بازیهایی کمک میکند و کی به پزشک بگویید.
کودک ۴ ساله چه حرکتهایی را بلد است؟
تا ۴ سالگی بیشتر بچهها توپ بزرگ را بیشتر وقتها میگیرند، با نظارت شما برای خودشان غذا میکشند یا آب میریزند، بعضی دکمهها را باز میکنند و مداد یا مداد شمعی را بین انگشتها و شست نگه میدارند. آدمکی با سه عضو یا بیشتر میکشند. تا ۵ سالگی روی یک پا لیلی میکنند و بعضی دکمهها را میبندند. کنار اینها، دویدن و ایستادن ناگهانی، بالا رفتن از وسایل پارک و بالا رفتن از پله، هر پله با یک پا، هم روانتر میشود. هر کودک سرعت خودش را دارد و چند ماه جلو و عقب طبیعی است. جدول سالهای قبل در راهنمای رشد حرکتی آمده است.
روزی چقدر تحرک لازم دارد؟
توصیهٔ جهانی برای کودک ۴ ساله این است: روزی دستکم ۳ ساعت تحرک در طول روز، که دستکم ۱ ساعت آن پرتحرک باشد، یعنی طوری که نفسش تند شود و عرق کند. هر چه بیشتر، بهتر. بیشتر از ۱ ساعت پشت سر هم نشسته یا بسته در صندلی ماشین و کالسکه نماند. وقتی که پای صفحهٔ نمایش میگذرد حداکثر ۱ ساعت در روز باشد، و خواب شبانهروز ۱۰ تا ۱۳ ساعت. لازم نیست این ۳ ساعت کلاس ورزش باشد؛ پیاده تا مهد رفتن، بازی در حیاط و پارک، و کمک در کارهای خانه همه حساب میشود.
چه بازیهایی حرکتهای درشتش را قوی میکند؟
- توپبازی: پرتاب و گرفتن توپ بزرگ از فاصلهٔ کم، شوت به طرف دروازهای که با دو کفش میسازید، و زدن توپ به زمین.
- لیلی و پرش: خانههای لیلی با گچ روی زمین، پریدن جفتپا از روی یک خط، و راه رفتن روی خط صاف یا لبهٔ جدول کوتاه در حالی که دستش را گرفتهاید.
- بازیهای دویدنی: گرگمبههوا، «مجسمه» که با قطع شدن آهنگ باید بیحرکت بماند، و مسابقهٔ حیوانها که مثل خرگوش میپرد یا مثل خرس راه میرود.
- پارک: تاب، سرسره، نردبان و میلههای بالا رفتن؛ کنارش بایستید، ولی بگذارید خودش بالا برود.
- سهچرخه، دوچرخه با چرخ کمکی و اسکوتر: همیشه با کلاه ایمنی اندازهٔ سرش و دور از خیابان.
- رقص با آهنگ و ورزش صبحگاهی کوتاه با خود شما.
ایدههای بیشتر را در بازی برای تقویت حرکات درشت ببینید.
برای دستها و انگشتها چه کنم؟
- نقاشی با مداد شمعی و مداد رنگی؛ از او بخواهید آدم، خانه یا خانوادهتان را بکشد.
- قیچی کودک با نوک گرد: اول بریدن نوار کاغذ، بعد خط صاف. قیچی فقط سر میز و کنار شما.
- خمیربازی: گلوله کردن، لوله کردن و بریدن با چاقوی پلاستیکی.
- کارهای واقعی خانه: ریختن آب از پارچ کوچک، هم زدن، پهن کردن سفره، باز و بسته کردن دکمه و زیپ لباس خودش.
- پازل، خانهسازی و نخ کردن ماکارونی لولهای درشت.
عجله نکنید که حروف بنویسد. در این سن درست گرفتن مداد و کشیدن خط و دایره مهمتر از نوشتن است. تمرینهای بیشتر در مهارتهای حرکتی ظریف آمده است.
چطور ایمن بازی کند؟
- کلاه ایمنی برای هر وسیلهٔ چرخدار، هر بار، حتی جلوی در خانه.
- کنار استخر، حوض و دریا همیشه در فاصلهٔ یک دست از او بمانید، حتی اگر کلاس شنا رفته است.
- در پارک وسیلههای همقد خودش را انتخاب کنید و زیر وسیله زمین نرم باشد، نه آسفالت.
- ترامپولین خانگی برای این سن پرخطر است؛ اگر استفاده میکنید، فقط یک نفر و با تور و نظارت.
- در ماشین هنوز صندلی کودک لازم دارد.
اگر کودکم کمتحرک یا محتاط است چه کنم؟
بعضی بچهها ذاتاً محتاطترند و اول نگاه میکنند. مجبورش نکنید و با بچههای دیگر مقایسهاش نکنید؛ جملههایی مثل «ببین او چه خوب میپرد» فقط دلسردش میکند. کار را کوچک کنید: اول پریدن از یک پله با گرفتن دست شما، بعد بدون دست. خودتان همبازی شوید، تلاشش را تحسین کنید، نه نتیجه را، و هر روز یک وقت ثابت برای بازی بیرون بگذارید. صفحهٔ نمایش را کم کنید؛ بچهای که حوصلهاش سر برود، خودش راه بازی را پیدا میکند.
کی به پزشک بگویم؟
در نوبت مراقبت کودک سالم یا زودتر با پزشک کودک صحبت کنید اگر:
- تا ۴ سالگی توپ بزرگ را نمیگیرد، نمیتواند جفتپا بپرد یا از پله بدون کمک بالا نمیرود.
- مداد را هنوز با مشت میگیرد و نمیتواند خط یا دایره بکشد.
- تا ۵ سالگی نمیتواند روی یک پا لیلی کند.
- خیلی زیاد زمین میخورد، روی پنجه راه میرود یا یک طرف بدنش را کمتر به کار میبرد.
- کاری را که بلد بود دیگر نمیتواند انجام دهد.
همان روز پزشک ببیند اگر یکدفعه میلنگد، از راه رفتن سر باز میزند یا مفصلش ورم و درد دارد، بهخصوص با تب. نشانههای هشدار سنهای مختلف را در تأخیر حرکتی نوزاد و کودک نوشتهایم.
پرسشهای پرتکرار
کودک ۴ سالهام هنوز نمیتواند لیلی کند؛ عقب است؟
نه لزوماً. بیشتر بچهها تا ۵ سالگی روی یک پا لیلی میکنند. با ایستادن روی یک پا در حالی که دستش را گرفتهاید شروع کنید. اگر تا ۵ سالگی نتوانست، یا جفتپا هم نمیپرد، به پزشک کودک بگویید.
از چه سنی دوچرخه بدون چرخ کمکی؟
سن ثابتی ندارد و به تعادل و تمرین کودک بستگی دارد. در ۴ تا ۵ سالگی سهچرخه، دوچرخه با چرخ کمکی یا دوچرخهٔ تعادلی بدون پدال مناسب است. هر بار کلاه ایمنی اندازهٔ سرش را بگذارید.
کلاس ورزش برای بچهٔ ۴ ساله لازم است؟
لازم نیست. بازی آزاد در پارک و حیاط همان فایده را دارد. اگر کلاس میرود، کلاسی باشد که بازی و شادی دارد، نه مسابقه و تمرین سخت. کلاس شنا خوب است، اما جای مراقبت شما کنار آب را نمیگیرد.
مداد را بد میگیرد؛ درستش کنم؟
آرام و با بازی. مداد شمعی کوتاه یا گچ کوتاه بدهید که فقط با سه انگشت میشود گرفت، و خمیربازی و قیچی کودک را بیشتر کنید تا انگشتهایش قوی شود. سرزنش و اصرار کمکی نمیکند.





