پستانک و مکیدن انگشت در ۶ ماه اول: از کی پستانک بدهم، در خواب کمک میکند، و چه نکنم
نکات کلیدی
- پستانک در خواب خطر مرگ ناگهانی نوزاد را کم میکند؛ اگر در خواب افتاد، دوباره نگذارید.
- با شیر مادر صبر کنید تا شیردهی جا بیفتد (حدود ۳ تا ۴ هفتگی)؛ با شیر خشک از اول اشکالی ندارد.
- هرگز پستانک را به عسل، شکر یا آب‌قند نزنید (عسل فقط بالای ۱ سال) و با بند به گردن یا تخت نبندید.
- پستانک را در دهان خودتان تمیز نکنید؛ ترک‌خورده را دور بیندازید.
- مکیدن دست و انگشت طبیعی و خودآرام‌سازی است؛ همیشه یعنی گرسنگی نیست و در سال اول ترک لازم ندارد.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: پستانک بد نیست و برای خواب نوزاد حتی مفید است، چون خطر مرگ ناگهانی نوزاد در خواب را کم میکند. اگر شیر مادر می‌دهید، صبر کنید تا شیردهی جا بیفتد (معمولاً حدود ۳ تا ۴ هفتگی)؛ با شیر خشک از اول هم اشکالی ندارد. پستانک را به زور ندهید، اگر در خواب افتاد دوباره نگذارید، و هرگز آن را به عسل، شکر یا چیز دیگری آغشته نکنید (عسل فقط بالای ۱ سال). مکیدن دست و انگشت هم طبیعی است: نوزاد با آن خودش را آرام میکند و دنیا را کشف میکند.
چرا نوزاد این‌قدر می‌مکد؟
نوزاد با میل به مکیدن به دنیا می‌آید. مکیدن فقط برای شیر خوردن نیست؛ ضربان قلب را آرام میکند، گریه را کم میکند و به خواب رفتن را آسان‌تر میکند. برای همین بعضی نوزادها بعد از سیر شدن هم می‌خواهند بمکند.
پستانک: فایده‌ها و کی بدهم
- برای خواب: پستانک موقع خواب شب و روز خطر مرگ ناگهانی نوزاد را کم میکند. اگر نوزاد بعد از خواب رفتن پستانک را از دهان انداخت، لازم نیست دوباره در دهانش بگذارید.
- با شیر مادر: در هفتههای اول، تا وقتی شیردهی جا نیفتاده، پستانک ندهید؛ چون ممکن است نوزاد کمتر سینه بخواهد و شیر کم شود (شیردهی از روز اول). وقتی نوزاد خوب سینه میگیرد و وزن میگیرد، معمولاً حدود ۳ تا ۴ هفتگی، می‌توانید شروع کنید.
- با شیر خشک: از همان روزهای اول اشکالی ندارد.
- به جای شیر نه: اگر نوزاد گرسنه است، اول شیر بدهید. پستانک را برای عقب انداختن وعدهٔ شیر به کار نبرید.
- اجباری نیست: اگر نوزاد پستانک را پس می‌زند، اصرار نکنید. چند روز بعد دوباره امتحان کنید یا کلاً ندهید.
پستانک امن: چه نکنم
- هرگز پستانک را به عسل، شکر، شربت یا آب‌قند نزنید. عسل فقط بالای ۱ سال، و شکر دندان‌ها را خراب میکند.
- پستانک را با بند، زنجیر یا روبان دور گردن، مچ یا تخت نبندید؛ بند خطر خفگی دارد. گیرهٔ کوتاه پستانک به لباس فقط وقتی بیدار است و شما کنارش هستید، نه در خواب.
- پستانک را برای تمیز کردن در دهان خودتان نگذارید؛ میکروب دهان شما به نوزاد می‌رسد. با آب و صابون بشویید و در ماههای اول بجوشانید.
- پستانک یک‌تکه و مناسب سن بخرید و هر چند وقت یک بار سرش را بکشید. اگر ترک خورده، پاره شده یا چسبناک است، دور بیندازید.
- سر شیشه‌شیر را با پنبه پر نکنید و به جای پستانک به کار نبرید؛ ممکن است جدا شود و در گلو گیر کند.
مکیدن دست و انگشت
از هفتههای اول، و بیشتر از حدود ۲ تا ۳ ماهگی، نوزاد دست‌ها و بعد پاهایش را پیدا میکند و به دهان می‌برد. این کار نشانهٔ رشد است: نوزاد بدن خودش را می‌شناسد و یاد میگیرد خودش را آرام کند. جلویش را نگیرید و دست‌هایش را با دستکش نپوشانید.
- همیشه یعنی گرسنگی نیست: اگر تازه شیر خورده و با مکیدن آرام است، گرسنه نیست. اگر همراهش دنبال سینه می‌گردد، سرش را می‌چرخاند و نق می‌زند، شیر بدهید.
- دست تمیز و ناخن کوتاه: تا صورت و دهانش خراش برندارد (ناخن نوزاد).
- ترک لازم نیست: در سال اول نیازی به ترک دادن مکیدن انگشت نیست. بیشتر کودکان خودشان کم‌کم کنارش می‌گذارند.
اثر روی دندان و شیر
در ماههای اول پستانک و مکیدن انگشت به دندان آسیب نمی‌زند. اثر بر دندان‌ها بیشتر وقتی است که مکیدن زیاد بعد از درآمدن دندان‌های دائمی ادامه پیدا کند. پستانک گاهی با عفونت گوش ارتباط دارد؛ برای همین بعد از ۶ ماهگی بهتر است کم‌کم فقط به وقت خواب محدودش کنید. برای خواب، نوزاد زیر ۱ سال را همیشه به پشت و روی تشک سفت و صاف بخوابانید؛ در جای خوابش هیچ پتو، بالش، عروسک، محافظ دور تخت و بندی نباشد.
همهٔ کارهای ماههای اول نوزاد، از حمام و ناف تا زردی و گریه، و اینکه کی به پزشک بروید، در راهنمای مراقبت از نوزاد رایم کنار هم آمده است.
پرسش‌های پرتکرار
به نوزاد پستانک بدهم یا نه؟
اشکالی ندارد و برای خواب مفید است، چون خطر مرگ ناگهانی نوزاد در خواب را کم میکند. ولی اجباری نیست؛ اگر نوزاد پس می‌زند اصرار نکنید.
پستانک را از کی شروع کنم؟
با شیر مادر وقتی شیردهی جا افتاد و نوزاد خوب وزن میگیرد، معمولاً حدود ۳ تا ۴ هفتگی. با شیر خشک از اول اشکالی ندارد.
پستانک شیر مادر را کم میکند؟
اگر در هفتههای اول و پیش از جا افتادن شیردهی بدهید، ممکن است. بعد از آن معمولاً نه، به شرط اینکه به جای شیر داده نشود.
پستانک را در عسل یا شکر بزنم که بگیرد؟
نه، هرگز. عسل فقط بالای ۱ سال مجاز است و شکر دندان را خراب میکند.
نوزادم همیشه دستش را می‌مکد؛ بد است؟
نه. مکیدن دست و انگشت طبیعی است و نوزاد با آن خودش را آرام میکند. همیشه هم یعنی گرسنگی نیست.
پستانک دندان نوزاد را خراب میکند؟
در ماههای اول نه. اثر بر دندان بیشتر وقتی است که مکیدن زیاد تا سالها بعد ادامه پیدا کند.
