نوزادم همه چیز را به دهان میبرد: طبیعی است و کدام چیزها خطرناک است؟

نکات کلیدی
- بیشتر نوزادها تا ۴ ماهگی دستشان را به دهان میبرند و تا ۶ ماهگی اشیا را برای شناختن به دهان میگذارند؛ این طبیعی است.
- به دهان بردن بهتنهایی نشانهٔ دندان نیست؛ اولین دندان معمولاً ۴ تا ۱۰ ماهگی، بیشتر حدود ۶ تا ۷ ماهگی درمیآید.
- هر چیزی که از لولهٔ دستمال توالت رد شود، میتواند در گلوی کودک گیر کند؛ اشیای کوچک خطر خفگی تا ۴ سالگی دارند.
- باتری سکهای یا دو آهنربا قورت داده: همین حالا اورژانس یا ۱۱۵، حتی بیعلامت؛ دارو یا شوینده: ۱۹۰ یا ۱۱۵.
- شیشه و سرشیشه را دستکم تا ۱۲ ماهگی استریل کنید و اسباببازی دهانی را مرتب با آب و صابون بشویید.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: به دهان بردن دست و اسباببازی در سال اول طبیعی است: بیشتر نوزادها تا ۴ ماهگی دستشان و تا ۶ ماهگی اشیا را برای شناختن به دهان میبرند. این کار بهتنهایی نشانهٔ دندان درآوردن نیست. قاعدهٔ ایمنی: هر چیزی که از لولهٔ دستمال توالت رد شود، میتواند در گلوی کودک گیر کند. باتری سکهای و آهنربا یعنی فوراً اورژانس.
چرا نوزادم همه چیز را به دهان میبرد؟
دهان یکی از اصلیترین راههای شناختن دنیا برای نوزاد است. او با دهانش میفهمد چیزی سفت است یا نرم، صاف است یا زبر، سرد است یا گرم. فهرست نشانههای رشد میگوید بیشتر نوزادها تا ۴ ماهگی دستشان را به دهان میبرند و تا ۶ ماهگی اشیا را برای شناختن به دهان میگذارند و برای گرفتن اسباببازی دست دراز میکنند.
مکیدن یک رفلکس (واکنش خودبهخودی بدن) طبیعی است و برای خیلی از نوزادها آرامکننده هم هست. در ۵ ماه اول، دست به دهان بردن میتواند نشانهٔ گرسنگی هم باشد، بهخصوص اگر سرش را به سمت سینه یا شیشه میچرخاند و لبهایش را میمکد.
جلوی این کار را نگیرید. بهجایش مطمئن شوید هر چیزی که دم دست اوست، بزرگ، تمیز و بیخطر باشد.
آیا به دهان بردن یعنی دندان درمیآورد؟
نه لزوماً. نوزادها ماهها پیش از اولین دندان همه چیز را به دهان میبرند. اولین دندان معمولاً بین ۴ تا ۱۰ ماهگی، بیشتر حدود ۶ تا ۷ ماهگی درمیآید. وقتی دندان در راه است، میل به جویدن چیز سفت معمولاً با آبریزش زیاد، بیقراری خفیف و لثهٔ متورم همراه است. تب ۳۸ درجه و بالاتر از دندان نیست و باید پزشک ببیند.
اگر میخواهد چیزی را گاز بگیرد، یک حلقهٔ دندانگیر لاستیکی سفت و خنک بدهید، نه یخزده، چون دندانگیر یخزده بیش از حد سفت میشود. گردنبند کهربا و هر بندی دور گردن نوزاد ممنوع است، چون خطر خفگی و خفهشدن با بند دارد. نشانهها و تسکین امن را در راهنمای دندان درآوردن نوزاد ۴ تا ۱۲ ماهه بخوانید.
کدام چیزها خطرناک است؟ قاعدهٔ لولهٔ دستمال توالت
هر چیزی که از لولهٔ دستمال توالت رد شود، میتواند در گلوی کودک گیر کند. لولهٔ مقوایی وسط دستمال توالت تقریباً هماندازهٔ گلوی باز یک کودک خردسال است. اشیای کوچک خطر خفگی تا ۴ سالگی دارند. اینها را همیشه دور از دسترس نوزاد نگه دارید:
- سکه، دکمه، درِ خودکار و ماژیک، تیله و توپهای کوچک
- بادکنک، چه باد شده و چه تکههای ترکیدهاش
- قطعههای کوچک اسباببازی بچههای بزرگتر خانه، و اسباببازیای که با فشار دادن کامل در دهان جا شود
- باتری سکهای (باتری ساعت، کنترل، ترازو و اسباببازی چراغدار) و آهنربای کوچک، مثل آهنربای در یخچال
- کیسهٔ پلاستیکی و هر چیزی که بتواند صورتش را بپوشاند
از ۶ ماهگی که غذای کمکی شروع میشود، انگور، کشمش و آجیل را هرگز درسته ندهید؛ انگور را از طول چهارقسمت کنید و آجیل را پودر کنید. هر روز پیش از گذاشتن نوزاد روی زمین، یک بار چهاردستوپا کف اتاق را نگاه کنید. ایمن کردن خانه برای این سن را در راهنمای ایمنی خانه و جلوگیری از بلعیدن اشیا نوشتهایم.
اگر باتری سکهای، آهنربا یا سکه قورت داد چه کنم؟
- باتری سکهای: همین حالا به اورژانس بیمارستان بروید یا ۱۱۵ را بگیرید، حتی اگر حالش خوب است. باتری در مری در حدود ۲ ساعت سوختگی شدید ایجاد میکند. استفراغ ایجاد نکنید و منتظر علامت نمانید.
- دو آهنربا یا بیشتر، یا یک آهنربا با یک تکه فلز: فوراً به اورژانس بروید، چون آهنرباها در روده به هم میچسبند و روده را سوراخ میکنند.
- سکه یا جسم کوچک دیگر: حتی بیعلامت، همان روز پزشک ببیند. اگر آب دهانش میریزد، عق میزند یا غذا را پس میزند، فوراً به اورژانس بروید.
- دارو، شوینده یا نفت: همین حالا ۱۹۰ (مرکز اطلاعرسانی داروها و سموم) یا ۱۱۵ را بگیرید و ظرفش را دم دست داشته باشید.
اسباببازی و پستانک را چطور تمیز نگه دارم؟
شیشهٔ شیر، سرشیشه و همهٔ وسایل شیر دادن را دستکم تا ۱۲ ماهگی استریل کنید، چون این کار از عفونت، بهخصوص اسهال و استفراغ، پیشگیری میکند. اسباببازیهایی را که به دهان میبرد، مرتب با آب گرم و صابون بشویید و آب بکشید. عروسک پارچهای باید قابل شستن در ماشین لباسشویی باشد.
پستانک یا دندانگیری که روی زمین افتاد، پیش از برگرداندن بشویید. دستهای خودتان را پیش از آماده کردن شیر و غذا بشویید. پستانک را با بند یا روبان به گردن یا لباس نوزاد نبندید.
اگر چیزی در گلویش گیر کرد چه کنم؟
اگر نوزاد بلند گریه یا سرفه میکند، یعنی هوا رد میشود؛ کنارش بمانید و بگذارید سرفه کند. اگر نمیتواند گریه یا سرفه کند، صدایی ندارد یا کبود میشود:
همان لحظه ۱۱۵ را بگیرید (روی بلندگو)، نوزاد را رو به پایین روی ساعدتان بخوابانید و سرش را پایینتر از بدن نگه دارید و ۵ ضربهٔ محکم بین دو کتفش بزنید؛ اگر بیرون نیامد، برش گردانید و با دو انگشت ۵ فشار وسط سینهاش بدهید؛ این دو را پشت سر هم تکرار کنید تا جسم بیرون بیاید یا اورژانس برسد. با انگشت کورمال در دهانش دنبال جسم نگردید.
بعد از هر خفگی، حتی اگر جسم بیرون آمد و حالش خوب شد، پزشک باید نوزاد را ببیند. خطرهای خانه در ماههای اول را در راهنمای ایمنی نوزاد تا ۳ ماهگی ببینید.
کی به پزشک یا ۱۱۵ زنگ بزنم؟
- همین حالا ۱۱۵: نمیتواند نفس بکشد، گریه یا سرفه کند، یا کبود شده است.
- فوراً اورژانس: باتری سکهای، دو آهنربا یا جسم تیز قورت داده است.
- همین حالا ۱۹۰ یا ۱۱۵: دارو، شوینده، نفت یا هر مادهٔ ناشناختهای خورده است.
- فوراً به پزشک یا ۱۱۵: نوزاد زیر ۳ ماه تب ۳۸ درجه یا بالاتر دارد.
- همان روز پزشک: سکه یا جسم کوچکی قورت داده، حتی بیعلامت.
- در نوبتهای مراقبت کودک سالم: تا ۶ ماهگی برای گرفتن اسباببازی دست دراز نمیکند یا چیزی را به دهان نمیبرد.
پرسشهای پرتکرار
باید جلوی به دهان بردن را بگیرم؟
نه. این کار بخشی از یادگیری نوزاد است. فقط مطمئن شوید هر چیزی که به آن دست میرسد، بزرگتر از دهانش، تمیز و بدون قطعهٔ جداشونده است.
نوزادم دستش را میمکد؛ گرسنه است؟
شاید. در ۵ ماه اول دست به دهان بردن همراه با چرخاندن سر به سمت سینه یا شیشه و مکیدن لبها نشانهٔ گرسنگی است. اگر تازه سیر شده، احتمالاً فقط دارد خودش را آرام میکند یا دستش را میشناسد.
دندانگیر را در فریزر بگذارم؟
نه، در فریزر نه. دندانگیر یخزده بیش از حد سفت میشود و ممکن است به لثه آسیب بزند؛ دندانگیر لاستیکی سفت را فقط در یخچال خنک کنید.
اسباببازی برادر بزرگترش را بدهم؟
فقط اگر هیچ قطعهٔ کوچکی ندارد. اسباببازی بچههای بزرگتر اغلب قطعههایی دارد که از لولهٔ دستمال توالت رد میشود؛ آنها را جدا و دور از دسترس نوزاد نگه دارید.





