حمام نوزاد: تا افتادن ناف با اسفنج، هفته‌ای چند بار، دمای آب و حمام قدم به قدم
نکات کلیدی
- تا بند ناف نیفتاده (معمولاً ۱ تا ۳ هفته)، فقط حمام اسفنجی؛ ناف خشک بماند.
- در سال اول ۲ تا ۳ بار حمام در هفته کافی است؛ بین حمام‌ها صورت، چین‌ها و ناحیهٔ پوشک را با دستمال خیس تمیز کنید.
- آب ولرم حدود ۳۷ درجه، با آرنج امتحان کنید؛ آبگرمکن حداکثر ۵۰ درجه؛ فقط چند سانت آب.
- از صورت شروع کنید، ناحیهٔ پوشک آخر؛ دختر از جلو به عقب؛ پوست سر آلت پسر ختنه‌نشده را عقب نکشید؛ گوش‌پاک‌کن و پودر بچه نه.
- حتی یک لحظه نوزاد را در آب تنها نگذارید؛ صندلی و حلقهٔ حمام وسیلهٔ ایمنی نیست.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: تا بند ناف نیفتاده، نوزاد را داخل آب نگذارید؛ با دستمال یا اسفنج خیس و گرم بشوییدش. بعد از افتادن ناف، هفته‌ای ۲ تا ۳ بار حمام کافی است و هر روز لازم نیست، مگر هوا خیلی گرم باشد. آب ولرم باشد (حدود ۳۷ درجه، با آرنج امتحان کنید)، فقط چند سانت آب، از صورت شروع کنید و ناحیهٔ پوشک را آخر بشویید. حتی یک لحظه نوزاد را در آب تنها نگذارید.
اولین حمام نوزاد کی است؟
بند ناف معمولاً ۱ تا ۳ هفته بعد از تولد خشک میشود و می‌افتد. تا آن موقع حمام اسفنجی بدهید تا ناف خیس نماند؛ ناف خشک زودتر می‌افتد و کمتر عفونت می‌کند (مراقبت از بند ناف). اگر نوزاد پسر ختنه شده، تا زخمش خوب شود هم دستور پزشک را دربارهٔ شستن دنبال کنید (مراقبت بعد از ختنه). بعد از اینکه ناف افتاد و جایش خشک شد، می‌توانید او را در وان کوچک بشویید.
هفته‌ای چند بار حمام کنم؟
در سال اول، ۲ تا ۳ بار در هفته کافی است. حمام هر روزه پوست نازک نوزاد را خشک می‌کند. در روزهای بین حمام‌ها، صورت، گردن، چین‌های بدن، دست‌ها و ناحیهٔ پوشک را با دستمال نخی خیس تمیز کنید. اگر هوا خیلی گرم است یا نوزاد عرق‌سوز شده، حمام کوتاه با آب ولرم اشکالی ندارد. زمان حمام مهم نیست؛ فقط وقتی را انتخاب کنید که نوزاد نه خیلی گرسنه است و نه تازه شیر خورده.
قبل از حمام چه چیزهایی آماده کنم؟
- اتاق یا حمام گرم و بدون کوران، چون نوزاد خیس زود سرد میشود.
- حولهٔ کلاه‌دار، پوشک تمیز و لباس، همه در دسترس دست.
- وان کوچک نوزاد یا لگن تمیز، و یک تشک یا پارچهٔ ضد لغزش زیر آن.
- دستمال نخی نرم، شامپو یا شوینده‌ٔ ملایم و بیعطر نوزاد (کم، فقط برای ناحیهٔ پوشک و موها).
- آب ولرم: دمای آبگرمکن را حداکثر روی ۵۰ درجه بگذارید. آب حمام را با آرنج امتحان کنید (حدود ۳۷ درجه). موقع آشپزی کودک بیرون آشپزخانه باشد.
همه چیز را قبل از درآوردن لباس نوزاد آماده کنید. اگر وسط حمام چیزی کم بود، نوزاد را در حوله بپیچید و با خودتان ببرید.
حمام اسفنجی، قدم به قدم (تا افتادن ناف)
- نوزاد را روی حوله‌ای روی سطح صاف و امن بخوابانید و یک دستتان همیشه روی او باشد.
- فقط همان قسمتی را که می‌شویید باز کنید و بقیهٔ بدن را با حوله بپوشانید.
- چشم‌ها را با دستمال خیس و بدون صابون، از گوشهٔ داخلی به بیرون پاک کنید؛ برای هر چشم یک گوشهٔ تمیز دستمال.
- صورت، پشت گوش‌ها و چین‌های گردن را بشویید و خشک کنید. داخل گوش و بینی را با گوش‌پاک‌کن تمیز نکنید.
- بعد دست‌ها، سینه، پشت و پاها. ناحیهٔ پوشک را آخر بشویید.
- بند ناف را خشک نگه دارید. اگر خیس شد، با یک دستمال خشک و تمیز آرام خشکش کنید.
حمام در وان، قدم به قدم
- وان را فقط چند سانت (حدود ۵ سانت) آب ولرم کنید. اول آب سرد، بعد آب گرم، و قبل از گذاشتن نوزاد دوباره با آرنج امتحان کنید.
- نوزاد را آرام و پا اول در آب بگذارید. با یک دست زیر گردن و شانه‌اش را بگیرید؛ دست دیگر برای شستن است.
- صورت را با دستمال خیس و بدون صابون بشویید. برای موها کمی شامپو بزنید و با کف دست آب را از پیشانی رو به پشت سر بریزید تا به چشم نرود.
- بدن و چین‌ها را بشویید و ناحیهٔ پوشک را آخر از همه تمیز کنید.
- حمام را کوتاه نگه دارید، حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه، و مرتب آب گرم روی بدنش بریزید تا سردش نشود.
- او را مستقیم در حولهٔ کلاه‌دار بپیچید و چین‌های گردن، زیر بغل، پشت زانو و لای انگشت‌ها را خوب خشک کنید.
ناحیهٔ تناسلی را چطور بشویم؟
در دختران از جلو به عقب بشویید تا میکروب مدفوع به ناحیهٔ ادرار نرسد. کمی ترشح سفید یا حتی چند قطره خون در روزهای اول از اثر هورمون‌های مادر است و خودش تمام میشود (چیزهای عجیب ولی طبیعی نوزاد). در پسرانی که ختنه نشده‌اند، پوست سر آلت را به زور عقب نکشید؛ فقط بیرونش را بشویید. این پوست سال‌ها بعد خودش جدا میشود.
بعد از حمام
پوست نوزاد معمولاً به کرم و لوسیون نیاز ندارد. اگر پوستش خشک است، کمی مرطوب‌کننده یا روغن بیعطر روی پوست خشک بزنید، نه روی صورت و ناف. پودر بچه نزنید، چون ذرات آن به ریهٔ نوزاد میرود (پوست نوزاد). بعد از حمام وقت خوبی برای کوتاه کردن ناخن است (ناخن نوزاد). ماساژ آرام بعد از حمام اگر نوزاد دوست دارد خوب است، و برای بعضی نوزادها قبل از خواب آرامش می‌آورد.
اگر نوزاد در حمام گریه می‌کند
بیشتر نوزادها اول از درآوردن لباس و سرما گریه می‌کنند، نه از آب. اتاق را گرم‌تر کنید، فقط همان قسمتی را که می‌شویید باز کنید، یک دستمال خیس گرم روی سینه‌اش بیندازید و آرام برایش حرف بزنید یا آواز بخوانید. خودتان آرام باشید؛ نوزاد ترس شما را حس می‌کند. اگر امروز خیلی بی‌قرار است، حمام را به فردا بیندازید.
وقتی می‌نشیند و می‌ایستد
از حدود ۶ ماهگی که نوزاد کم‌کم می‌نشیند، حمام جای بازی میشود. ولی همین وقت خطرناک‌تر هم میشود، چون لیز می‌خورد و می‌خواهد بایستد. کف وان یا حمام تشک لاستیکی ضد لغزش بگذارید. صندلی یا حلقهٔ حمام وسیلهٔ ایمنی نیست؛ با آن هم نوزاد می‌تواند لیز بخورد و زیر آب برود. اگر در وان ایستاد، آرام او را بنشانید و بگویید «در آب می‌نشینیم». برای بازی، لیوان و ظرف پلاستیکی بزرگ کافی است. بعد از حمام اسباب‌بازی‌ها را خشک کنید تا کپک نزنند.
ایمنی آب: مهم‌ترین قانون حمام
کودک نوپا در ۲ تا ۵ سانتی‌متر آب و در کمتر از ۲ دقیقه، بیصدا غرق میشود. وان، سطل، تشت، توالت، حوض، استخر و جوی آب همه خطرناک‌اند. غرق‌شدگی اولین علت مرگ ناشی از حادثه در ۱ تا ۴ سالگی است.
در حمام همیشه در فاصلهٔ یک دست از کودک بمانید و حتی برای جواب دادن تلفن هم نروید. سطل، تشت و وان را بعد از استفاده فوراً خالی کنید. در توالت فرنگی قفل بگذارید. اگر کسی در زد یا تلفن زنگ خورد، نوزاد را در حوله بپیچید و با خودتان ببرید. خواهر یا برادر کوچک‌تر از ۱۲ سال مراقب کافی نیست.
همهٔ کارهای ماه‌های اول نوزاد، از حمام و ناف تا زردی و گریه، و اینکه کی به پزشک بروید، در راهنمای مراقبت از نوزاد رایم کنار هم آمده است.
پرسش‌های پرتکرار
نوزاد را قبل از افتادن بند ناف حمام کنم؟
داخل آب نه. تا ناف بیفتد و جایش خشک شود، با دستمال یا اسفنج خیس و گرم بشوییدش. ناف خشک زودتر می‌افتد.
نوزاد را هفته‌ای چند بار حمام کنم؟
در سال اول ۲ تا ۳ بار در هفته کافی است. حمام هر روزه پوست را خشک می‌کند. بین حمام‌ها صورت، چین‌ها و ناحیهٔ پوشک را با دستمال خیس تمیز کنید.
آب حمام نوزاد چند درجه باشد؟
ولرم، حدود ۳۷ درجه، یعنی وقتی آرنج یا مچ دستتان را در آن میگذارید گرم ملایم حس شود، نه داغ. آبگرمکن را حداکثر روی ۵۰ درجه بگذارید.
ناحیهٔ تناسلی نوزاد پسر را چطور بشویم؟
فقط بیرون آلت را بشویید و پوست سر آلت را به زور عقب نکشید. اگر ختنه شده، تا زخم خوب شود دستور پزشک را دنبال کنید.
میتوانم چند ثانیه نوزاد را در وان تنها بگذارم؟
نه، حتی یک لحظه. نوزاد در چند سانت آب و بیصدا غرق میشود. اگر باید بروید، او را در حوله بپیچید و با خودتان ببرید.
بعد از حمام پودر یا کرم بزنم؟
پودر بچه نه، چون ذراتش به ریه میرود. پوست نوزاد معمولاً کرم نمیخواهد؛ اگر خشک است کمی مرطوبکنندهٔ بیعطر روی جای خشک بزنید، نه روی صورت و ناف.
