پوست نوزاد: لکه‌ها و جوشهای طبیعی ماه اول، پوسته‌ریزی، کلاهک سر، خشکی در سرما و آفتاب زیر ۶ ماه
نکات کلیدی
- بیشتر لکه‌ها و جوشهای هفته‌های اول (دانهٔ سفید ریز، جوش نوزادی، لکهٔ قرمز با مرکز سفید، پوسته‌ریزی) طبیعی‌اند و خودشان می‌روند.
- کلاهک سر خطری ندارد: شامپوی ملایم و برس نرم؛ پوسته را با ناخن نکنید.
- حمام کوتاه، شویندهٔ کم و بیعطر، مرطوبکننده فقط روی جای خشک، لباس نخی؛ پودر بچه نه.
- نوزاد زیر ۶ ماه را در آفتاب مستقیم نگذارید؛ سایه، کلاه و لباس نازک. آفتاب‌سوختگی زیر ۱ سال یعنی همان روز تماس با پزشک.
- لکه‌ای که با فشار لیوان محو نمیشود یا تب زیر ۳ ماه: فوراً ۱۱۵. تاول، جوش چرکی یا زردی پخششده: همان روز پزشک.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: پوست نوزاد در هفته‌های اول پر از لکه، جوش ریز و پوسته است و بیشتر این‌ها طبیعی‌اند و خودشان می‌روند. پوست نوزاد به کرم و لوسیون زیاد نیاز ندارد. حمام کوتاه، شویندهٔ کم و بیعطر، لباس نخی و پوشک خشک کافی است. پودر بچه نزنید. نوزاد زیر ۶ ماه را در آفتاب مستقیم نگذارید؛ قطره به‌تنهایی ویتامین د لازم را می‌دهد. لکه‌ای که با فشار لیوان محو نمیشود، تاول یا جوش چرکی در نوزاد، و دانه همراه تب یعنی همان روز پزشک.
لکه‌ها و جوشهای طبیعی هفته‌های اول
| چیست | چه شکلی است | کی می‌رود و چه کنم |
|---|---|---|
| دانه‌های سفید ریز (میلیا) | نقطه‌های سفید یا زرد خیلی ریز روی بینی، چانه و گونه. | در چند هفتهٔ اول خودش می‌رود. فشار ندهید و کرم نزنید. |
| جوش نوزادی | جوشهای قرمز ریز روی صورت، معمولاً از ۲ تا ۴ هفتگی. | از هورمونهای مادر است و تا چند ماهگی خوب میشود. فقط با آب بشویید؛ کرم و روغن بدترش می‌کند. |
| لکه‌های قرمز با مرکز سفید یا زرد | در روزهای اول روی سینه، پشت و صورت؛ جایشان عوض میشود. | در یک تا دو هفته خودش می‌رود و نوزاد سرحال است. اگر نوزاد بی‌حال است یا تب دارد، همان روز پزشک. |
| پوسته‌ریزی | پوست دست و پا و مچ ورقه‌ورقه میشود، بیشتر در نوزادانی که دیرتر به دنیا آمده‌اند. | طبیعی است. نکنید؛ اگر ترک خورد، کمی مرطوبکنندهٔ بیعطر بزنید. |
| کلاهک سر (پوستهٔ چرب سر) | پوستهٔ زرد و چرب روی سر، گاهی پشت گوش و ابرو. | خطری ندارد. موها را با شامپوی ملایم بشویید و پوسته را با برس نرم آرام جدا کنید؛ قبلش می‌توانید کمی روغن بیعطر بمالید. پوسته را با ناخن نکنید. |
| لکهٔ آبی‌خاکستری کمر و باسن | لکهٔ صاف و یکدست آبی یا خاکستری، بیشتر روی کمر و باسن. | کبودی نیست و درد ندارد. معمولاً در چند سال اول کم‌رنگ میشود. در اولین معاینه به پزشک نشانش دهید تا در پرونده ثبت شود. |
| لکهٔ صورتی پشت گردن یا پیشانی | لکهٔ صورتی صاف که موقع گریه پررنگ‌تر میشود. | بیشترشان روی صورت در سال اول کم‌رنگ می‌شوند. اگر لکه برجسته است یا بزرگ میشود، به پزشک نشان دهید. |
| عرق‌سوز | دانه‌های ریز قرمز در گردن، زیر بغل و جاهای پوشیده در هوای گرم. | لباس را کم کنید و پوست را خنک و خشک نگه دارید (لباس و دمای نوزاد). |
مراقبت روزانه از پوست نوزاد
- حمام کوتاه و نه هر روز: در سال اول ۲ تا ۳ بار در هفته کافی است (حمام نوزاد). شوینده فقط برای ناحیهٔ پوشک و موها، کم و بیعطر.
- مرطوبکننده فقط اگر لازم است: اگر پوست خشک یا ترکخورده است، یک مرطوبکنندهٔ بیعطر روی جای خشک بزنید. روغن‌ها و کرم‌های معطر، و مالیدن روغن روی صورت، جوش و حساسیت را بیشتر می‌کند.
- پودر بچه نه: ذرات ریز آن به ریهٔ نوزاد می‌رود.
- پوشک خشک: پوشک را زود به زود عوض کنید و بگذارید پوست هوا بخورد (سوختگی پوشک).
- لباس: لباس نخی و نرم بپوشانید و لباس نو را قبل از پوشیدن یک بار با شویندهٔ ملایم و بدون خوشبوکننده بشویید.
- دستمال مرطوب: در هفته‌های اول آب ولرم و پنبه یا دستمال نخی بهتر است. اگر دستمال مرطوب می‌زنید، بدون الکل و بیعطر باشد.
پوست در سرما و هوای خشک
در زمستان و با روشن شدن بخاری، پوست نوزاد زود خشک و قرمز میشود، به‌ویژه گونه‌ها و دور دهان که با آب دهان خیس می‌ماند. حمام را کوتاه‌تر و آب را ولرم کنید، بعد از حمام پوست را آرام خشک کنید و روی جاهای خشک مرطوبکنندهٔ بیعطر بزنید. دور دهان را بعد از شیر با دستمال نرم خشک کنید. اگر لکه‌های خشک و قرمز خارش دارند و با این کارها خوب نمی‌شوند، شاید اگزما باشد (اگزمای شیرخوار).
آفتاب و نوزاد زیر ۶ ماه
نوزاد زیر ۶ ماه را در آفتاب مستقیم نگذارید؛ قطره به‌تنهایی ویتامین د لازم را می‌دهد. پوست نوزاد نازک است و زود می‌سوزد. اگر بیرون می‌روید، او را در سایه نگه دارید، کلاه لبه‌دار و لباس نخی نازک و روشن بپوشانید که دست و پا را بپوشاند، و از ساعت‌های وسط روز که آفتاب تندتر است پرهیز کنید. کرم ضدآفتاب برای نوزاد زیر ۶ ماه توصیه نمیشود، مگر روی جای کوچکی که پوشاندنی نیست و با نظر پزشک. روی کالسکه پتو نیندازید، چون گرما را حبس می‌کند.
اگر نوزاد زیر ۱ سال آفتاب‌سوخته شد (پوست قرمز و داغ، یا تاول)، همان روز با پزشک تماس بگیرید. پوست را با پارچهٔ خنک و خیس خنک کنید و به او بیشتر شیر بدهید. فوراً ۱۱۵ اگر: نشانه‌های گرمازدگی شدید دارد، در ۳۰ دقیقه بهتر نشده، تشنج کرده، جواب نمی‌دهد، نوزاد زیر ۶ ماه است و به گرمازدگی شک دارید، یا کودک در ماشین داغ پیدا شده است.
کی پوست نوزاد نشانهٔ خطر است؟
- فوراً ۱۱۵: لکه‌های قرمز یا بنفش که با فشار لیوان شیشه‌ای محو نمیشود (آزمایش لیوان و دانه‌های همراه تب)، یا نوزاد زیر ۳ ماه که تب دارد.
- همان روز پزشک: تاول یا جوش چرکی در نوزاد، قرمزی که پخش میشود و داغ است، زردی پوست که به شکم و دست و پا رسیده (زردی نوزاد)، یا دانه همراه بی‌حالی و شیر نخوردن.
- در نوبت بعدی مراقبت: لکه‌ای که بزرگ میشود یا برجسته است، کلاهک سری که پخش شده یا خارش دارد.
همهٔ کارهای ماه‌های اول نوزاد، از حمام و ناف تا زردی و گریه، و اینکه کی به پزشک بروید، در راهنمای مراقبت از نوزاد رایم کنار هم آمده است.
پرسش‌های پرتکرار
جوشهای صورت نوزادم طبیعی است؟
بیشتر وقتها بله. جوش نوزادی معمولاً از ۲ تا ۴ هفتگی پیدا میشود، از هورمونهای مادر است و تا چند ماهگی خوب میشود. فقط با آب بشویید و کرم یا روغن نزنید.
پوستهٔ زرد روی سر نوزاد چیست؟
کلاهک سر است و خطری ندارد. موها را با شامپوی ملایم بشویید و پوسته را با برس نرم آرام جدا کنید. با ناخن نکنید.
پوست نوزاد کرم مرطوبکننده لازم دارد؟
معمولاً نه. فقط اگر پوست خشک یا ترکخورده است، کمی مرطوبکنندهٔ بیعطر روی همان جا بزنید.
نوزاد را برای ویتامین د در آفتاب بگذارم؟
نه. نوزاد زیر ۶ ماه را در آفتاب مستقیم نگذارید؛ قطرهٔ آ+د یا مولتی‌ویتامین به‌تنهایی ویتامین د لازم را می‌دهد.
به نوزاد ۵ ماهه ضدآفتاب بزنم؟
زیر ۶ ماه بهتر است با سایه، کلاه و لباس محافظتش کنید. کرم ضدآفتاب فقط روی جای کوچکی که پوشاندنی نیست و با نظر پزشک.
کی لکهٔ پوستی نوزاد خطرناک است؟
اگر لکهٔ قرمز یا بنفش با فشار لیوان محو نمیشود یا نوزاد زیر ۳ ماه تب دارد، فوراً ۱۱۵. تاول، جوش چرکی یا زردی پخششده یعنی همان روز پزشک.
