واکسن آنفلوآنزا برای کودک زیر ۳ سال: امسال بزنم؟ از چند ماهگی، چند نوبت و کجا پیدا می‌شود؟
نکات کلیدی
- از ۶ ماهگی مجاز است و هر سال توصیه می‌شود؛ امسال کودک زیر ۳ سال رسماً جزو گروههای اولویت‌دار است.
- بار اول دو نوبت با دستکم ۴ هفته فاصله؛ سالهای بعد یک نوبت. هر چه زودتر در پاییز بهتر.
- جزو برنامهٔ کشوری نیست؛ نسخه از پزشک کودک یا پایگاه سلامت، محل تزریق از داروخانهها و مراکز منتخب دانشگاه علوم پزشکی شهرتان.
- حساسیت به تخممرغ دیگر مانع نیست؛ فقط واکنش شدید قبلی به خود واکسن یا بیماری تب‌دار را با پزشک در میان بگذارید.
- واکسن تزریقی آنفلوآنزا نمی‌دهد؛ تب خفیف و درد جای تزریق ۱ تا ۲ روز طبیعی است، تنگی نفس یا ورم لب یعنی فوراً ۱۱۵.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: بله. واکسن آنفلوآنزا برای کودک از ۶ ماهگی مجاز است و نهادهای جهانی سلامت آن را برای همهٔ کودکان ۶ ماه تا ۵ سال، هر سال، توصیه می‌کنند. امسال هم سازمان غذا و دارو اعلام کرده واکسن وارداتی با اولویت زنان باردار و کودکان زیر ۳ سال توزیع می‌شود. اگر کودکتان تا حالا این واکسن را نزده، بار اول دو نوبت با دستکم ۴ هفته فاصله لازم دارد، پس هر چه زودتر شروع کنید. نسخه را از پزشک کودک یا پایگاه سلامت بگیرید و محل تزریق را از همان‌جا بپرسید.
چرا امسال بیشتر از همیشه حرفش است؟
سخنگوی سازمان غذا و دارو در ۱۷ مهر ۱۴۰۵ خبر داد که محمولهٔ تازهٔ واکسن آنفلوآنزای وارداتی رسیده و «با اولویت زنان باردار و کودکان زیر سه سال» از طریق داروخانهها و مراکز منتخبی که معاونت غذا و داروی دانشگاه‌های علوم پزشکی تعیین می‌کنند توزیع می‌شود. گزارش هفتگی وزارت بهداشت برای هفتهٔ منتهی به ۱۱ مهر هم نشان می‌دهد نزدیک به ۴۰ درصد موارد مثبت آنفلوآنزا در کشور کودک بوده‌اند و نوع غالب امسال «ب» است، که با پارسال فرق دارد. یعنی ویروس زودتر از سالهای قبل راه افتاده و کودکان سهم بزرگی از بیماران‌اند. این اعداد مربوط به همان گزارش است و هفته به هفته تغییر می‌کند.
از چند ماهگی و چند نوبت؟
- از ۶ ماهگی. زیر ۶ ماه نمیشود زد؛ راه محافظت نوزاد کوچک‌تر این است که مادر در بارداری واکسن بزند و همهٔ اعضای خانه و مراقب‌ها واکسینه باشند تا ویروس به او نرسد.
- بار اول، دو نوبت. کودک ۶ ماهه تا ۸ سالهای که تا حالا واکسن آنفلوآنزا نزده، در اولین فصل دو نوبت با فاصلهٔ دستکم ۴ هفته لازم دارد؛ یک نوبت تنها محافظت کامل نمی‌دهد. اگر در سالهای قبل دو نوبت زده، از این به بعد هر سال یک نوبت کافی است.
- هر سال. ویروس هر سال عوض می‌شود و ایمنی واکسن پارسال کم می‌شود؛ واکسن امسال برای امسال است.
- جزو برنامهٔ واکسیناسیون کشوری نیست. یعنی در نوبت‌های عادی پایگاه سلامت به‌طور خودکار زده نمیشود و باید خودتان پیگیری کنید.
کِی بزنم؟
بهترین زمان همین اول پاییز است، قبل از اوج موج زمستان؛ بدن حدود دو هفته طول می‌کشد تا بعد از واکسن محافظت بسازد و برای بار اول دو نوبت هم لازم است، پس اگر امروز شروع کنید، کودک حدود یک ماه و نیم بعد محافظت کامل دارد. دیر شدن دلیل نزدن نیست؛ تا وقتی ویروس در گردش است، زدن واکسن می‌ارزد. اگر کودک همین حالا سرماخوردگی خفیف بدون تب دارد، تزریق مانعی ندارد؛ اگر تب دارد یا حالش بد است، چند روز صبر کنید تا خوب شود.
کجا پیدا می‌شود و چقدر خرج دارد؟
فهرست داروخانهها و مراکز منتخب هر شهر را معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی همان استان اعلام می‌کند؛ ساده‌ترین راه این است که از پایگاه سلامت یا پزشک کودک بپرسید. معمولاً برای گرفتن واکسن کودک نسخه می‌خواهند. معاون وزیر بهداشت در ۱۸ مهر گفته واکسن برای گروههای هدف رایگان است و قیمت آزاد آن در داروخانه حدود ۶۰۰ هزار تا یک میلیون تومان؛ اما در همان خبر، رایگان بودن برای کودک زیر ۳ سال به‌طور مشخص گفته نشده و بین استانها فرق دارد. پس پیش از رفتن، تلفنی بپرسید سهمیهٔ کودک دارند یا نه و رایگان است یا نه. واکسن باید تا لحظهٔ تزریق در یخچال بماند؛ همان‌جا که می‌خرید تزریق کنید یا با کیسهٔ یخ و بدون معطلی به مرکز ببرید.
حساسیت به تخممرغ و وقت‌هایی که نباید زد
باور قدیمی «بچهٔ حساس به تخممرغ واکسن آنفلوآنزا نزند» دیگر درست نیست. طبق توصیهٔ بهروز، حساسیت به تخممرغ بهتنهایی هیچ احتیاط اضافهای لازم ندارد و کودک میتواند هر واکسن آنفلوآنزای مناسب سنش را بزند. فقط اگر کودک قبلاً به خودِ واکسن آنفلوآنزا واکنش شدید داشته، یا بیماری تب‌دار متوسط تا شدید دارد، با پزشک کودک مشورت کنید؛ در حالت دوم معمولاً فقط چند روز تزریق عقب می‌افتد. مثل هر واکسنی، بعد از تزریق ۱۵ دقیقه در مرکز بمانید.
بعد از واکسن چه انتظاری داشته باشم؟
واکسن تزریقی ویروس زنده ندارد و نمی‌تواند آنفلوآنزا بدهد. چیزی که ممکن است ببینید، درد و قرمزی جای تزریق، تب خفیف و بی‌قراری برای ۱ تا ۲ روز است؛ شیر مادر، بغل و لباس خنک معمولاً کافی است و اگر پزشک تب‌بر توصیه کرده، همان را به همان شکلی که گفته بدهید. اگر کودک تب بالا و بی‌حالی شدید داشت، نفسش سخت شد، لب یا صورتش ورم کرد یا کهیر گسترده زد، فوراً به پزشک یا ۱۱۵ مراجعه کنید؛ این واکنش‌ها بسیار نادرند اما منتظر ماندن جایز نیست.
اگر واکسن گیرم نیامد چه کنم؟
همان کارهایی که هر پاییز اثر دارد: شست‌وشوی دست‌ها قبل از دست زدن به کودک، دور نگه داشتن او از افراد سرماخورده و مهمانی‌های شلوغ در هفته‌های اوج، ادامهٔ شیر مادر، و واکسن زدن بزرگ‌ترهای خانه که می‌توانند از داروخانه بگیرند. اگر کودک تب و سرفه گرفت، نشانه‌های خطر را بشناسید: تنفس تند یا سخت، کبودی لب، بی‌حالی غیرعادی، کم شدن پوشک خیس و دهان خشک یعنی فوراً پزشک یا ۱۱۵. برای این‌که بدانید واکسن‌ها چقدر امن‌اند، مقالهٔ واکسیناسیون و اوتیسم را هم بخوانید.
پرسش‌های پرتکرار
کودک ۶ ماهه میتواند واکسن آنفلوآنزا بزند؟
بله، از ۶ ماهگی به بعد مجاز و توصیهشده است. زیر ۶ ماه نمیشود زد و راه محافظتش واکسن زدن مادر در بارداری و همهٔ اعضای خانه است.
چند نوبت لازم است؟
اگر بار اول است، دو نوبت با دستکم ۴ هفته فاصله. اگر در سالهای قبل دو نوبت زده، هر سال یک نوبت کافی است.
کجا بزنم و رایگان است؟
از پایگاه سلامت یا پزشک کودک نسخه و فهرست داروخانهها و مراکز منتخب را بگیرید. برای گروههای هدف رایگان اعلام شده، اما رایگان بودن برای کودک زیر ۳ سال بین استانها فرق دارد؛ تلفنی بپرسید. قیمت آزاد داروخانه حدود ۶۰۰ هزار تا یک میلیون تومان اعلام شده است.
کودکم به تخممرغ حساسیت دارد؛ مانع است؟
نه. طبق توصیهٔ بهروز، حساسیت به تخممرغ بهتنهایی هیچ احتیاط اضافهای لازم ندارد. فقط اگر قبلاً به خود واکسن آنفلوآنزا واکنش شدید داشته، با پزشک مشورت کنید.
کودکم سرماخورده؛ الان بزنم؟
سرماخوردگی خفیف بدون تب مانعی ندارد. اگر تب دارد یا حالش بد است، چند روز صبر کنید تا خوب شود و بعد بزنید.
