سوختگی پوشک و اگزمای شیرخوار: چرا قرمز میشود، در خانه چه کنم، چه نکنم و کی به پزشک

نکات کلیدی
- سوختگی پوشک بیشتر از رطوبت است: پوشک را زود به زود عوض کنید، با آب ولرم بشویید، هوا بدهید و لایهٔ ضخیم کرم محافظ بزنید.
- پودر بچه، دستمال الکلی یا معطر، و پماد دارویی بدون نظر پزشک نه.
- سوختگی که بعد از ۳ روز بهتر نشده یا قرمزی براق با دانههای ریز کناری دارد، شاید قارچی باشد: پزشک.
- اگزمای شیرخوار: مرطوبکنندهٔ غلیظ بیعطر روزی دو بار، حمام کوتاه ولرم، لباس نخی، ناخن کوتاه؛ پرهیز غذایی فقط با پزشک.
- تب زیر ۳ ماه، تاول، زخم، دانهٔ چرکی یا پوستهٔ زرد طلایی: همان روز پزشک.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: سوختگی پوشک یعنی قرمزی و سوزش پوست زیر پوشک، که بیشتر از رطوبت و تماس با ادرار و مدفوع میآید. درمانش ساده است: پوشک را زود به زود عوض کنید، با آب ولرم بشویید، بگذارید پوست هوا بخورد و هر بار یک لایهٔ ضخیم کرم محافظ پوشک بزنید. بیشترش در ۲ تا ۳ روز بهتر میشود. اگزمای شیرخوار لکههای خشک و قرمز و خارشدار روی گونهها و چینهاست؛ پایهٔ درمانش مرطوب نگه داشتن پوست است. پودر بچه نه. اگر بعد از ۳ روز بهتر نشد، تاول یا زخم دارد، یا نوزاد تب دارد، به پزشک نشان دهید.
سوختگی پوشک چرا پیش میآید؟
- پوشک خیس یا کثیف که مدت زیادی مانده است، بهویژه شبها و در روزهای اسهال.
- مالیدن پوشک تنگ به پوست.
- دستمال مرطوب معطر یا الکلی، صابون یا شویندهٔ قوی.
- شروع غذای کمکی یا خوردن آنتیبیوتیک (در کودک یا مادر شیرده) که مدفوع را عوض میکند.
- عفونت قارچی، وقتی سوختگی چند روز مانده باشد: قرمزی براق و پررنگ در چینها، با دانههای قرمز ریز در کنارهها.
در خانه چه کنم؟ قدم به قدم
- پوشک را زود به زود عوض کنید: هر وقت خیس یا کثیف شد، و حتماً یک بار در شب اگر سوختگی دارد.
- آرام بشویید: با آب ولرم و پنبه یا دستمال نخی. پوست را نسابید؛ با ضربههای آرام خشک کنید یا بگذارید خودش خشک شود.
- هوا بدهید: هر روز چند بار ۱۰ تا ۱۵ دقیقه نوزاد را بدون پوشک روی یک حوله یا زیرانداز بخوابانید.
- کرم محافظ: در هر تعویض یک لایهٔ ضخیم کرم محافظ پوشک (از داروخانه، با مشورت داروساز) بزنید و در تعویض بعد لازم نیست همهاش را پاک کنید؛ فقط کثیفی را بردارید.
- پوشک یک سایز بزرگتر یا شلتر: تا پوست زیرش کمتر ساییده شود.
چه نکنم؟
- پودر بچه نزنید؛ ذرات آن به ریهٔ نوزاد میرود و در چینها خمیر میشود و پوست را بدتر میکند.
- دستمال مرطوب الکلی یا معطر، صابون و شویندهٔ قوی روی پوست سوخته نزنید.
- هیچ پماد یا کرم دارویی را بدون نظر پزشک نزنید، حتی اگر برای کودک دیگری تجویز شده باشد.
- نشاسته، ماست، روغن آشپزی یا داروهای خانگی دیگر روی پوست سوخته نمالید.
اگزمای شیرخوار چیست؟
اگزما (درماتیت آتوپیک) پوست خشک، قرمز و خارشدار است که در شیرخوار بیشتر روی گونهها، پیشانی، سر و بیرون دست و پا دیده میشود و معمولاً از ۲ تا ۶ ماهگی شروع میشود. اگر در خانواده آلرژی، آسم یا اگزما هست، احتمالش بیشتر است. اگزما مسری نیست و تقصیر شما نیست. در بیشتر کودکان با بزرگ شدن کمتر میشود.
- مرطوبکننده، هر روز و زیاد: روزی دو بار یا بیشتر، بهویژه بلافاصله بعد از حمام، یک مرطوبکنندهٔ غلیظ و بیعطر روی همهٔ پوست بزنید. این مهمترین کار است.
- حمام کوتاه با آب ولرم: ۵ تا ۱۰ دقیقه، با شویندهٔ کم و بیعطر.
- لباس نخی و خنک: پشم و لباس زبر روی پوست نه. اتاق را خیلی گرم نکنید، چون عرق خارش را بیشتر میکند.
- ناخن کوتاه: تا با خاراندن پوست را زخم نکند (ناخن نوزاد).
- پرهیز غذایی بدون پزشک نه: شیر مادر را قطع نکنید و شیر خشک را عوض نکنید، مگر پزشک به حساسیت غذایی شک کند.
اگر با این کارها خوب نشد، خارش خواب نوزاد را به هم زده، یا پوست ترک خورده و آب میدهد، پزشک کودک درمان مناسب را میگوید. کرم دارویی اگزما را فقط با تجویز پزشک و به همان اندازهای که گفته بزنید.
کی به پزشک نشان دهم؟
- همان روز: نوزاد زیر ۳ ماه تب دارد (تب بر حسب سن)؛ تاول، زخم باز، دانههای چرکی یا پوستهٔ زرد طلایی روی پوست هست؛ قرمزی پخش میشود یا نوزاد بیحال است.
- در چند روز آینده: سوختگی پوشک بعد از ۳ روز مراقبت بهتر نشده یا شکل قارچی دارد؛ اگزما با مرطوبکننده بهتر نمیشود.
- دانهای که همراه تب است یا جای دیگری از بدن هم هست: دانههای پوستی همراه تب.
همهٔ کارهای ماههای اول نوزاد، از حمام و ناف تا زردی و گریه، و اینکه کی به پزشک بروید، در راهنمای مراقبت از نوزاد رایم کنار هم آمده است.
پرسشهای پرتکرار
سوختگی پوشک چند روزه خوب میشود؟
با تعویض زود به زود، شستن با آب ولرم، هوا دادن و کرم محافظ، بیشترش در ۲ تا ۳ روز بهتر میشود. اگر بعد از ۳ روز بهتر نشد، به پزشک نشان دهید.
برای سوختگی پوشک پودر بزنم؟
نه. پودر بچه به ریهٔ نوزاد میرود و در چینها خمیر میشود. به جای آن لایهٔ ضخیم کرم محافظ پوشک بزنید.
دستمال مرطوب سوختگی را بدتر میکند؟
دستمال الکلی یا معطر بله. تا پوست خوب شود، با آب ولرم و پنبه یا دستمال نخی بشویید.
اگزمای شیرخوار چیست؟
پوست خشک، قرمز و خارشدار، بیشتر روی گونهها، سر و بیرون دست و پا. مسری نیست. مهمترین درمانش مرطوبکنندهٔ غلیظ و بیعطر، روزی دو بار یا بیشتر است.
برای اگزما شیر مادر را قطع کنم یا شیر خشک را عوض کنم؟
نه، مگر پزشک به حساسیت غذایی شک کند و خودش بگوید.
کی برای سوختگی پوشک به پزشک بروم؟
اگر تاول، زخم باز، دانههای چرکی یا پوستهٔ زرد دارد، نوزاد زیر ۳ ماه تب دارد، یا بعد از ۳ روز بهتر نشده است.





