پستانک و مکیدن انگشت در ۱ تا ۴ سالگی: کی روی دندان اثر دارد و چطور آرام کنار بگذاریم
نکات کلیدی
- مکیدن برای کودک راه طبیعی آرام شدن است و بیشتر کودکان بین ۲ تا ۴ سالگی خودشان کنار می‌گذارند.
- مکیدن انگشت تا ۴ سالگی معمولاً به دندان آسیبی نمی‌زند و کاری لازم نیست؛ بعد از ۴ سالگی یا با تشخیص دندانپزشک، آرام و با تشویق.
- پستانک فقط موقع خواب؛ از حدود ۲ سالگی کم کنید و بهتر است تا ۳ سالگی، حداکثر ۴ سالگی، کنار برود.
- لاک تلخ، دستکش اجباری، تنبیه و مسخره کردن نه؛ اضطراب مکیدن را بیشتر میکند.
- پستانک ترک‌خورده را دور بیندازید، بند پستانک بلندتر از حدود ۲۰ سانت نه، و پستانک در شکر یا عسل هرگز.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: مکیدن برای کودک یک راه طبیعی آرام شدن است و در سال‌های اول نگرانی ندارد. مکیدن انگشت تا ۴ سالگی معمولاً به دندان آسیبی نمی‌زند و کاری لازم نیست؛ بعد از ۴ سالگی یا اگر دندانپزشک تغییری دید، آرام و با تشویق، بدون سرزنش و لاک تلخ. پستانک فقط موقع خواب؛ از حدود ۲ سالگی کم کنید و بهتر است تا ۳ سالگی، حداکثر ۴ سالگی، کنار برود؛ هرگز در عسل یا شکر.
چرا کودک انگشت یا پستانک می‌مکد؟
نوزاد با میل به مکیدن به دنیا می‌آید و مکیدن آرامش میکند. خیلی از کودکان تا ۲ تا ۴ سالگی، موقع خواب، خستگی، حوصله‌سررفتن یا ترس، انگشت یا پستانک را سراغ می‌گیرند. بیشترشان بین ۲ تا ۴ سالگی خودبه‌خود کم‌کم کنار می‌گذارند. این عادت نشانهٔ بی‌توجهی شما یا مشکل رفتاری نیست.
کی روی دندان اثر می‌گذارد؟
مکیدن مداوم و پرزور، وقتی بعد از ۴ سالگی هم ادامه پیدا کند، میتواند دندانهای جلوی بالا را کمی جلو بدهد یا بین دندانهای بالا و پایین فاصله بیندازد؛ در کودکان کوچک‌تر، این تغییرها معمولاً بعد از کنار گذاشتن عادت خودشان برمی‌گردند. پستانک هم اگر تمام روز در دهان باشد، اثر مشابهی دارد و جلوی حرف زدن را هم می‌گیرد. دندانپزشک در ویزیت ۲۴ ماهگی و نوبت‌های بعدی می‌بیند که تغییری هست یا نه.
پستانک را چطور کم کنم؟
- از حدود ۲ سالگی، فقط موقع خواب: در روز پستانک را در جایی ثابت، مثلاً کنار تخت، بگذارید و فقط برای خواب بدهید.
- برنامه را از قبل بگویید: برای کودک ۲ تا ۳ ساله چند روز قبل توضیح بدهید که پستانک‌ها «خداحافظی» میکنند؛ بعضی خانواده‌ها آن را با هم در جعبه می‌گذارند یا به نوزاد فامیل «هدیه» می‌دهند.
- جایگزین آرام‌بخش: بغل بیشتر قبل از خواب، قصهٔ کوتاه، لالایی یا یک عروسک پارچه‌ای (برای کودک بالای ۱ سال) کمک میکند.
- چند شب سخت طبیعی است: معمولاً بعد از ۳ تا ۷ شب عادت میکند. پستانک را برنگردانید؛ برگرداندن، دفعهٔ بعد را سخت‌تر میکند.
- ایمنی: پستانک ترک‌خورده یا چسبناک را دور بیندازید تا تکه‌ای از آن جدا نشود، و هیچ بند یا روبان پستانکی بلندتر از حدود ۲۰ سانت به کار نبرید. پستانک را در شکر یا شربت نزنید؛ عسل فقط بالای ۱ سال؛ زیر ۱ سال هرگز، حتی روی پستانک.
مکیدن انگشت را چه کنم؟
- تا ۴ سالگی: معمولاً هیچ کاری لازم نیست. توجه زیاد، یادآوری مدام یا دعوا معمولاً عادت را محکم‌تر میکند.
- بعد از ۴ سالگی یا اگر دندانپزشک تغییری دید: بفهمید کی بیشتر می‌مکد (خواب، تلویزیون، خستگی) و همان لحظه‌ها دستش را مشغول کنید؛ برای روزهایی که کمتر مکیده، با یک جملهٔ مشخص یا یک برچسب روی تقویم تشویقش کنید.
- ممنوع: لاک تلخ، چسب یا دستکش اجباری، تنبیه، مسخره کردن یا مقایسه با بچه‌های دیگر. این‌ها اضطراب را بیشتر میکنند و اضطراب مکیدن را بیشتر میکند.
- اگر مکیدن ناگهان بیشتر شده، به اتفاق‌های تازهٔ زندگی کودک (تولد نوزاد، مهدکودک، اسباب‌کشی) فکر کنید و بیشتر کنارش باشید.
کی با دندانپزشک یا پزشک صحبت کنم؟
- دندانپزشک گفته دندانهای جلو جلو آمده یا بین دندانها فاصله افتاده.
- بعد از ۴ تا ۵ سالگی هنوز بیشتر روز انگشت یا پستانک در دهان دارد.
- پوست انگشت زخم، ترک یا عفونت کرده.
- مکیدن همراه با نگرانی‌های دیگر رفتاری یا حرف زدن است.
پستانک در ماه‌های اول را در راهنمای پستانک برای نوزاد بخوانید. مسواک و مراقبت دندان ۲ تا ۴ سالگی در راهنمای مسواک کودک ۲ تا ۴ ساله آمده است.
جدول کامل درآمدن دندانها و مراقبت دندان، سن به سن، را در راهنمای دندان کودک رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
بچه ۲ سالم انگشتشو میمکه، چیکار کنم؟
معمولاً هیچ کاری لازم نیست؛ مکیدن انگشت تا ۴ سالگی به دندان آسیبی نمی‌زند و دعوا کردن عادت را محکم‌تر میکند.
مکیدن انگشت تا کی طبیعیه؟
تا ۴ سالگی معمولاً طبیعی است. بعد از آن یا اگر دندانپزشک تغییری در دندانها دید، با تشویق و بدون سرزنش کمکش کنید.
لاک تلخ برای انگشت بچه بزنم؟
نه. لاک تلخ، چسب و دستکش اجباری استرس را بیشتر میکنند و استرس مکیدن را بیشتر میکند.
پستانک رو کی از بچه بگیرم؟
از حدود ۲ سالگی فقط موقع خواب بدهید و بهتر است تا ۳ سالگی، حداکثر ۴ سالگی، کنار برود.
پستانک دندون بچه رو کج میکنه؟
اگر تمام روز و بعد از ۳ تا ۴ سالگی ادامه پیدا کند، میتواند دندانهای جلو را کمی جلو بدهد؛ پیش از آن معمولاً اثری نمیماند.
بچم بدون پستانک نمیخوابه، چیکار کنم؟
چند روز قبل برنامه را بگویید، بغل و قصهٔ قبل از خواب را بیشتر کنید و پستانک را برنگردانید؛ معمولاً بعد از ۳ تا ۷ شب عادت میکند.
