گفتوگوی نوبتی با نوزاد ۴ تا ۹ ماهه: خنده، جیغ شادی، غانوغون و «بابابا»

نکات کلیدی
- نوزاد ۴ ماهه بلند میخندد و با صدا جواب شما را میدهد؛ حدود ۶ ماهگی «با»، «ما» و «دا» میگوید و با شما نوبتی صدا درمیآورد.
- بیشتر نوزادان بین ۶ تا ۹ ماهگی زنجیرههایی مثل «بابابا» و «ماماما» میگویند؛ اینها هنوز معنی خاصی ندارند.
- صدایش را برگردانید، چند ثانیه ساکت بمانید تا دوباره صدا بدهد و هر چه میبیند را با کلمهٔ واقعی نام ببرید.
- جیغ زدن در این سن بیشتر کشف صداست، نه بدرفتاری؛ با صدای آرام جواب بدهید.
- اگر به صداها واکنش ندارد، صدای «آ» و «او» نمیسازد یا تا ۹ ماهگی هیچ زنجیرهٔ صدایی نمیگوید، با پزشک کودک صحبت کنید.
فهرست مطالب
بین ۴ تا ۹ ماهگی نوزاد شما از خندیدن به «بابابا» گفتن میرسد. ۴ ماهه بلند میخندد و با صدا جوابتان را میدهد، حدود ۶ ماهگی «با»، «ما» و «دا» میگوید و با شما نوبتی صدا درمیآورد، و بیشتر نوزادان بین ۶ تا ۹ ماهگی «بابابا» و «ماماما» را پشت سر هم تکرار میکنند. کار شما این است که جواب بدهید، مکث کنید و نام چیزها را بگویید.
نوزاد ۴ تا ۹ ماهه چه صداهایی درمیآورد؟
- ۴ ماهگی: بلند میخندد، جیغ شادی میکشد و وقتی با او حرف میزنید با صدا جواب میدهد. صداهایی مثل «اووو» و «آآآ» زیاد است.
- ۵ ماهگی: با لبهایش حباب و صدای «پرررر» درمیآورد و وقتی اسمش را صدا میزنید کمکم سر برمیگرداند.
- ۶ ماهگی: صداهای «با»، «ما» و «دا» را تکرار میکند، با شما نوبتی صدا درمیآورد و به اسمش واکنش نشان میدهد.
- ۷ تا ۹ ماهگی: زنجیرههایی مثل «بابابا»، «دادادا» و «مامامام» میگوید، لحن «نه» را میفهمد و به بازیهای تکراری مثل دالّیموشه میخندد.
«بابابا» در این سن هنوز به معنی پدر نیست؛ نوزاد دارد با دهانش بازی میکند و صداها را تمرین میکند. این تمرین برای اولین کلمهها لازم است، پس هر بار که صدا درمیآورد، جوابش را بدهید.
گفتوگوی نوبتی چیست و چطور انجامش بدهم؟
گفتوگو یعنی یکی حرف میزند و دیگری گوش میدهد، بعد جایشان عوض میشود. نوزاد این را پیش از کلمه یاد میگیرد:
- صدایش را برگردانید. گفت «با»؟ شما هم با لبخند بگویید «با!».
- مکث کنید. چند ثانیه ساکت بمانید و به چشمهایش نگاه کنید. بیشتر وقتها دوباره صدا میدهد. این همان نوبتگیری است.
- یک صدای تازه اضافه کنید. بعد از چند بار تکرار، صدای دیگری بگویید، مثلاً «ما»، و ببینید تقلید میکند یا نه.
- نام ببرید. هر چه میبیند یا در دست دارد را با کلمهٔ واقعی بگویید: «این قاشقه. قاشق.» کلمهها را کوتاه و تکراری بگویید.
- لحن گرم و آهنگین، کلمهٔ واقعی. صدای کمی بالاتر و کشیده توجهش را جلب میکند. کلمهها را شکسته و کودکانه نکنید.
- با صدا بازی کنید. صدای حیوانات، آواز کوتاه و شعرهای حرکتی مثل «دستدستی» برای این سن عالی است. با کتابهای مقوایی تصویری هم به عکس اشاره کنید و نامش را بگویید.
بهترین وقت گفتوگو همان لحظههایی است که کنار هم هستید: شیر دادن، حمام، تعویض پوشک و غذای کمکی. تلویزیون یا گوشی روشن در پسزمینه این گفتوگوها را کم میکند؛ برای زیر ۱۸ ماه هیچ صفحهای جز تماس تصویری با خانواده توصیه نمیشود.
نوزادم جیغ میزند؛ طبیعی است؟
بیشتر وقتها بله. بین ۴ تا ۹ ماهگی نوزاد تازه کشف کرده که صدایش میتواند بلند و زیر باشد و از این کشف لذت میبرد. گاهی هم جیغ میزند چون گرسنه، خسته یا کلافه است و راه دیگری برای گفتنش ندارد.
- اگر از سر ذوق جیغ میزند، با صدای آرام جواب بدهید و صدای دیگری را بازی کنید؛ معمولاً تقلید میکند.
- اگر کلافه است، اول نیازش را برطرف کنید: شیر، خواب، پوشک یا بغل. بعد با کلمه بگویید چه شد: «گرسنه بودی. حالا سیر شدی.»
- سرزنش و «هیس» کردن فایده ندارد؛ نوزاد هنوز نمیتواند صدایش را کنترل کند.
برای جیغ زدن در کودکان بزرگتر، جیغ زدن کودک را ببینید.
به صداها واکنش نمیدهد: اول شنوایی
نوزادی که خوب نمیشنود، کم صدا درمیآورد و به صدای شما برنمیگردد. در این سن باید سرش را به سمت صدای شما یا صدای اسباببازی بچرخاند و با شنیدن صدای آشنا آرام شود یا ذوق کند. برای امتحان در خانه، وقتی شما را نمیبیند، از پشت سرش آرام صدایش کنید و ببینید سر برمیگرداند یا نه.
اگر غربالگری شنوایی نوزادی انجام نشده یا نتیجهاش مشکوک بوده، همین حالا پیگیری کنید. نوزادانی که پرخطر بودهاند، مثلاً زردی شدید یا بستری طولانی داشتهاند، در ۶ و ۹ ماهگی دوباره شنواییشان بررسی میشود. توضیح کاملتر را در شنوایی کودک و حرف زدن ببینید.
کی با پزشک کودک صحبت کنم؟
- تا ۴ ماهگی هیچ صدایی درنمیآورد یا با چشم چیزها را دنبال نمیکند.
- تا ۶ ماهگی به صداها واکنش ندارد یا صدای «آ» و «او» را نمیسازد.
- اگر تا ۹ ماهگی هیچ زنجیرهٔ صدایی مثل «بابابا» نمیگوید، یا به اسمش واکنش ندارد.
- تا ۹ ماهگی با شما نوبتی صدا یا بازی رد و بدل نمیکند.
- صداها یا مهارتهایی را که داشت از دست داده است. این در هر سنی باید زود بررسی شود.
در ۶ ماهگی پرسشنامهٔ تکامل و در ۹ ماهگی چند سؤال کوتاه دربارهٔ تکامل در پایگاه سلامت از شما پرسیده میشود. همان چیزی را که در خانه میبینید بگویید، و اگر نگرانید منتظر نوبت بعدی نمانید.
جدول کامل حرف زدن کودک، ماه به ماه، را در راهنمای حرف زدن کودک رایم ببینید.
پرسشهای پرتکرار
نوزاد کی «بابا» و «ماما» میگوید؟
بیشتر نوزادان بین ۶ تا ۹ ماهگی «بابابا» و «ماماما» را پشت سر هم میگویند، اما هنوز منظورشان شما نیست. «بابا» و «مامان» معنادار معمولاً بعد از ۹ ماهگی میآید.
نوزاد ۸ ماههام فقط جیغ میزند؛ طبیعی است؟
بله، در این سن جیغ زدن بیشتر بازی با صداست. اگر کنار جیغ، صداهای دیگر هم درمیآورد و به صدای شما برمیگردد، جای نگرانی نیست. با صدای آرام جوابش را بدهید.
با لحن بچگانه حرف بزنم یا مثل بزرگترها؟
لحن گرم و آهنگین بهتر توجه نوزاد را میگیرد، اما کلمهها را واقعی و درست بگویید، مثلاً «آب» نه «آبو».
نوزاد ۶ ماههام به اسمش برنمیگردد؛ نگران باشم؟
بیشتر نوزادان حدود ۵ تا ۶ ماهگی کمکم به اسمشان واکنش نشان میدهند. اگر به هیچ صدایی رو برنمیگرداند، با پزشک کودک صحبت کنید تا شنواییاش بررسی شود.
اگر تا ۹ ماهگی «بابابا» نگوید چه کنم؟
اگر تا ۹ ماهگی هیچ زنجیرهٔ صدایی مثل «بابابا» نمیگوید، منتظر نمانید و با پزشک کودک یا پایگاه سلامت صحبت کنید. معمولاً قدم اول بررسی شنوایی است.





