حرف زدن کودک ماه به ماه، از تولد تا ۴ سالگی: اولین صدا، اولین کلمه، چند کلمه در هر سن، جمله، دیر حرف زدن و کی به گفتاردرمانی

پاسخ کوتاه: بیشتر کودکان بین ۱۰ تا ۱۴ ماهگی اولین کلمهٔ معنادار را می‌گویند، تا ۱۵ ماهگی دست‌کم یک کلمهٔ معنادار و تا ۱۸ ماهگی ۳ کلمه یا بیشتر دارند، حدود ۲ سالگی دو کلمه را کنار هم می‌گذارند و در ۳ سالگی جمله‌های کوتاهی می‌سازند که دیگران بیشتر آن را می‌فهمند. اگر کودکتان از این‌ها عقب است، قدم اول شنوایی‌سنجی است. جدول زیر هر سن را نشان می‌دهد و هر ردیف به صفحهٔ همان ماه می‌رسد.

حرف زدن کودک ماه به ماه: چه می‌گوید، چه می‌فهمد و کی با پزشک حرف بزنم

این عددها راهنما هستند، نه امتحان. هر کودک با سرعت خودش جلو می‌رود و چند هفته جلو یا عقب بودن معمولاً مهم نیست. ستون آخر سن‌هایی را نشان می‌دهد که دیگر نباید صبر کرد. از دست دادن کلمه یا مهارتی که کودک داشت، در هر سنی، زود باید بررسی شود.

کودک من چند کلمه باید بگوید؟

این پرتکرارترین سؤال پدر و مادرهاست. کلمه یعنی صدای ثابتی که کودک برای یک معنا به کار می‌برد، حتی اگر ناقص باشد، مثل «با» برای آب. کلمه‌های همهٔ زبان‌های خانه را با هم بشمارید.

۵۰ کلمه در ۲ سالگی مرز بررسی است، نه میانگین؛ فهرست‌های رشد همین عدد را برای ۳۰ ماهگی گذاشته‌اند. پس کودک ۲ ساله‌ای که کمتر از ۵۰ کلمه دارد لزوماً مشکلی ندارد، اما وقت بررسی است، نه وقت صبر تا ۳ سالگی.

مرحله به مرحله

• تولد تا ۳ ماه: گریه زبان نوزاد است. صدای شما را می‌شناسد، با صدای شما آرام می‌شود و کم‌کم با صداهای نرم جواب می‌دهد. ارتباط از روز اول
• ۴ تا ۹ ماه: خنده، جیغ شادی، «با» و «ما» و بعد «بابابا». صدا درآوردن نوبتی با شما اولین گفت‌وگوی اوست. گفت‌وگوی نوبتی با نوزاد
• ۹ تا ۱۳ ماه: اشاره، بای‌بای، فهمیدن «نه» و «بیا»، و اولین کلمهٔ معنادار. از اشاره تا اولین کلمه
• ۱۲ تا ۱۸ ماه: کلمه‌ها یکی‌یکی اضافه می‌شوند و کودک خیلی بیشتر از آنچه می‌گوید، می‌فهمد. کلمه‌های اول ۱۲ تا ۱۸ ماهگی
• ۱۸ تا ۲۴ ماه: هر هفته کلمهٔ تازه و اولین جمله‌های دوکلمه‌ای. انفجار واژگان ۱۸ تا ۲۴ ماهگی
• ۲ تا ۳ سال: جمله‌ها بلندتر می‌شوند، «چرا»ها شروع می‌شود و گفت‌وگوی واقعی شکل می‌گیرد. جمله‌سازی کودک ۲ تا ۳ ساله
• ۳ تا ۵ سال: قصه تعریف کردن، قافیه و آمادگی برای خواندن. آمادگی خواندن ۳ تا ۵ سال
• کتاب از تولد: چند دقیقه کتاب در روز، با اشاره و پرسش، از بهترین کارها برای حرف زدن است. کتاب‌خوانی با نوزاد و کودک نوپا

پنج کار خانگی که واقعاً کمک می‌کند

• توصیف کنید، کمتر بپرسید. کاری را که کودک می‌کند با کلمه بگویید: «داری توپ رو می‌اندازی!».
• یک کلمه اضافه کنید. کودک: «ماشین». شما: «ماشین قرمز».
• صبر کنید. بعد از هر جمله چند ثانیه مکث کنید تا فرصت جواب داشته باشد.
• پیش‌دستی نکنید. چیزی را که می‌خواهد پیش از آنکه با صدا یا کلمه بخواهد ندهید؛ فرصت بدهید، بعد فوراً بدهید.
• هر روز کتاب. حتی چند دقیقه، با اشاره و صدا درآوردن.

اشتباهش را تصحیح نکنید و وادارش نکنید تکرار کند؛ شکل درست را در جوابش بگویید. صفحه‌نمایش جای این گفت‌وگوها را نمی‌گیرد: زیر ۱۸ ماه هیچ صفحه‌ای جز تماس تصویری، ۱۸ تا ۲۴ ماه فقط برنامهٔ باکیفیت و همراه شما، و ۲ تا ۵ سال حداکثر یک ساعت در روز. گوشی، کارتون و حرف زدن کودک

شنوایی همیشه قدم اول است

کودکی که صداهای آرام گفتار را خوب نشنود، دیر حرف می‌زند، حتی اگر به صدای بلند واکنش دارد. غربالگری شنوایی نوزاد را تا ۱ ماهگی انجام بدهید (قاعدهٔ ۱-۳-۶: غربالگری تا ۱ ماهگی، تشخیص تا ۳ ماهگی، درمان تا ۶ ماهگی). غربالگری شنوایی دوم بین ۳ تا ۵ سالگی برای همهٔ کودکان است. اگر کودک تا ۱۵ ماهگی هیچ کلمه‌ای نمی‌گوید یا تا ۲ سالگی جملهٔ دوکلمه‌ای ندارد، منتظر آن نوبت نمانید. شنوایی کودک و حرف زدن

دیر حرف زدن

دیر حرف زدن شایع است و تقصیر پدر و مادر نیست. بعضی بچه‌ها خودشان جبران می‌کنند و بعضی به کمک نیاز دارند؛ فرقشان را با صبر کردن نمی‌شود فهمید، با بررسی می‌شود. اگر کودکتان بین ۱۸ ماه تا ۲ و نیم سالگی است، کودکم دیر حرف می‌زند و اگر ۳ تا ۵ ساله است، کودک ۳ ساله حرف نمی‌زند را ببینید.

سه حرف رایج که دلیل صبر کردن نیستند:

• «پسرها دیرتر حرف می‌زنند.» پسرها گاهی کمی دیرتر شروع می‌کنند، اما سن‌های ستون آخر جدول برای دختر و پسر یکی است.
• «تا ۳ سالگی صبر کن، خودش راه می‌افتد.» اگر کودک یکی از نشانه‌های جدول را دارد، صبر کردن فقط زمان کمک گرفتن را عقب می‌اندازد.
• «دوزبانه است، طبیعی است.» دو زبان دیر حرف زدن نمی‌آورد. کلمه‌های هر دو زبان را با هم بشمارید و همان سن‌ها را در نظر بگیرید. کودک دوزبانه

لکنت، تلفظ و ارتباط

• لکنت: تکرار و گیر کردن در حرف زدن بین ۲ تا ۵ سالگی شایع است و بیشترش خودبه‌خود کم می‌شود. اگر بیش از ۶ ماه ادامه دارد، با فشار و تنش همراه است یا کودک از حرف زدن دوری می‌کند، با گفتاردرمانگر مشورت کنید. لکنت کودک ۲ تا ۶ سال
• تلفظ: اشتباه گفتن «ر» و «ش» و چند صدای دیگر تا ۵ یا ۶ سالگی طبیعی است؛ مهم این است که دیگران حرفش را بفهمند. تلفظ اشتباه کودک
• ارتباط: اگر کودک علاوه بر حرف زدن، کم اشاره می‌کند، کم نگاه می‌کند یا به اسمش کم واکنش دارد، با پزشک کودک در میان بگذارید. هیچ‌کدام به‌تنهایی تشخیص نیست. نشانه‌های ارتباطی که باید با پزشک در میان گذاشت

کی با پزشک کودک صحبت کنم؟

• در هر سنی کلمه یا مهارتی را که داشت از دست داده است. این را فوری بررسی کنید.
• تا ۱۵ ماهگی هیچ کلمهٔ معناداری ندارد.
• تا ۱۸ ماهگی کمتر از ۳ کلمه می‌گوید یا برای نشان دادن اشاره نمی‌کند.
• تا ۲ سالگی دو کلمه را کنار هم نمی‌گذارد یا کمتر از ۵۰ کلمه دارد.
• در ۳ سالگی جمله نمی‌سازد یا غریبه‌ها حرفش را به‌سختی می‌فهمند.
• لکنتش بیش از ۶ ماه ادامه دارد یا با فشار و تنش همراه است.

مسیر: با پزشک کودک یا پایگاه سلامت محل زندگی‌تان شروع کنید. آن‌ها شنوایی‌سنجی را درخواست می‌کنند و اگر لازم بود شما را به گفتاردرمانگر یا مرکز مداخلهٔ زودهنگام سازمان بهزیستی معرفی می‌کنند. در پایگاه سلامت هم در ۹، ۱۸ و ۴۸ ماهگی چند سؤال کوتاه دربارهٔ تکامل و در ۶، ۱۲، ۲۴، ۳۶ و ۶۰ ماهگی پرسشنامهٔ کامل تکامل با شما پر می‌شود؛ اگر نگرانید، منتظر این نوبت‌ها نمانید.

اگر تاریخ تولد کودکتان را در اپ رایم ثبت کنید، اولین کلمه‌ها را ثبت می‌کنید و نوبت پرسشنامهٔ تکامل را یادآوری می‌کند.