گوشی، کارتون و حرف زدن کودک ۱ تا ۴ سال: چرا کارتون زبان یاد نمی‌دهد
نکات کلیدی
- کودک زبان را از گفت‌وگوی رودررو یاد میگیرد؛ کارتون و ویدیو جواب نمی‌دهند، پس جای حرف زدن شما را نمی‌گیرند.
- زیر ۱۸ ماه هیچ صفحه‌ای جز تماس تصویری؛ ۱۸ تا ۲۴ ماه فقط برنامهٔ باکیفیت و همراه شما؛ ۲ تا ۵ سال حداکثر یک ساعت در روز، باز هم کنار شما.
- تلویزیون روشن در پس‌زمینه گفت‌وگوی خانه را کم میکند، حتی اگر کودک نگاهش نکند.
- «اوتیسم مجازی» اصطلاحی رایج است، نه یک تشخیص پزشکی.
- اگر کودکی که زیاد صفحه میبیند کم حرف میزند یا کم ارتباط میگیرد، هم صفحه را کم کنید و هم همین حالا با پزشک کودک صحبت کنید.
فهرست مطالب
کودک حرف زدن را از گفتوگو با آدمها یاد میگیرد: شما چیزی می‌گویید، او با صدا یا کلمه جواب میدهد و شما دوباره جواب می‌دهید. کارتون و ویدیو، حتی «آموزشی»، این رفت‌وبرگشت را ندارند، پس جای حرف زدن شما را نمی‌گیرند. هر ساعتی که کودک جلوی صفحه است، ساعتی است که با کسی حرف نمی‌زند و بازی نمیکند. اگر کودکی که زیاد صفحه میبیند کم حرف میزند یا کم ارتباط میگیرد، هم صفحه را کم کنید و هم همین حالا با پزشک کودک صحبت کنید.
در هر سن چقدر صفحه؟
- زیر ۱۸ ماه: هیچ صفحه‌ای جز تماس تصویری با خانواده.
- ۱۸ تا ۲۴ ماه: اگر می‌خواهید، فقط برنامهٔ باکیفیت و همراه خودتان، تا دربارهٔ آنچه میبیند با او حرف بزنید.
- ۲ تا ۵ سال: حداکثر یک ساعت در روز، برنامهٔ باکیفیت، و باز هم کنار شما.
تماس تصویری با مادربزرگ و پدربزرگ فرق دارد، چون آدم آن طرف به کودک جواب میدهد. این حتی زیر ۱۸ ماه هم اشکالی ندارد.
چرا کارتون زبان یاد نمی‌دهد؟
کودک نوپا کلمه را وقتی یاد میگیرد که کسی به چیزی که او نگاه میکند اسم بدهد، صبر کند تا او جواب بدهد و جوابش را بگیرد. کارتون صبر نمیکند، جواب نمی‌دهد و نمی‌داند کودک به چه نگاه میکند. کودک ممکن است چند کلمه یا آهنگ از کارتون تکرار کند، اما گفتوگو را از آدمها یاد میگیرد. اگر برنامهای میبیند، کنارش بنشینید و دربارهٔ آن حرف بزنید: «ببین، سگه دوید! تو هم می‌تونی بدوی؟».
تلویزیون روشن در پس‌زمینه
حتی وقتی کودک نگاهش نمیکند، تلویزیون روشن صدای خانه را پر میکند و پدر و مادر هم کمتر با کودک حرف می‌زنند. بازی کودک هم کوتاه‌تر و پراکنده‌تر میشود. وقتی کسی تلویزیون نمی‌بیند، خاموشش کنید. گوشی خودتان را هم وقت بازی و غذا با کودک کنار بگذارید.
«اوتیسم مجازی» یعنی چه؟
«اوتیسم مجازی» اصطلاحی است که این روزها زیاد شنیده میشود. بعضیها آن را برای کودکی به کار میبرند که زیاد صفحه میبیند و کم حرف میزند، کم نگاه میکند یا به اسمش کم جواب میدهد. این یک تشخیص پزشکی نیست. اگر کودکتان اینطور است:
- صفحه را کم کنید و جایش را با بازی، کتاب و گفتوگو پر کنید.
- همزمان، همین حالا با پزشک کودک صحبت کنید. منتظر نمانید ببینید با کم کردن صفحه خودش درست میشود یا نه.
- شنوایی‌اش را بسنجید. قدم اول در هر دیر حرف زدنی همین است.
نشانه‌هایی مثل اشاره نکردن، تماس چشمی کم یا واکنش کم به اسم را با پزشک در میان بگذارید. هیچ‌کدام به‌تنهایی تشخیص نیست، اما همه ارزش بررسی دارند؛ نشانه‌های ارتباطی که باید با پزشک در میان گذاشت را ببینید.
چطور صفحه را کم کنیم؟
- آرام‌آرام. هر چند روز کمی کمتر، نه یک‌شبه همه را قطع کردن.
- جایش را پر کنید. وقتی صفحه نیست، شما باشید: بازی ساده روی زمین، کتاب، آشپزی با هم، بیرون رفتن.
- سر غذا و قبل از خواب بی‌صفحه. این دو وقت بهترین زمان گفت‌وگوست.
- قبل از تمام شدن خبر بدهید. «این یکی که تموم شد، خاموش می‌کنیم.» اگر باز هم گریه کرد یا قشقرق راه انداخت، قشقرق کودک را ببینید.
- گوشی را از دید دور کنید. چیزی که جلوی چشم است، بیشتر خواسته میشود.
اگر کودک دیر حرف میزند، کم کردن صفحه کمک میکند اما کافی نیست. کودکم دیر حرف میزند را هم ببینید.
جدول کامل حرف زدن کودک، ماه به ماه، را در راهنمای حرف زدن کودک رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
موبایل باعث دیر حرف زدن میشود؟
وقتی کودک زیاد صفحه میبیند، وقت کمتری برای حرف زدن و بازی با آدمها دارد و همین میتواند حرف زدنش را کند کند. اما اگر کودک دیر حرف میزند، فقط کم کردن صفحه کافی نیست؛ شنوایی و تکاملش هم باید بررسی شود.
کارتون آموزشی به حرف زدن کمک نمیکند؟
نه به تنهایی. کودک زیر ۲ سال کلمه را بیشتر از آدمی یاد میگیرد که به حرفش جواب میدهد. اگر برنامهای میبیند، کنارش بنشینید و دربارهٔ آنچه میبیند با او حرف بزنید.
«اوتیسم مجازی» یعنی چه؟
اصطلاحی است که بعضیها برای کودکی به کار میبرند که زیاد صفحه میبیند و کم حرف میزند یا کم ارتباط میگیرد. این یک تشخیص پزشکی نیست. اگر کودکتان اینطور است، هم صفحه را کم کنید و هم همین حالا با پزشک کودک صحبت کنید؛ منتظر نمانید که با کم کردن صفحه خودش درست شود.
تماس تصویری با مادربزرگ اشکال دارد؟
نه. تماس تصویری حتی زیر ۱۸ ماه هم اشکالی ندارد، چون آدم آن طرف به کودک جواب میدهد و با او گفتوگو میکند.
بچهام بدون گوشی غذا نمیخورد؛ چه کنم؟
کمکم جای گوشی را با گفتوگو عوض کنید: سر غذا دربارهٔ غذا، رنگها و روزش حرف بزنید. چند روز اول سخت است، اما معمولاً کودک عادت میکند.
