از اشاره تا اولین کلمه: کودک ۹ تا ۱۳ ماهه چه میفهمد و کی اولین کلمه را میگوید
نکات کلیدی
- بیشتر کودکان اولین کلمهٔ معنادار را بین ۱۰ تا ۱۴ ماهگی میگویند؛ «با» برای آب هم کلمه حساب میشود اگر همیشه برای همان چیز بگوید.
- بایبای معمولاً بین ۹ تا ۱۲ ماهگی و اشاره برای نشان دادن چیزی بین ۱۲ تا ۱۵ ماهگی می‌آید.
- به اشاره‌اش با کلمه جواب بدهید: «موز! موز می‌خوای؟» و بعد موز را بدهید.
- در ۱۲ ماهگی بیشتر کودکان «مامان» و «بابا» را درست برای شما میگویند و «نه» را میفهمند.
- اگر تا ۱۲ ماهگی هیچ کلمه‌ای نمی‌گوید، اشاره و بایبای ندارد یا به اسمش برنمی‌گردد، منتظر نمانید و با پزشک کودک صحبت کنید.
فهرست مطالب
بین ۹ تا ۱۳ ماهگی کودک شما از «بابابا» به اولین کلمه‌ها می‌رسد. پیش از آن، با دست حرف میزند: بایبای می‌کند، دستش را برای «بده» دراز می‌کند و کم‌کم با انگشت اشاره می‌کند. بیشتر کودکان اولین کلمهٔ معنادار را بین ۱۰ تا ۱۴ ماهگی میگویند و در ۱۲ ماهگی «مامان» و «بابا» را درست برای شما به کار می‌برند.
کودک ۹ تا ۱۳ ماهه چه میگوید و چه میفهمد؟
- ۹ ماهگی: «مامامام» و «بابابا» میگوید، به اسمش برمی‌گردد و به جایی که شما اشاره می‌کنید نگاه می‌کند.
- ۱۰ ماهگی: کلمه‌های ساده مثل «بیا» و «نه» را میفهمد و با صدا و دست چیزی را می‌خواهد. بایبای و دست‌دستی را تقلید می‌کند.
- ۱۱ ماهگی: با انگشت به چیزی که می‌خواهد اشاره می‌کند، یک یا دو کلمهٔ بامعنی میگوید یا تلاش می‌کند، و دستور سادهٔ همراه با اشاره مثل «توپ رو بده» را انجام می‌دهد.
- ۱۲ ماهگی: «مامان» و «بابا» را درست برای شما میگوید، «نه» را میفهمد و حرف زدن شما را با صداهای خودش تقلید می‌کند.
- ۱۳ ماهگی: با اشاره چیزی را می‌خواهد، شاید ۲ تا ۳ کلمه غیر از مامان و بابا بگوید و اسم چند چیز آشنا را میفهمد.
کودک در این سن خیلی بیشتر از آنچه میگوید میفهمد. پس اگر هنوز کلمه‌ای ندارد ولی «بیا» و «نه» را میفهمد و با دست و نگاه با شما حرف میزند، در مسیر درست است.
چه چیزی «کلمه» حساب میشود؟
کلمه برای کودک یعنی هر صدایی که همیشه برای یک معنا به کار میبرد، حتی اگر فقط شما بفهمید. «با» برای آب، «نَنَ» برای شیر یا «هاپ» برای سگ هم کلمه است. «بابابا» که بی‌هدف تکرار می‌کند هنوز کلمه نیست، اما وقتی پدرش را می‌بیند و «بابا» میگوید، کلمه است. کلمه‌ها را در همهٔ زبان‌هایی که در خانه شنیده میشود بشمارید.
چطور کمکش کنم اولین کلمه‌ها را بگوید؟
- به اشاره با کلمه جواب بدهید. اشاره کرد به موز؟ بگویید «موز! موز می‌خوای؟» و بعد بدهید. اشاره را بی‌کلام جواب ندهید، چون همین لحظه است که کلمه را به خواسته‌اش وصل می‌کند.
- کلمه‌های کوتاه در موقعیت واقعی. «بالا» وقتی بلندش می‌کنید، «تمام» وقتی غذا تمام شد، «آب» وقتی لیوان را می‌دهید. هر روز همان کلمه‌ها را در همان لحظه‌ها تکرار کنید.
- «مامان» و «بابا» را در زندگی روزمره بگویید. «بابا اومد!» وقتی پدر به خانه می‌آید، «مامان اینجاست» وقتی از اتاق برمی‌گردید.
- بازی‌های تکراری. دست‌دستی، دالّی‌موشه و «کو؟… اینجاست!» به او یاد می‌دهد کلمه‌ها با یک اتفاق مشخص می‌آیند.
- کتاب هر روز، همان کتاب‌های آشنا. به تصویر اشاره کنید، نامش را بگویید و صدایش را دربیاورید. تکرار برای یادگیری کلمه لازم است.
- وقتی کلمه‌ای گفت، با خوشحالی و کامل‌تر برگردانید. گفت «با»؟ بگویید «آب! آب می‌خوای؟». تصحیحش نکنید و وادارش نکنید تکرار کند.
برای زیر ۱۸ ماه هیچ صفحه‌ای جز تماس تصویری با خانواده توصیه نمی‌شود؛ کودک کلمه را از آدمی یاد می‌گیرد که جوابش را می‌دهد، نه از کارتون.
بایبای، تقلید و اشاره: زبانِ دست
بایبای معمولاً بین ۹ تا ۱۲ ماهگی و اشاره با انگشت برای نشان دادن چیزی به شما بین ۱۲ تا ۱۵ ماهگی می‌آید. این حرکت‌ها همان‌قدر مهم‌اند که کلمه‌ها: کودکی که اشاره می‌کند تا چیزی را نشانتان دهد، می‌خواهد با شما «حرف بزند». برای بایبای، بایبای کردن کودک را ببینید.
بعضی خانواده‌ها چند اشارهٔ ساده مثل «بیشتر» یا «تمام» را هم به کودک یاد می‌دهند. این کار حرف زدن را عقب نمیاندازد؛ اگر دوست دارید، همیشه همراه کلمه انجامش بدهید.
کی با پزشک کودک صحبت کنم؟
- تا ۹ ماهگی هیچ زنجیرهٔ صدایی ندارد، به اسمش برنمی‌گردد یا به جایی که اشاره می‌کنید نگاه نمی‌کند.
- تا ۱۰ ماهگی هیچ اشاره یا حرکت تقلیدی مثل بایبای و دست‌دستی ندارد.
- تا ۱۲ ماهگی هیچ کلمه‌ای نمی‌گوید، اشاره نمی‌کند و بایبای را یاد نمی‌گیرد.
- تماس چشمی کمی با شما دارد.
- صدا، کلمه یا مهارتی را که داشت از دست داده است. این در هر سنی زود باید بررسی شود.
منتظر «خودش درست میشود» نمانید. قدم اول معمولاً بررسی شنوایی است. در ۹ ماهگی چند سؤال کوتاه دربارهٔ تکامل و در ۱۲ ماهگی پرسشنامهٔ کامل تکامل در پایگاه سلامت پر میشود؛ اگر نگرانید، خودتان موضوع را با پزشک کودک یا کارشناس پایگاه سلامت مطرح کنید. شنوایی کودک و حرف زدن را ببینید.
جدول کامل حرف زدن کودک، ماه به ماه، را در راهنمای حرف زدن کودک رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
بچه کی اولین کلمه را میگوید؟
بیشتر کودکان اولین کلمهٔ معنادار را بین ۱۰ تا ۱۴ ماهگی میگویند. «مامان» یا «بابا» وقتی واقعاً شما را صدا میزند، یا هر صدایی که همیشه برای یک چیز مشخص به کار میبرد، اولین کلمه حساب میشود.
کودک یک ساله چند کلمه باید بگوید؟
در ۱۲ ماهگی بیشتر کودکان «مامان» و «بابا» را درست میگویند و شاید یکی دو کلمهٔ دیگر هم تلاش کنند. مهمتر از تعداد، این است که اشاره کند، بایبای کند و به اسمش برگردد.
بچه‌ام ۱۱ ماهه است و اشاره نمی‌کند؛ نگران باشم؟
اشاره برای نشان دادن چیزی معمولاً بین ۱۲ تا ۱۵ ماهگی کامل میشود. اما اگر تا ۱۲ ماهگی هیچ اشاره‌ای برای خواستن چیزی ندارد و بایبای هم نمی‌کند، با پزشک کودک صحبت کنید.
زبان اشارهٔ نوزاد حرف زدن را عقب میاندازد؟
نه. اشارههای ساده مثل «بیشتر» یا «تمام» حرف زدن را عقب نمیاندازد. اگر دوست دارید، همیشه همراه کلمه انجامش بدهید.
کودکم «نه» را میفهمد؟
بیشتر کودکان در ۹ تا ۱۰ ماهگی لحن «نه» را میفهمند و در ۱۲ ماهگی معنیاش را. «نه» را کوتاه و آرام بگویید و همراهش کاری را که مجاز است نشان دهید.
