کودک ۸ تا ۲۴ ماهه و حیوان خانگی: ایمنی کنار سگ و گربه، بهداشت، و اگر گاز گرفت یا چنگ زد

نکات کلیدی
- کودک ۸ تا ۲۴ ماهه را حتی یک لحظه با سگ یا گربه تنها نگذارید؛ هر سگی، حتی سگ خانه، ممکن است گاز بگیرد.
- ظرف خاک گربه را هر روز عوض کنید، دور از کودک و آشپزخانه بگذارید و بعدش دستتان را با صابون بشویید.
- کودک زیر ۵ سال نباید به لاکپشت، مارمولک، مار، قورباغه یا آب آکواریومشان دست بزند، چون سالمونلا دارند.
- سگ و گربه را واکسن هاری بزنید و برنامهٔ ضدانگل را از دامپزشک بگیرید.
- هر گاز یا خراش: ۱۵ دقیقه شستن با آب جاری و صابون و همان روز مرکز پیشگیری و درمان هاری؛ گاز صورت یا گردن یعنی ۱۱۵.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: کودک ۸ تا ۲۴ ماهه را حتی یک لحظه با سگ یا گربه، حتی حیوان خانه، تنها نگذارید؛ گاز در این سن بیشتر به صورت و گردن است. خاک گربه را هر روز عوض کنید، کودک به لاکپشت و خزنده دست نزند و هر گاز یا خراش یعنی ۱۵ دقیقه شستن و همان روز مرکز هاری.
داشتن حیوان خانگی با بچهٔ کوچک خطرناک است؟
نه لزوماً؛ خیلی از خانوادهها با حیوان خانگی و کودک کوچک کنار هم زندگی میکنند. اما کودک در این سن چهاردستوپا میرود یا راه میافتد، دم و موی حیوان را میکشد، روی او میافتد و هر چیزی را به دهان میبرد. او هنوز نمیفهمد غرّیدن یا عقب کشیدن حیوان یعنی «بس است».
هر سگی ممکن است گاز بگیرد، حتی سگ خانه و حیوانی که همیشه آرام بوده. در بچههای کوچک، بیشتر آسیبهای گازگرفتگی به سر، صورت و گردن است و جدیتر است، چون قد کودک با دهان حیوان همسطح است. پس قانون اول این است: کودک و حیوان فقط وقتی کنار هماند که شما همانجا هستید.
چطور کودک و حیوان را کنار هم امن نگه دارم؟
- هرگز تنها نه. اگر چند دقیقه نمیتوانید حواستان باشد، حیوان را به اتاق دیگر ببرید یا کودک را پشت نردهٔ ایمنی بگذارید.
- بازی خشن ممنوع. کشیدن اسباببازی از دهان سگ، کشتی گرفتن و دنبال کردن حیوان را نگذارید شروع شود.
- وقت غذا و خواب حیوان، سراغش نروید. حیوانی که غذا میخورد، خوابیده یا بچه دارد، راحتتر گاز میگیرد.
- نوازش درست را نشانش بدهید. دست کودک را در دست خودتان بگیرید و آرام پشت حیوان را نوازش کنید، نه صورت و دمش را.
- یک جای امن برای حیوان. جایی بلند یا اتاقی که کودک به آن نمیرسد، تا حیوان هر وقت خسته شد بتواند برود.
- ظرف غذا و آب حیوان دور از دسترس. کودک غذای حیوان را به دهان میبرد و کاسهٔ آب برای کودک نوپا خطر غرق شدن دارد.
برای بقیهٔ نکتههای ایمنی خانه در این سن، راهنمای ایمنی خانه برای کودک ۷ تا ۲۴ ماهه را ببینید.
اگر حیوان به کودک غرّید یا حمله کرد چه کنم؟
آرام بمانید و کودک را از حیوان دور کنید، بیآنکه داد بزنید یا بدوید. حیوان را به جای خودش ببرید و از آن به بعد آن دو را فقط زیر نگاه مستقیم خودتان کنار هم بگذارید. دربارهٔ رفتار حیوان با دامپزشک مشورت کنید؛ گاهی درد یا بیماری علت تغییر رفتار است. اگر حیوان قبلاً هم کسی را گاز گرفته، تا وقتی دامپزشک نظر نداده، او را از کودک جدا نگه دارید.
بهداشت: خاک گربه، لاکپشت و شستن دست
- ظرف خاک گربه: هر روز عوضش کنید و بعدش دستتان را با آب و صابون بشویید. ظرف را دور از کودک و دور از آشپزخانه بگذارید. مدفوع گربه میتواند انگلی به نام توکسوپلاسما داشته باشد.
- غذای گربه و سگ: گوشت خام به حیوان ندهید؛ غذای آماده یا غذای کاملاً پخته بدهید.
- لاکپشت، مارمولک، مار و قورباغه: کودک زیر ۵ سال نباید به این حیوانها یا آب و وسایل آکواریومشان دست بزند، چون اغلب سالمونلا دارند، حتی وقتی سالم به نظر میرسند. این حیوانها برای خانهای که بچهٔ کوچک دارد مناسب نیستند. اگر دارید، آنها و وسایلشان را از آشپزخانه دور نگه دارید و ظرف یا آکواریومشان را در سینک آشپزخانه نشویید.
- دست شستن: بعد از هر بار دست زدن به حیوان، ظرف غذا یا وسایلش، دست کودک را با آب و صابون بشویید؛ کودک زیر ۵ سال را خودتان در شستن دست همراهی کنید.
- مدفوع حیوان در حیاط: هر روز جمع کنید، بهخصوص جایی که کودک بازی میکند.
اگر کودکتان در حیاط یا پارک خاکبازی میکند، ایمنی خاکبازی کودک را هم بخوانید.
حیوان خانگی چه واکسن و مراقبتی لازم دارد؟
سگ و گربه باید واکسن هاری و بقیهٔ واکسنهای معمولشان را بهموقع بزنند. دربارهٔ پیشگیری از کک، کنه و انگلها هم از دامپزشک برنامه بگیرید. بچهگربه یا تولهسگ تازه را در همان هفتهٔ اول پیش دامپزشک ببرید. حیوانی که بیحال است، اسهال دارد یا از چشم و بینیاش ترشح میآید، تا درمان نشده از کودک دور باشد.
اگر حیوان کودک را گاز گرفت یا چنگ زد چه کنم؟
هاری در ایران وجود دارد و سگ و گربه میتوانند آن را منتقل کنند. هاری بعد از شروع علائم تقریباً همیشه کشنده است، اما اگر زود اقدام کنید قابل پیشگیری است. یک خراش ساده هم حساب است.
- زخم را همان لحظه دستکم ۱۵ دقیقه زیر آب جاری با صابون بشویید.
- اگر خون میآید، با پارچهٔ تمیز فشار بدهید و زخم را بپوشانید.
- همان روز کودک را به نزدیکترین مرکز پیشگیری و درمان هاری ببرید (در مرکز بهداشت هر شهرستان هست)؛ حتی برای یک خراش، حتی اگر حیوان مال خودتان است و حتی اگر میگویند واکسن زده. کارت واکسن کودک را ببرید و دربارهٔ کزاز هم بپرسید.
- اگر سگ یا گربهٔ خانگی است، آن را نکشید؛ ۱۰ روز نگهش دارید و زیر نظر بگیرید و هر تغییری را به مرکز هاری بگویید.
زردچوبه، نفت، خاکستر، روغن یا هر چیز دیگری روی زخم نمالید و منتظر نمانید ببینید حیوان بیمار میشود یا نه. زخم را پیش از دیده شدن در مرکز هاری بخیه نکنید.
کی به پزشک یا ۱۱۵ زنگ بزنم؟
- همین حالا ۱۱۵: خونریزی شدید دارد، صورت یا گردن یا سرش گاز گرفته شده، یا چند زخم عمیق دارد.
- همان روز مرکز هاری: هر گاز یا خراش سگ، گربه یا هر حیوان دیگر، حتی کوچک.
- در روزهای بعد پزشک کودک: زخم قرمز، داغ، متورم یا دردناک شده، چرک دارد، یا کودک تب کرده.
- پزشک کودک: بعد از تماس با لاکپشت یا خزنده، اسهال، تب یا استفراغ دارد؛ بگویید با چه حیوانی تماس داشته.
برای فهرست کامل کارهای ایمنی در خانه، ایمنسازی خانه برای کودک زیر ۳ سال را ببینید.
پرسشهای پرتکرار
گربهٔ ما واکسن زده؛ اگر بچه را چنگ بزند باز هم باید مرکز هاری برویم؟
بله. هر گاز یا خراش سگ و گربه، حتی حیوان خانگی واکسنزده، باید همان روز در مرکز پیشگیری و درمان هاری بررسی شود. آنجا تصمیم میگیرند واکسن لازم است یا نه؛ کارت واکسن حیوان را هم همراه ببرید.
در پارک بچه میخواهد گربه یا سگ خیابانی را ناز کند؛ اجازه بدهم؟
نه. کودک نباید به حیوان ناشناس و خیابانی دست بزند، چون ممکن است گاز بگیرد یا چنگ بزند و واکسن هاری نزده باشد. حتی برای حیوان آشنا، اول از صاحبش اجازه بگیرید و خودتان کنار کودک باشید.
لاکپشت داریم؛ باید از خانه ببریمش؟
لازم نیست حتماً ببرید، ولی کودک زیر ۵ سال نباید به لاکپشت، آب و وسایلش دست بزند. لاکپشت و آکواریومش را از آشپزخانه و دسترس کودک دور نگه دارید و بعد از تمیز کردن آن دستتان را با صابون بشویید.
سگمان به بچه حسادت میکند؛ تنبیهش کنم؟
نه؛ تنبیه مشکل را حل نمیکند. به حیوان هم توجه کنید، یک جای امن جدا برایش بگذارید، آن دو را فقط زیر نگاه خودتان کنار هم بگذارید و دربارهٔ رفتارش با دامپزشک مشورت کنید.





