کودک ۱۳ تا ۱۷ ماهه و آینه: خودش را میشناسد؟ بازیهای جلوی آینه و آینهٔ امن

نکات کلیدی
- کودک زیر یک سال تصویر آینه را «بچهٔ دیگری» میبیند؛ شناختن خود از حدود ۱۵ ماهگی کمکم شروع میشود و سن آن در بچهها خیلی فرق دارد.
- اگر کودک ۱۶ ماهه هنوز خودش را در آینه نمیشناسد، کاملاً طبیعی است.
- جلوی آینه اسم خودش و جاهای بدن را بگویید، صورتک دربیاورید و اسم احساسها را ببرید؛ هر بار دو سه دقیقه بس است.
- آینهٔ قدی، میز آینه، دراور و کمد را به دیوار محکم کنید؛ کودک نوپا از آنها بالا میکشد.
- اگر در ۱۵ ماهگی به صورت آدمها توجه ندارد، تقلید و اشاره نمیکند یا مهارتی را از دست داده، با پزشک کودک صحبت کنید.
فهرست مطالب
کودک ۱۳ تا ۱۷ ماهه عاشق آینه است، ولی بیشتر بچهها در این سن هنوز مطمئن نیستند آن بچهٔ توی آینه خودشان است. بعضی از حدود ۱۵ ماهگی نشانههای شناختن خود را نشان میدهند و بسیاری چند ماه دیرتر. بازی جلوی آینه به شناخت بدن، احساسها و کلمهها کمک میکند، به شرط اینکه آینه محکم و امن باشد.
کودک ۱۳ تا ۱۷ ماهه در آینه چه میبیند؟
نوزاد از حدود ۶ ماهگی دوست دارد به تصویر توی آینه نگاه کند، ولی آن را «یک بچهٔ دیگر» میبیند: به او لبخند میزند، دست به شیشه میزند و گاهی پشت آینه دنبالش میگردد. کودک زیر یک سال هیچ نشانهای ندارد که بفهمد آن تصویر خودش است.
از حدود ۱۵ ماهگی کمکم چیزی عوض میشود. کودک میبیند وقتی دستش را تکان میدهد، بچهٔ توی آینه هم همان کار را میکند، و کمکم میفهمد «این منم». این فهم یکشبه نمیآید و سن آن در بچهها خیلی فرق دارد. پس اگر کودک ۱۶ ماههٔ شما هنوز به آینه مثل یک همبازی نگاه میکند، کاملاً طبیعی است.
چرا مهم است؟ چون فهمیدنِ «من آدمی جدا از مامان و بابا هستم» پایهٔ خیلی از رفتارهای این ماههاست: خواستن، نخواستن و احساسهای تندی که در احساسات کودک ۱۳ تا ۱۷ ماهه توضیح دادهایم.
از کجا بفهمم خودش را در آینه میشناسد؟
یک بازی ساده: بیآنکه بفهمد، یک لکهٔ کوچک ماست روی نوک بینیاش بگذارید و او را جلوی آینه ببرید. اگر دست به بینیِ خودش برد یا با تعجب به تصویر نگاه کرد، دارد میفهمد آن تصویر خودش است. اگر دست به آینه زد یا اصلاً توجهی نکرد، هنوز وقتش نرسیده است. این فقط یک بازی است، نه آزمونی که نتیجهاش نگرانتان کند؛ چند هفته بعد دوباره امتحان کنید.
جلوی آینه چه بازیهایی بکنیم؟
- این کیه؟ کنار هم جلوی آینه بنشینید، به تصویرها اشاره کنید و اسم ببرید: «این رهاست! این باباست!» اسم خودش را زیاد بگویید.
- دماغت کو؟ اول روی صورت خودتان نشان بدهید، بعد روی صورت او: دماغ، چشم، مو، دست. در این ماهها بیشتر بچهها یاد میگیرند یکی دو جای بدنشان را نشان بدهند.
- صورتکها: بخندید، اخم کنید، تعجب کنید و اسم هر حالت را بگویید: «خوشحال! ناراحت!» اسم بردن از احساسها به او کمک میکند احساس خودش را بشناسد.
- من میکنم، تو بکن: دست بزنید، بایبای کنید، بوس بفرستید. کودک این سن از تقلید لذت میبرد و در آینه هم شما را میبیند و هم خودش را.
- کلاه و روسری: کلاهی روی سرش بگذارید و بردارید، یا با یک پارچه دالی کنید.
- شانه و مسواک: بگذارید جلوی آینه موهایش را شانه کند یا مسواک را به دهان ببرد. در این سن دوست دارد وسایل را «درست» به کار ببرد. دربارهٔ مسواک در مراقبت از دندانهای کودک ۱ تا ۲ ساله بخوانید.
هر بار دو سه دقیقه کافی است. اگر خوشش نیامد یا رو برگرداند، اصرار نکنید. دوربین جلوی گوشی جای آینه را نمیگیرد؛ برای این سن، صفحهٔ نمایش جز تماس تصویری با عزیزان توصیه نمیشود. بازیهای دیگر را در بازی با کودک ۱ تا ۲ ساله ببینید.
آینهٔ خانه برای کودک نوپا امن است؟
کودکی که تازه راه افتاده، خودش را به هر چیزی میگیرد و از آن بالا میکشد. آینهٔ سنگین یا کمدی که رویش بیفتد میتواند آسیب جدی بزند.
- آینهٔ قدیِ تکیهداده به دیوار و آینهٔ پایهدار را یا به دیوار پیچ کنید یا از اتاق کودک بیرون ببرید.
- میز آینه، دراور، کمد و کتابخانه را با بست فلزی به دیوار محکم کنید. تلویزیون را هم به دیوار نصب یا مهار کنید.
- برای بازی، آینهٔ نشکن مخصوص کودک بهترین است. آینهٔ دستی شیشهای به دستش ندهید.
- آینهٔ دیواری باید محکم نصب شده باشد و لبهٔ تیز یا ترک نداشته باشد.
- جلوی آینه، روی میز توالت، چیز ریز یا شکستنی و لوازم آرایش نگذارید.
فهرست کامل را در ایمنسازی خانه برای کودک زیر ۳ سال ببینید.
میگویند آینه برای بچه خوب نیست؛ درست است؟
نه. اینکه «بچهای که در آینه نگاه کند دیر دندان درمیآورد یا دیر زبان باز میکند» پایهای ندارد. بازی با آینهٔ امن از همان ماههای اول توصیه میشود و تنها خطر آینه، افتادن و شکستن آن است.
کی با پزشک کودک صحبت کنم؟
نشناختن خود در آینه در این سن نگرانی ندارد. ولی اگر در ۱۵ ماهگی اینها را میبینید، با پزشک کودک صحبت کنید:
- به صورت شما و آدمها توجهی ندارد و نگاهتان نمیکند.
- کارهای سادهای مثل دست زدن یا بایبای را تقلید نمیکند.
- برای خواستن چیزی اشاره نمیکند و چیزی را که دوست دارد نشانتان نمیدهد.
- به اسمش واکنشی ندارد، یا کاری را که بلد بود دیگر انجام نمیدهد.
دربارهٔ این نشانهها در نشانههای هشدار ارتباط کودک بیشتر نوشتهایم.
پرسشهای پرتکرار
کودک از کی خودش را در آینه میشناسد؟
از حدود ۱۵ ماهگی بعضی بچهها نشانههایش را نشان میدهند و بسیاری چند ماه دیرتر. پیش از آن تصویر آینه را بچهٔ دیگری میبینند.
کودک ۱۴ ماههام آینه را میبوسد و به آن میزند؛ طبیعی است؟
بله. او دارد با «بچهٔ توی آینه» بازی میکند. فقط مطمئن شوید آینه محکم به دیوار نصب است یا نشکن است.
آینه برای بچه ضرر دارد؟
نه. اینکه آینه باعث دیر دندان درآوردن یا دیر حرف زدن میشود پایهای ندارد. تنها خطر، افتادن یا شکستن آینه است؛ آن را محکم کنید.
جلوی آینه چه بازیای بکنم؟
اسم خودش و شما را بگویید، «دماغت کو؟» بپرسید، خندیدن و اخم کردن را نشان بدهید و اسمش را ببرید، کلاه بگذارید و بردارید و بگذارید موهایش را شانه کند.





