کودک ۱۴ تا ۱۸ ماهه حرف مرا میفهمد؟ دستورهای ساده، «نه» و وقتی گوش نمیدهد

نکات کلیدی
- حدود ۱۵ ماهگی بیشتر بچهها دستوری را که با حرف و اشاره با هم گفته شود انجام میدهند و با شنیدن اسم چیز آشنا به آن نگاه میکنند.
- تا ۱۸ ماهگی بیشتر بچهها یک دستور ساده مثل «بده به من» را بدون اشاره هم انجام میدهند.
- گوش ندادن به معنی نفهمیدن نیست؛ کودک این سن «نه» را میفهمد ولی هنوز نمیتواند جلوی خودش را بگیرد.
- نزدیک بروید، همقدش بنشینید، کوتاه و یکییکی بگویید، با اشاره همراه کنید و چند ثانیه صبر کنید.
- اگر در ۱۵ ماهگی دستورِ همراه با اشاره را انجام نمیدهد، اشاره نمیکند یا مهارتی را از دست داده، با پزشک کودک صحبت کنید و شنواییاش را بسنجید.
فهرست مطالب
بله. کودک ۱۴ تا ۱۸ ماهه خیلی بیشتر از آنچه میگوید میفهمد. حدود ۱۵ ماهگی بیشتر بچهها دستوری را که با حرف و اشاره با هم بگویید انجام میدهند، و تا ۱۸ ماهگی بیشترشان همان دستور ساده را بدون اشاره هم میفهمند. اینکه همیشه گوش نمیدهد، به معنی نفهمیدن نیست.
کودک ۱۴ تا ۱۸ ماهه چه چیزهایی را میفهمد؟
در این چند ماه فهم کودک از حرف شما تند جلو میرود:
- حدود ۱۵ ماهگی: وقتی اسم چیز آشنایی را میبرید («توپ کو؟»)، به آن نگاه میکند. اگر دستتان را دراز کنید و بگویید «بده به من»، اسباببازی را میدهد. برای خواستن چیزی یا کمک گرفتن با انگشت اشاره میکند.
- بین ۱۳ تا ۱۸ ماهگی: با شنیدن «کجاست؟» دوروبر را نگاه میکند، دستورهایی مثل «بیا اینجا»، «توپ رو بده» و «عروسک رو بغل کن» را انجام میدهد، یک یا چند جای بدنش را نشان میدهد و برای «نه» سر تکان میدهد.
- تا ۱۸ ماهگی: بیشتر بچهها یک دستور ساده را بدون هیچ اشارهای هم انجام میدهند؛ مثلاً وقتی فقط میگویید «بده به من».
فهمیدن همیشه جلوتر از گفتن است. کودکی که فقط چند کلمه میگوید، دهها کلمه را میفهمد. دربارهٔ کلمههای این سن در مقالهٔ کودک ۱۲ تا ۱۸ ماهه چند کلمه باید بگوید؟ بیشتر نوشتهایم.
میفهمد ولی گوش نمیدهد؛ چرا؟
فهمیدن یک دستور با توانِ انجام دادنش فرق دارد. کودک این سن «نه» را میفهمد و با شنیدنش یک لحظه مکث میکند، ولی هنوز نمیتواند جلوی خودش را بگیرد و دوباره سراغ همان کار میرود. این لجبازی یا بیاحترامی نیست؛ مغزش هنوز برای «دست نگه داشتن» آماده نیست.
پس چه کنم؟ «نه» را برای خطر نگه دارید و محکم و کوتاه بگویید. در بقیهٔ وقتها بهجای «نکن»، بگویید چه کار بکند: بهجای «ندو»، «دست منو بگیر». اگر باز ادامه داد، خودتان جلو بروید و آرام او را از آنجا دور کنید یا چیز دیگری به دستش بدهید. اگر کار به گریه و جیغ کشید، مقالهٔ قشقرق کودک ۱ تا ۳ سال کمکتان میکند.
چطور دستور بدهم که بفهمد و انجام بدهد؟
- اول توجهش را بگیرید. نزدیک بروید، همقد او بنشینید تا صورتتان را ببیند و اسمش را صدا کنید. از آن سر اتاق یا وقتی سرگرم بازی است، حرف شما را نمیگیرد.
- کوتاه و یکییکی بگویید. «کفشت رو بیار» بهتر از یک جملهٔ بلند با سه کار است.
- حرف را با اشاره همراه کنید. به کفش اشاره کنید یا دستتان را دراز کنید. کمکم که راه افتاد، همان دستور را بدون اشاره هم امتحان کنید.
- چند ثانیه صبر کنید. کودک برای فهمیدن و راه افتادن وقت میخواهد. پشت سر هم تکرار نکنید.
- اگر نشد، با هم انجامش بدهید. دستش را بگیرید و با هم کفش را بیاورید و همان جمله را تکرار کنید. این تنبیه نیست؛ یاد دادن است.
- وقتی انجام داد، همان لحظه بگویید چه دیدید: «کفشت رو آوردی، آفرین!»
چه بازیهایی فهم حرف را قوی میکند؟
- کمک در کارهای خانه: «پوشک رو بنداز توی سطل»، «قاشق رو بده به بابا». کودک این سن عاشق کمک کردن است و هر کار کوچک یک تمرین است.
- «کو؟» و «نشونم بده»: موقع حمام و لباس پوشیدن بپرسید «دماغت کو؟ پات کو؟». در کتاب عکسدار بپرسید «هاپو کو؟» و اگر جواب نداد، خودتان نشان بدهید و اسمش را بگویید.
- تعریف کردنِ کارها: هر کاری میکنید به زبان ساده بگویید: «داریم دست میشوریم. آب! صابون!»
- دو انتخاب: «سیب میخوای یا موز؟» و هر دو را نشان بدهید.
- دستور دوتایی، وقتی دستور ساده آسان شد: «توپ رو بردار و بذار توی سبد.» اگر نیمهکاره ماند، طبیعی است.
تلویزیون و گوشی این کار را نمیکنند؛ کودک زبان را از حرف زدن رودررو با آدمها یاد میگیرد. بازیهای بیشتر را در بازی با کودک ۱ تا ۲ ساله ببینید.
در خانهٔ ما دو زبان حرف میزنیم؛ گیج نمیشود؟
نه. شنیدن دو زبان باعث مشکل گفتار و زبان نمیشود. هر کس با زبانی که در آن راحتتر است با کودک حرف بزند؛ مثلاً مادربزرگ ترکی یا کردی و شما فارسی. کودک هر دو را میفهمد.
کی با پزشک کودک صحبت کنم؟
بچهها با سرعتهای متفاوت جلو میروند، ولی در این موارد منتظر نمانید:
- در ۱۵ ماهگی دستور سادهای را که با اشاره همراه است انجام نمیدهد، یا وقتی اسم چیز آشنایی را میبرید به آن نگاه نمیکند.
- در ۱۸ ماهگی هیچ دستور سادهای را بدون اشاره نمیفهمد.
- برای خواستن یا نشان دادن چیزی اشاره نمیکند.
- به صدا و اسمش کم واکنش نشان میدهد یا فکر میکنید خوب نمیشنود.
- کلمه یا کاری را که بلد بود دیگر انجام نمیدهد.
قدم اول معمولاً سنجش شنوایی است، چون کودکی که خوب نمیشنود حرف را هم نمیفهمد؛ راهنمای شنوایی کودک و حرف زدن را ببینید. پزشک اگر لازم بداند شما را به گفتاردرمانگر معرفی میکند. اگر نگرانیتان بیشتر دربارهٔ نگاه نکردن و اشاره نکردن است، نشانههای هشدار ارتباط کودک را هم بخوانید. کمک زودهنگام بیشترین اثر را دارد.
پرسشهای پرتکرار
کودک ۱۶ ماههام حرف مرا میفهمد؟
بله، بیشتر از آنچه فکر میکنید. در این سن بیشتر بچهها با شنیدن اسم چیزهای آشنا به آنها نگاه میکنند و دستورهای ساده مثل «بیا اینجا» یا «توپ رو بده» را، بهخصوص وقتی با اشاره همراه باشد، انجام میدهند.
میفهمد ولی گوش نمیدهد؛ لجبازی میکند؟
نه. کودک این سن «نه» را میفهمد و یک لحظه مکث میکند، ولی هنوز توان نگه داشتن خودش را ندارد. بهجای «نکن» بگویید چه کار بکند و اگر ادامه داد، آرام او را از آنجا دور کنید.
چطور دستور بدهم که انجام بدهد؟
نزدیک بروید و همقدش بنشینید، اسمش را صدا کنید، یک دستور کوتاه بدهید و با اشاره همراهش کنید. چند ثانیه صبر کنید و اگر نشد، دستش را بگیرید و با هم انجام بدهید.
دو زبانه بودن خانه باعث دیر فهمیدن میشود؟
نه. شنیدن دو زبان مشکل گفتار و زبان درست نمیکند. هر کس با زبانی که راحتتر است با کودک حرف بزند.
کی باید نگران شوم؟
اگر در ۱۵ ماهگی دستورِ همراه با اشاره را انجام نمیدهد، در ۱۸ ماهگی هیچ دستور سادهای را بدون اشاره نمیفهمد، اشاره نمیکند، به صدا کم واکنش نشان میدهد یا مهارتی را از دست داده، با پزشک کودک صحبت کنید.





