خاکبازی کودک ۸ ماه تا ۲ سال: خاک خورد چه کنم، کدام خاک امن نیست و کی نگران شوم

نکات کلیدی
- بعد از خاکبازی و پیش از هر غذا، دستها و صورت کودک را با آب و صابون بشویید و دستها را دستکم ۲۰ ثانیه صابون بزنید.
- جایی که سگ و گربه رفتوآمد دارند، کنار خیابان پرتردد و محل ساختوساز بازی نکند؛ روی شنبازی خانه را وقتی استفاده نمیکنید بپوشانید.
- ته سیگار، شیشه، درِ نوشابه و سنگریزه را از جای بازی جمع کنید؛ خطر خفگی تا ۴ سالگی هست.
- اگر ته سیگار، دارو، سم یا مادهٔ ناشناخته خورد، همان لحظه ۱۹۰ را بگیرید؛ اگر جواب نگرفتید، ۱۱۵.
- اگر کودک بارها و عمداً خاک یا چیز غیرخوراکی میخورد، با پزشک کودک دربارهٔ آزمایش آهن و کمخونی صحبت کنید.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: خاکبازی و شنبازی برای کودک ۸ ماه تا ۲ سال بازی خوبی است، به شرط اینکه خاک تمیز باشد، کسی کنارش باشد و بعدش دستها با آب و صابون شسته شود. خاکی که مدفوع سگ یا گربه دارد میتواند انگل منتقل کند. اگر کودک مدام و عمداً خاک میخورد، با پزشک کودک دربارهٔ آزمایش کمخونی صحبت کنید.
چرا همه چیز را به دهان میبرد؟ طبیعی است؟
بله، کودک ۸ ماه تا ۲ سال دنیا را با دست و دهان میشناسد و بردن خاک و شن به دهان هم بخشی از همین کنجکاوی است. بازی در فضای باز، با خاک، شن و آب، برای حرکت و حسهای کودک خوب است.
اما «طبیعی» به این معنا نیست که خوردن خاک بیخطر است. خاک میتواند تخم انگل، میکروب، سرب یا اشیای ریز داشته باشد. پس بهجای منع کردن خاکبازی، جای بازی را انتخاب کنید، کنارش بمانید و وقتی دستش را به دهان برد، آرام دستش را پایین بیاورید و چیز دیگری به دستش بدهید.
کدام خاک برای بازی امن نیست؟
- خاکی که سگ و گربه در آن رفتوآمد دارند. مدفوع سگ و گربه میتواند تخم انگلهایی را داشته باشد که در خاک ماهها زنده میمانند و با خوردن خاک وارد بدن کودک میشوند. جای شنبازی پارکها که رویش باز است بیشتر در خطر است.
- خاک کنار خیابان پرتردد، ساختمان قدیمی یا محل ساختوساز. این خاک ممکن است سرب داشته باشد. هیچ مقداری از سرب در خون کودک بیخطر نیست.
- جایی که زباله، ته سیگار، شیشه، درِ نوشابه یا سنگریزه دارد. این اشیای ریز راه نفس را میبندند و برای کودک زیر ۴ سال خطر خفگی تا ۴ سالگی هست. ته سیگار اگر خورده شود، مسمومیت میدهد.
- جایی که تازه سم یا کود ریختهاند. اگر نمیدانید، جای دیگری بازی کند.
پس پیش از نشستن، یک نگاه سریع به زمین بیندازید و اگر مدفوع حیوان یا زباله دیدید، جای دیگری بروید.
اگر در خانه جای شنبازی یا باغچه داریم چه کنم؟
- وقتی از جای شنبازی استفاده نمیکنید، رویش را بپوشانید تا گربه و سگ داخلش نروند.
- اگر حیوان خانگی دارید، مدفوعش را هر روز جمع کنید و او را به دامپزشک ببرید تا برای انگل درمان شود. جای خاک گربه را دور از دسترس کودک بگذارید.
- برای بازی از خاک یا ماسهٔ تمیز بازی استفاده کنید، نه خاک کنار دیوار یا خیابان.
- کفشها را دم در دربیاورید تا خاک بیرون به فرش و کف خانه نرسد.
بهداشت حیوان خانگی در خانهای که کودک کوچک دارد را در راهنمای کودک و حیوان خانگی نوشتهایم.
بعد از خاکبازی چه کنم؟
- دستها و صورتش را با آب و صابون بشویید. دستها را دستکم ۲۰ ثانیه صابون بزنید، لای انگشتها و زیر ناخنها را هم.
- پیش از هر غذا و شیر دوباره دستهایش را بشویید.
- ناخنهایش را کوتاه نگه دارید تا خاک زیرش نماند.
- اسباببازیهای خاکی را بشویید و لباس خاکی را عوض کنید.
اگر آب و صابون در دسترس نیست، با دستمال مرطوب خاک را پاک کنید و به محض رسیدن به آب، دستها را بشویید.
خاک خورد؛ همین حالا چه کنم؟
خاک باقیمانده را با انگشت از جلوی دهانش بیرون بیاورید و دهانش را پاک کنید. اگر کمی خاک یا شن تمیز خورده و حالش خوب است، کار دیگری لازم نیست؛ فقط یکی دو روز حواستان به اسهال، استفراغ یا تب باشد.
اگر ته سیگار، قرص، سم، کود یا چیزی که نمیشناسید از روی زمین خورده، همان لحظه ۱۹۰ (مرکز اطلاعرسانی داروها و سموم) را بگیرید، حتی اگر حالش خوب است؛ اگر جواب نگرفتید، ۱۱۵. استفراغ ایجاد نکنید.
اگر بعد از بازی اسهال یا استفراغ گرفت، نشانههای کمآبی و راه درست دادن مایعات را در راهنمای اسهال و استفراغ کودک ببینید.
کودکم مدام خاک میخورد؛ نگران باشم؟
فرق است بین کودکی که گاهی موقع بازی خاک به دهان میبرد و کودکی که دنبال خاک، گچ دیوار یا کاغذ میگردد و عمداً و بارها آن را میخورد. خوردن مداوم چیزهای غیرخوراکی میتواند نشانهٔ کمبود آهن یا کمخونی باشد. کودکی که کمبود آهن دارد سرب را هم بیشتر جذب میکند.
پس اگر کودکتان بارها و عمداً خاک یا چیزهای غیرخوراکی میخورد، با پزشک کودک صحبت کنید. پزشک ممکن است آزمایش خون برای آهن و کمخونی و در صورت لزوم سرب بخواهد. خودسرانه قطرهٔ آهن را بیشتر ندهید؛ مقدار قطرهٔ آهن را فقط پزشک کودک تعیین میکند. دربارهٔ قطرهٔ آهن معمول این سن در راهنمای قطرهٔ آ+د و آهن نوشتهایم.
کی به پزشک یا ۱۱۵ زنگ بزنم؟
- همان لحظه ۱۱۵: چیزی در گلویش گیر کرده و نمیتواند گریه، سرفه یا نفس بکشد؛ یا بعد از خوردن چیزی خوابآلود شده، تشنج کرده یا بد نفس میکشد.
- همان لحظه ۱۹۰: ته سیگار، دارو، سم، کود یا مادهٔ ناشناخته خورده است.
- همان روز پزشک کودک: اسهال خونی، استفراغ مکرر، تب، شکمدرد شدید یا نشانهٔ کمآبی دارد.
- در نوبت عادی پزشک کودک: بارها و عمداً خاک یا چیزهای غیرخوراکی میخورد، رنگپریده و بیحال است، یا کرم در مدفوعش دیدهاید یا مقعدش شبها میخارد.
پرسشهای پرتکرار
بچهام یک مشت خاک خورد؛ باید به دکتر ببرم؟
اگر خاک تمیز بوده و حالش خوب است، معمولاً نه. دهانش را پاک کنید و یکی دو روز حواستان به اسهال، استفراغ یا تب باشد. اگر ته سیگار یا چیز ناشناخته در خاک بوده، همان لحظه ۱۹۰ را بگیرید.
شن ساحل دریا برای بازی امن است؟
شن تمیز ساحل برای بازی مناسب است، به شرط اینکه از زباله، ته سیگار و صدفهای ریز خالی باشد. کنارش بمانید، نگذارید شن بخورد و بعد از بازی دستهایش را بشویید.
باید دستهایش را با ضدعفونیکنندهٔ الکلی پاک کنم؟
نه، برای دست خاکی آب و صابون بهتر است، چون ضدعفونیکننده خاک و چربی را پاک نمیکند. ضدعفونیکنندهٔ الکلی را هم دور از دسترس کودک نگه دارید، چون خوردنش مسمومیت میدهد.
ماسهٔ رنگی و ماسهٔ بازی فروشگاهی بهتر از خاک است؟
ماسهٔ تمیز بازی از خاک کنار خیابان یا پارکی که حیوان دارد تمیزتر است. هر نوع ماسهای را هم کودک نباید بخورد، پس همان قاعدهٔ کنار او ماندن و شستن دستها برقرار است.





