بازی فکری برای کودک ۲ تا ۳ ساله: ۱۴ بازی ساده با وسایل خانه برای حافظه، دقت و حل مسئله

نکات کلیدی
- این بازیها کودک را «باهوشتر» نمیکنند؛ حافظه، دقت و حل مسئله را در اندازهٔ سنش تمرین میدهند.
- بازی فرمانها را از یک کار شروع کنید، به دو کار برسانید و نزدیک ۳ سالگی سه کار بخواهید.
- جفت کردن عکسها، پازل سهتکه و جدا کردن چیزهای بلند و آرام، دستهبندی و حل مسئله را تمرین میدهد.
- بازی کوتاه باشد، تکرار اشکالی ندارد و بیشتر روز بازی آزاد به انتخاب خودش باشد.
- در بازی چیز ریز به کار نبرید؛ دکمه، مهره و حبوبات تا ۴ سالگی خطر خفگی دارند.
فهرست مطالب
کودک ۲ تا ۳ ساله با بازی فکر کردن را تمرین میکند: یادش میماند چه خواستید، چیزهای مثل هم را پیدا میکند و برای مشکل کوچکش راه میسازد. این بازیها قرار نیست از او نابغه بسازند؛ حافظه، دقت و حل مسئله را در همان اندازهٔ سنش ورزیده میکنند و با وسایل خانه و روزی چند دقیقه شدنیاند.
کودک ۲ تا ۳ ساله در فکر کردن چه چیزهای تازهای یاد میگیرد؟
در این یک سال چند توانایی تازه پیدا میشود که بازیهای این صفحه روی همانها ساخته شده است. بیشتر بچهها تا ۲ و نیم سالگی:
- خواستهٔ دومرحلهای را انجام میدهند: «عروسک را بگذار زمین و در را ببند».
- چیزی را بهجای چیز دیگر میگیرند و بازی خیالی میکنند، مثلاً مکعب را مثل غذا به عروسک میدهند.
- برای مشکل ساده راه پیدا میکنند، مثلاً چیزی زیر پایشان میگذارند تا دستشان به اسباببازی برسد.
- دستکم یک رنگ را میشناسند و وقتی بپرسید «این چیه؟» اسم چیزهای کتاب را میگویند.
هر کودک سرعت خودش را دارد. اگر بازیای برایش سخت بود، سادهترش کنید یا چند هفته بعد دوباره امتحان کنید.
چه بازیهایی حافظه و گوش دادنش را تمرین میدهد؟
- بازی فرمانها: اول یک کار بخواهید: «برو به یخچال دست بزن و برگرد». بعد دو کار پشت سر هم: «توپ را بیاور و بینداز توی سبد». نزدیک ۳ سالگی کار سوم را هم اضافه کنید. فرمانهای خندهدار بدهید تا بازی بماند، نه امتحان.
- جفتها: چند جفت عکس یکسان (حیوان، میوه، ماشین) روی مقوا بچسبانید، با سه چهار جفت شروع کنید، همه را رو به بالا بچینید و نوبتی جفت هر کدام را پیدا کنید.
- ترانه با جای خالی: ترانهای را که بلد است بخوانید و سرِ کلمهٔ آخر صبر کنید تا خودش بگوید: «یه توپ دارم…».
- قصه از روی عکس: پیش از خواندن کتاب تازه، عکسها را با هم ورق بزنید و بگذارید خودش بگوید چه خبر است. بپرسید «کی؟»، «چی؟» و «کجا؟».
جمله ساختن و قصه گفتن را در جملهسازی کودک ۲ تا ۳ ساله ببینید.
چه بازیهایی حل مسئله و دستهبندی را تمرین میدهد؟
- پازلِ عکس خودش: یک عکس آشنا را سه تکهٔ بزرگ کنید و بخواهید سر هم کند. اگر گیر کرد، عکس کامل را کنارش بگذارید. بعدتر چهار تا شش تکه.
- بلند و آرام: در یک سبد چیزهایی که صدا میدهند (قاشق فلزی، جغجغه) و در سبد دیگر چیزهای بیصدا (دستمال، توپ نرم) بریزید، امتحانشان کنید و بعد قاطی کنید تا جدا کند. همین بازی را با «بزرگ و کوچک» هم میشود کرد.
- گنج در کاغذ: یک جعبه را از کاغذ باطلهٔ ریزریزشده پر کنید، یک اسباببازی بزرگ در آن پنهان کنید، کنارش بمانید و بگذارید بگردد. بعد نوبت اوست که برای شما پنهان کند.
- پازل شکل و حیوان: هر تکه را که جا میاندازد اسمش را بگویید.
- آب و قیف: در حمام یا حیاط، ظرف و قاشق و قیف بدهید تا ببیند آب از کدام رد میشود و کدام پر میشود. کنار آب تنهایش نگذارید.
- جعبهٔ بزرگ: امروز ماشین است، فردا قایق. بپرسید «حالا کجا میرویم؟».
در هیچکدام از این بازیها چیز ریز به کار نبرید؛ دکمه، مهره، حبوبات و توپکهای پشمی کوچک تا ۴ سالگی خطر خفگی دارند. کلمههای «رو، زیر، تو، بیرون» را هم وسط بازی بگویید؛ درک فضا و مکان در ۲ تا ۴ سالگی همین را توضیح داده است.
بازی حرکتی و خیالی هم بازی فکری است؟
بله. کودک این سن وقتی بدنش حرکت میکند بهتر گوش میدهد و بهتر یادش میماند.
- کشتی و دریا: یک حولهٔ بزرگ روی فرش پهن کنید؛ این کشتی است. با «طوفان شد!» از کشتی بیرون میپرد و با «آرام شد!» برمیگردد. این بازی را روی زمین بکنید، نه روی تخت و مبل.
- قورباغه و برگ: چند دایرهٔ بزرگ کاغذی روی فرش بچسبانید تا از این برگ به آن برگ بپرد.
- هر کاری من کردم: پشت سر هم راه بروید؛ عقبعقب، روی پنجه، چرخان. بعد او جلو بیفتد و شما تقلید کنید.
- جشن تولد عروسک: با بشقاب و لیوان پلاستیکی و کیک خمیری. بپرسید «خرس چه بازیای دوست دارد؟».
ایدههای بیشتر در بازی خیالی کودک ۲ تا ۳ ساله هست.
روزی چقدر و چطور بازی کنم؟
- کوتاه بازی کنید. چند دقیقه کافی است و وقتی رو برگرداند یا سراغ چیز دیگری رفت، تمام کنید.
- تکرار را دوست دارد. اگر ده بار همان بازی را خواست، دارد یاد میگیرد.
- بیشترِ روز «بازی آزاد» باشد: خودش انتخاب کند، چیزها را جور تازهای به کار ببرد و شما دنبالش بروید.
- جواب درست را زود نگویید. بگذارید کمی کلنجار برود و بعد کمک کوچک بدهید.
- تلویزیون و گوشی این بازیها را جبران نمیکند؛ حداکثر یک ساعت برنامهٔ کودک در روز، کنار شما.
اگر کودک دوساله خواستهٔ سادهٔ یکمرحلهای را انجام نمیدهد، یا تا ۲ و نیم سالگی بازی خیالی نمیکند، با پزشک حرف بزنید؛ از دست دادن مهارت را در هر سنی زود نشان بدهید.
پرسشهای پرتکرار
چه بازیهایی برای تقویت حافظهٔ کودک ۲ ساله خوب است؟
بازی فرمانها (اول یک کار، بعد دو کار پشت سر هم)، پیدا کردن جفت عکسهای یکسان، ترانهای که کلمهٔ آخرش را خودش بگوید و تعریف کردن قصه از روی عکسهای کتاب.
بازی فکری هوش کودک را بالا میبرد؟
قرار نیست از کودک نابغه بسازد. این بازیها تواناییهایی را که در این سن دارد شکل میگیرد تمرین میدهند، مثل یادآوری، گوش دادن و حل مسئله، و وقت خوبی با شما میسازند.
کودک ۲ ساله چند دقیقه میتواند روی یک بازی بماند؟
کوتاه؛ چند دقیقه طبیعی است. وقتی رو برگرداند یا سراغ چیز دیگری رفت بازی را تمام کنید و بعداً دوباره امتحان کنید.
پازل چندتکه برای کودک ۲ تا ۳ ساله مناسب است؟
از سه تکهٔ بزرگ شروع کنید، مثلاً یک عکس آشنا که سه قسمت شده. وقتی راحت شد، چهار تا شش تکه بدهید. تکهها باید بزرگ باشند.





