نوزاد ۴ تا ۶ ماهه چه میبیند؟ دنبال کردن چیزهای متحرک با چشم، بازیها و نشانههای مشکل بینایی

نکات کلیدی
- نوزاد باید از حدود ۳ ماهگی چیز متحرک را با چشم دنبال کند؛ در ۴ تا ۶ ماهگی این کار نرم و با هر دو چشم است.
- حدود ۴ ماهگی رنگها را بهتر میبیند و تا ۶ ماهگی برای گرفتن چیزی که میخواهد دست دراز میکند.
- لوچ شدن گذرا در ماههای اول طبیعی است، ولی بعد از ۴ ماهگی لوچی مرتب را باید پزشک ببیند.
- صورت شما، توپ پارچهای روی زمین، آینهٔ نشکن و تماشای بیرون بهترین تمریناند؛ صفحهٔ نمایش نه.
- مردمک سفید یا خاکستری، لرزش چشم، افتادگی پلک یا دنبال نکردن را زود به پزشک کودک نشان بدهید.
فهرست مطالب
نوزاد ۴ تا ۶ ماهه باید بتواند چیزی را که جلوی صورتش حرکت میکند، مثل جغجغه یا صورت شما، آرام با چشم دنبال کند؛ بیشتر نوزادان این کار را از حدود ۳ ماهگی شروع کردهاند. در این سن رنگها را بهتر میبیند و برای گرفتن چیزی که میبیند دست دراز میکند. اگر چشمهایش هنوز زیاد لوچ میشود، به پزشک بگویید.
نوزاد ۴ تا ۶ ماهه چه چیزهایی را میبیند؟
دید نوزاد در این سه ماه خیلی جلو میرود:
- دنبال کردن: توپی که قل میخورد، دست شما که تکان میخورد یا خواهر و برادری که در اتاق راه میرود را با چشم و سر دنبال میکند.
- رنگ: حدود ۴ ماهگی رنگها و سایهروشنها را بهتر از قبل تشخیص میدهد.
- صورتها: به شکلهای گرد و به صورت آدمها علاقهٔ خاصی دارد و تا ۶ ماهگی آدمهای آشنا را میشناسد.
- چشم و دست با هم: حدود ۴ ماهگی با علاقه به دستهای خودش نگاه میکند و به طرف اسباببازی دست تکان میدهد. تا ۶ ماهگی دستش را دراز میکند و چیزی را که میخواهد میگیرد.
- تفاوت چیزها: تا ۶ ماهگی فرق چیزها را با نگاه میفهمد؛ مثلاً شیشهٔ شیر را از اسباببازی تشخیص میدهد.
دنبال کردن با چشم فقط «دیدن» نیست؛ پایهٔ دست دراز کردن، گرفتن و بعدتر حرکت کردن به طرف چیزهاست. دربارهٔ دید ماههای اول در نوزاد تا ۲ ماهگی چه میبیند؟ نوشتهایم.
چطور در خانه بفهمم خوب دنبال میکند؟
وقتی نوزاد سیر و سرحال است، او را به پشت بخوابانید یا در بغل بنشانید. یک اسباببازی رنگی و بیصدا را به فاصلهٔ حدود یک وجب تا دو وجب از صورتش بگیرید و صبر کنید نگاهش کند. بعد آرام آن را به راست و چپ و بالا و پایین ببرید.
- هر دو چشم با هم و نرم دنبال اسباببازی میآیند و سرش هم میچرخد: همان چیزی است که باید باشد.
- اگر یک لحظه نگاهش جا ماند و دوباره پیدا کرد، طبیعی است. آرامتر حرکت بدهید.
- اگر چند بار در روزهای مختلف امتحان کردید و اصلاً دنبال نکرد، یا یک چشم جا میماند، به پزشک بگویید.
اسباببازی صدادار نگیرید، چون ممکن است بهجای دیدن، به طرف صدا برگردد. این یک بازی است، نه معاینه؛ معاینهٔ چشم کار پزشک است.
چه بازیهایی به دیدن و دنبال کردن کمک میکند؟
- صورت شما: بهترین «اسباببازی» است. روبهرویش بنشینید، آرام سرتان را به چپ و راست ببرید و حرف بزنید.
- توپ روی زمین: وقتی روی شکم است، توپ پارچهای رنگی را آرام از جلویش قل بدهید. اگر با وقت روی شکم آشنا نیستید، آن راهنما را ببینید.
- اسباببازیِ گرفتنی: جغجغه یا حلقهٔ بزرگی را کمی دورتر از دستش بگیرید تا نگاه کند، دست دراز کند و بگیرد.
- آینهٔ نشکن: نوزاد تا ۶ ماهگی از تماشای خودش در آینه لذت میبرد.
- کتاب پارچهای با عکسهای پررنگ: عکسها را نشان بدهید و اسمشان را بگویید.
- تماشای بیرون: کنار پنجره یا در پارک، برگ درختها، ماشینها و بچهها را نشانش بدهید.
- زمین، نه صندلی: هر روز روی تشک بازی وقت بگذارید. نشستن طولانی در کریر (صندلی دستهدار حمل نوزاد)، تاب و صندلی فنری دید و حرکتش را محدود میکند.
اسباببازی باید آنقدر بزرگ باشد که در دهانش جا نشود و تکهٔ ریز جداشدنی نداشته باشد؛ نوزاد این سن هر چه را میگیرد به دهان میبرد. تلویزیون و گوشی هم برای این سن توصیه نمیشود، هرچند تصویر متحرک نگاهش را میگیرد.
چشمهای نوزادم هنوز گاهی لوچ میشود؛ طبیعی است؟
در دو سه ماه اول، لوچ شدن گذرای چشمها طبیعی است و باید تا ۲ یا ۳ ماهگی کم شود. ولی اگر بعد از ۴ ماهگی یک یا هر دو چشم مرتب به داخل میچرخد یا به بیرون میرود، دیگر طبیعی نیست و باید پزشک ببیند. «خودش خوب میشود» را برای این سن نپذیرید؛ مشکل چشم هر چه زودتر پیدا شود، بهتر درمان میشود.
کی به پزشک کودک مراجعه کنم؟
پزشک در مراقبتهای کودک سالم چشمها را نگاه میکند، ولی شما هر روز نوزاد را میبینید. در این موارد منتظر نوبت بعدی نمانید:
- چیزِ در حال حرکت را با چشم دنبال نمیکند یا به صورت شما نگاه ثابتی ندارد.
- بعد از ۴ ماهگی چشمهایش مرتب لوچ میشود یا با هم حرکت نمیکنند.
- مردمک چشمش سفید یا خاکستری دیده میشود. این را همان روز یا فردا به پزشک نشان بدهید.
- چشمهایش تندتند میلرزد یا میپرد.
- یک پلکش افتاده است.
- به نور خیلی حساس است، یا چشمش همیشه اشکآلود است.
- قرمزی چشم بیشتر از چند روز مانده یا ترشح چرکی دارد؛ راهنمای قرمزی چشم کودک را ببینید.
- برای گرفتن چیزها دست دراز نمیکند (تا ۶ ماهگی)، یا کاری را که میکرد دیگر انجام نمیدهد.
بقیهٔ تواناییهای این سن را در خنده، آینه و آشناها: رشد اجتماعی ۴ تا ۶ ماهگی بخوانید.
پرسشهای پرتکرار
نوزاد از کی چیزها را با چشم دنبال میکند؟
بیشتر نوزادان تا ۳ ماهگی چیز متحرکی مثل اسباببازی را با چشم دنبال میکنند. در ۴ تا ۶ ماهگی این کار نرمتر میشود و با دست دراز کردن و گرفتن همراه است.
نوزاد ۵ ماههام هنوز چشمش لوچ میشود؛ چه کنم؟
بعد از ۴ ماهگی اگر یک یا هر دو چشم مرتب به داخل یا بیرون میرود، طبیعی نیست. منتظر نمانید و به پزشک کودک نشان بدهید؛ درمان زودهنگام نتیجهٔ بهتری دارد.
چطور دید نوزادم را در خانه امتحان کنم؟
اسباببازی رنگی و بیصدایی را جلوی صورتش بگیرید و آرام به چپ و راست و بالا و پایین ببرید. باید هر دو چشم با هم دنبالش بیایند. این فقط یک بازی است و جای معاینهٔ پزشک را نمیگیرد.
مردمک چشم نوزادم در عکس سفید افتاده؛ مهم است؟
اگر مردمک چشم نوزاد سفید یا خاکستری دیده میشود، همان روز یا فردا به پزشک کودک نشان بدهید تا چشمش را معاینه کند.





