وزنگیری نوزاد ۱ تا ۶ ماهه: هفتهای چقدر طبیعی است، نشانههای شیر کافی و اگر خوب وزن نمیگیرد چه کنم
نکات کلیدی
- بعد از برگشت به وزن تولد، نوزاد در ماههای اول و دوم بهطور میانه نزدیک ۱ کیلو در ماه (۲۰۰ تا ۲۵۰ گرم در هفته) وزن می‌گیرد.
- وزنگیری از ماه سوم کندتر میشود و در ۴ تا ۶ ماهگی به ۴۰۰ تا ۶۰۰ گرم در ماه میرسد؛ بیشتر نوزادان تا ۴ تا ۵ ماهگی دو برابر وزن تولد می‌شوند.
- ۶ پوشک خیس یا بیشتر، ۸ تا ۱۲ بار شیر در شبانهروز و بالا رفتن روی منحنی یعنی شیر کافی است.
- برای وزنگیری کم: شیر دادن بیشتر و شبانه، هر دو پستان، اصلاح گرفتن پستان؛ تا ۶ ماهگی آب و آب‌قند و چای نه؛ شیر خشک را بدون نظر پزشک عوض یا اضافه نکنید.
- دو نوبت بدون وزنگیری، رد شدن از دو خط، کمتر از ۶ پوشک خیس یا استفراغ جهنده را به پزشک بگویید؛ بی‌حالی، ملاج گود یا تب زیر ۳ ماه یعنی فوراً ۱۱۵.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: بعد از اینکه نوزاد تا حدود ۲ هفتگی به وزن تولدش برگشت، در ماههای اول و دوم بهطور میانه نزدیک ۱ کیلو در ماه وزن می‌گیرد، یعنی حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ گرم در هفته. از ماه سوم کم‌کم کندتر میشود و در ۴ تا ۶ ماهگی به حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ گرم در ماه میرسد. بیشتر نوزادان تا ۴ تا ۵ ماهگی دو برابر وزن تولدشان می‌شوند. یک وزن‌کشی بهتنهایی معنای زیادی ندارد؛ مهم این است که نوزاد نوبت به نوبت روی خط خودش در منحنی بالا برود.
نوزاد ۱ تا ۶ ماهه هر ماه چقدر وزن می‌گیرد؟
این جدول افزایش وزن میانه در هر ماه است، از استاندارد جهانی رشد کودک. نوزادی که کمی کمتر یا بیشتر می‌گیرد ولی روی خط خودش می‌ماند، سالم است.
| ماه | پسر | دختر | تقریباً در هفته |
|---|---|---|---|
| ۱ تا ۲ ماهگی | ۱۱۰۰ | ۹۴۰ | ۲۰۰ تا ۲۵۰ |
| ۲ تا ۳ ماهگی | ۸۱۰ | ۷۲۰ | ۱۷۰ تا ۲۰۰ |
| ۳ تا ۴ ماهگی | ۶۳۰ | ۵۸۰ | حدود ۱۴۰ |
| ۴ تا ۵ ماهگی | ۵۱۰ | ۴۸۰ | حدود ۱۲۰ |
| ۵ تا ۶ ماهگی | ۴۲۰ | ۴۰۰ | حدود ۱۰۰ |
میانهٔ وزن خودِ هر ماه، مثلاً اینکه نوزاد ۴ ماهه چند کیلو باید باشد، در صفحهٔ همان ماه آمده است: ۲ ماهگی، ۳ ماهگی، ۴ ماهگی، ۵ ماهگی و ۶ ماهگی.
کند شدن وزنگیری بعد از ۳ ماهگی کاملاً طبیعی است و به معنی کم شدن شیر نیست. نوزاد شیرمادرخوار معمولاً در ۳ ماه اول کمی تندتر و بعد کمی آهسته‌تر از نوزاد شیرخشک‌خوار وزن می‌گیرد؛ استاندارد جهانی رشد از روی نوزادان شیرمادرخوار ساخته شده و الگوی درست همین است.
از کجا بفهمم شیر کافی میخورد؟
- در شبانهروز دست‌کم ۶ پوشک خیس با ادرار کم‌رنگ دارد.
- در شبانهروز ۸ تا ۱۲ بار شیر میخورد و بعد از بیشتر شیرها آرام و راضی است.
- در نوبت‌های مراقبت، وزنش روی منحنی بالا رفته است.
- بیدار است، به اطراف نگاه میکند و پوستش رنگ و حالت خوبی دارد.
اگر این‌ها هست، شیرتان کافی است، حتی اگر سینه‌ها نرم‌تر شده‌اند یا نوزاد گاهی پشت سر هم شیر می‌خواهد. شیر دادن درست، جای گرفتن پستان و راه‌های بیشتر کردن شیر را در راهنمای شیر مادر و شیر خشک و راهنمای شیردهی نوزاد بخوانید.
نوزادم خوب وزن نمیگیرد؛ چه کنم؟
در این سن، بیشتر وقتها علت ساده است: نوزاد کم یا با فاصلهٔ زیاد شیر میخورد، پستان را درست نمیگیرد و فقط می‌مکد بدون اینکه شیر زیادی برسد، یا خواب‌آلود است و زود سر پستان خوابش می‌برد. این‌ها را در خانه امتحان کنید:
- بیشتر شیر بدهید: دست‌کم ۸ تا ۱۲ بار در شبانهروز، هر بار که نشانهٔ گرسنگی دارد، و شب هم. اگر ۳ تا ۴ ساعت خواب ماند و وزنش کم است، بیدارش کنید.
- هر دو پستان را بدهید و اجازه دهید پستان اول را تا آخر خالی کند؛ شیر آخر چرب‌تر است.
- به جای گرفتن پستان نگاه کنید: دهان باید باز و پر از پستان باشد، نه فقط نوک آن، و بلعیدن را باید بشنوید یا ببینید. اگر نوک پستان زخم است یا صدای ملچ‌ملوچ می‌آید، از مراقب سلامت یا مشاور شیردهی پایگاه کمک بگیرید.
- آب، آب‌قند، عرق‌های گیاهی و چای ندهید. تا ۶ ماهگی هر چیزی جز شیر جای شیر را در معده می‌گیرد و وزنگیری را بدتر میکند.
- اگر شیر خشک میخورد، آن را دقیقاً طبق دستور روی قوطی درست کنید؛ شیر رقیق‌تر وزن نمیآورد و غلیظ‌تر برای کلیه‌ها بد است. شیر خشک را بدون نظر پزشک عوض نکنید و شیر خشک هیپوآلرژنیک یا ضد ریفلاکس را فقط وقتی پزشک تجویز کرد بدهید.
- شیر خشک کمکی را خودسرانه شروع نکنید. اگر پزشک گفت لازم است، شیر مادر را کنارش ادامه دهید.
علت‌های پزشکی مثل برگشت زیاد شیر، عفونت ادراری، مشکل قلب یا گوارش کمتر پیش می‌آیند و پزشک با معاینه، و گاهی یک آزمایش ساده، آن‌ها را پیدا میکند.
نوزادم تپل است؛ زیادی شیر میخورد؟
نوزاد شیرمادرخوار زیر ۶ ماه زیادی نمیخورد و تپل بودنش جای نگرانی ندارد؛ بیشتر این نوزادها بعد از راه افتادن خودبه‌خود لاغرتر می‌شوند. برای نوزاد شیرخشک‌خوار، بطری را بهزور تمام نکنید و به نشانههای سیری‌اش (رو برگرداندن، کند شدن مکیدن، باز کردن دست‌ها) احترام بگذارید. شیر خشک را برای آرام کردن هر گریه ندهید؛ گاهی نوزاد فقط آغوش می‌خواهد.
هر چند وقت وزنش کنم؟
در ایران نوزاد در نوبت‌های ۲، ۴ و ۶ ماهگی پایگاه سلامت وزن و قد و دور سر میشود و روی منحنی رشد ثبت میشود. بیشتر از ماهی یک بار وزن کردن در خانه لازم نیست، مگر پزشک برنامهٔ دیگری داده باشد؛ وزن روزانه بالا و پایین میرود و فقط نگرانتان میکند. اگر در خانه وزن می‌کنید، همیشه با یک ترازو، بی‌لباس و بی‌پوشک و در یک ساعت از روز. اگر وزن و قد را در اپ رایم ثبت کنید، روی همان منحنی‌ها می‌بینید که خط کودکتان چطور پیش میرود.
کی باید به پزشک بروم؟
- بین دو نوبت پشت سر هم وزن نگرفته، یا وزنش کم شده است.
- خط وزن از دو خط منحنی پایین‌تر آمده یا زیر پایین‌ترین خط است.
- کمتر از ۶ پوشک خیس در شبانهروز دارد یا ادرارش پررنگ است.
- بیشتر شیرها را با فشار و جهنده بالا می‌آورد، یا استفراغ سبز یا خونی دارد.
- موقع شیر خوردن عرق میکند، نفس‌نفس می‌زند یا لب‌هایش کبود میشود.
اگر نوزاد بی‌حال است و برای شیر بیدار نمی‌شود، دهانش خشک است و ملاجش گود افتاده، یا نوزاد زیر ۳ ماه تب ۳۸ درجه یا بالاتر دارد، منتظر نوبت نمانید و فوراً به پزشک یا اورژانس ۱۱۵ زنگ بزنید.
هفته‌های اول، یعنی افت وزن بعد از تولد و برگشت به وزن تولد، در راهنمای وزن، قد و دور سر نوزاد آمده است.
جدول کامل وزن، قد و دور سر نوزاد و کودک، ماه به ماه، را در راهنمای رشد رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
نوزاد هفتهای چقدر باید وزن بگیره؟
در ماههای اول و دوم حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ گرم در هفته، در ماه سوم حدود ۱۷۰ تا ۲۰۰ گرم و در ۴ تا ۶ ماهگی حدود ۱۰۰ تا ۱۴۰ گرم. هفته به هفته بالا و پایین میرود؛ میانگین چند هفته مهم است.
نوزاد ۴ ماهه چند کیلو باید باشه؟
میانه برای پسر حدود ۷ کیلو و برای دختر حدود ۶٫۴ کیلو است و بازهٔ طبیعی از حدود ۵ تا ۸٫۷ کیلو. نوزادی که از وزن کمتری شروع کرده و روی خط خودش بالا میرود سالم است.
چرا نوزادم خوب وزن نمیگیره؟
بیشتر وقتها چون کم یا با فاصلهٔ زیاد شیر میخورد یا پستان را درست نمیگیرد. شیر را به ۸ تا ۱۲ بار در شبانهروز برسانید، هر دو پستان را بدهید و از مراقب سلامت برای گرفتن پستان کمک بگیرید. اگر دو نوبت وزن نگرفته، پزشک باید ببیند.
وزنگیری نوزادم در ۳ ماهگی کم شده، طبیعیه؟
بله. وزنگیری بعد از ۳ ماهگی بهطور طبیعی از حدود ۱ کیلو در ماه به ۴۰۰ تا ۶۰۰ گرم میرسد. تا وقتی روی خط خودش بالا میرود و پوشکهای خیس کافی دارد، شیر کم نشده است.
به نوزاد برای وزنگیری آب یا آب‌قند بدم؟
نه. تا ۶ ماهگی هر چیزی جز شیر مادر یا شیر خشک جای شیر را در معده می‌گیرد و وزنگیری را کمتر میکند. فقط شیر را بیشتر کنید.
شیر خشکش رو عوض کنم تا وزن بگیره؟
بدون نظر پزشک نه. عوض کردن شیر خشک بهتنهایی وزن نمیآورد. شیر خشک را دقیقاً طبق دستور قوطی درست کنید و اگر وزن نمیگیرد، پزشک علت را بررسی میکند.
نوزادم خیلی تپله، کمتر شیرش بدم؟
نه. نوزاد شیرمادرخوار زیر ۶ ماه زیادی نمیخورد و تپلیاش معمولاً بعد از راه افتادن کم میشود. برای شیر خشک، بطری را بهزور تمام نکنید و به نشانههای سیری احترام بگذارید.
