واکسن ۲ ماهگی نوزاد: چه واکسن‌هایی، کجای بدن، درد و تب تا چند روز و کی به پزشک
نکات کلیدی
- در ۲ ماهگی دو آمپول (پنجگانه، پنوموکوک) و دو قطره (فلج اطفال، روتاویروس) رایگان در پایگاه سلامت زده میشود.
- آمپول‌ها در شیرخواران معمولاً در ران زده می‌شوند؛ شیر دادن و بغل کردن حین تزریق درد را کم می‌کند.
- درد و ورم جای تزریق، بیقراری و خواب‌آلودگی یکی دو روز طبیعی است.
- زیر ۳ ماه هر تب ۳۸ یا بالاتر، حتی بعد از واکسن، یعنی همان ساعت تماس با پزشک؛ خودتان تببر ندهید.
- تببر پیشگیرانه پیش از واکسن ندهید؛ سرماخوردگی خفیف دلیل عقب انداختن نیست.
فهرست مطالب
- در واکسن ۲ ماهگی چه واکسن‌هایی زده میشود؟
- کجای بدن میزنند و چند تا آمپول است؟
- این نوبت کی است و همان روز چه کارهای دیگری انجام میشود؟
- روز واکسن چه کنم تا راحت‌تر بگذرد؟
- بعد از واکسن ۲ ماهگی چه چیزی طبیعی است؟
- تب بعد از واکسن ۲ ماهگی: چرا این نوبت فرق دارد؟
- کی به پزشک و کی به ۱۱۵؟
- اگر نوزاد سرماخورده یا نوبت عقب افتاده چه؟
پاسخ کوتاه: در ۲ ماهگی نوزاد چهار واکسن می‌گیرد، همه رایگان و در پایگاه سلامت یا مرکز بهداشت: دو آمپول (پنجگانه و پنوموکوک) و دو قطرهٔ خوراکی (فلج اطفال و روتاویروس). درد جای تزریق، بیقراری و خواب‌آلودگی یکی دو روز طبیعی است. اما چون نوزاد هنوز زیر ۳ ماه است، هر تب ۳۸ درجه یا بالاتر، حتی بعد از واکسن، یعنی همان ساعت با پزشک تماس بگیرید و خودتان تببر ندهید.
در واکسن ۲ ماهگی چه واکسن‌هایی زده میشود؟
طبق برنامهٔ ایمن‌سازی کشوری، در این نوبت نوبت اول این چهار واکسن داده میشود:
- پنجگانه (آمپول): در یک تزریق از پنج بیماری محافظت می‌کند: دیفتری، کزاز، سیاه‌سرفه، هپاتیت ب و نوعی باکتری که عفونت مغز و ذات‌الریه می‌دهد. نوبت دوم هپاتیت ب هم داخل همین آمپول است.
- پنوموکوک (آمپول): در برابر میکروبی که ذات‌الریه، عفونت گوش و عفونت خون و مغز می‌دهد. از ۱۴۰۳ در برنامهٔ کشوری است.
- فلج اطفال (قطرهٔ خوراکی): دو قطره در دهان. دربارهٔ آن در مقالهٔ فلج اطفال بیشتر بخوانید.
- روتاویروس (قطرهٔ خوراکی): در برابر ویروسی که اسهال و استفراغ شدید و کم‌آبی در شیرخواران می‌دهد. این هم از ۱۴۰۳ در برنامهٔ کشوری است.
اگر پایگاه سلامت شما هنوز پنوموکوک یا روتاویروس را ندارد، بپرسید کی میرسد و نوبت بعدی را از همان‌جا بگیرید. بقیهٔ واکسن‌ها را عقب نیندازید.
کجای بدن میزنند و چند تا آمپول است؟
دو آمپول است و در شیرخواران معمولاً در عضلهٔ جلو و کنار ران زده میشود، هر کدام در یک پا. دو قطره هم در دهان ریخته میشود. کل کار چند دقیقه طول می‌کشد و گریهٔ نوزاد معمولاً با بغل و شیر در یکی دو دقیقه آرام میشود.
این نوبت کی است و همان روز چه کارهای دیگری انجام میشود؟
نوبت ۲ ماهگی حوالی ۶۰ روزگی است و پایگاه سلامت تاریخ دقیقش را در کارت یا دفترچه می‌نویسد. همین نوبت، یکی از نوبت‌های مراقبت کودک سالم هم هست: وزن، قد و دور سر نوزاد را اندازه می‌گیرند و روی منحنی رشد ثبت می‌کنند، و چند سؤال کوتاه دربارهٔ رشد و تکامل از شما می‌پرسند. اگر نوزاد نارس بوده، واکسن‌ها با همان سن تقویمی، یعنی از روز تولد، زده می‌شوند.
روز واکسن چه کنم تا راحت‌تر بگذرد؟
- کارت واکسن و دفترچهٔ مراقبت را همراه ببرید. اگر پرونده در سامانهٔ سیب ثبت شده، کد ملی کودک هم کافی است، ولی کارت را هم داشته باشید.
- لباس راحت و باز بپوشانید که جای تزریق زود در دسترس باشد و بعد هم روی آن فشار نیاورد.
- تببر پیشگیرانه پیش از واکسن ندهید. دادن داروی تب «برای اینکه تب نکند» لازم نیست و ممکن است جواب بدن به واکسن را کمی کم کند.
- هنگام تزریق بغلش کنید و اگر شیر می‌خورد، شیر بدهید. شیر دادن حین و بلافاصله بعد از تزریق، درد و گریه را کم می‌کند. آرام بودن شما هم به نوزاد آرامش می‌دهد.
- کمی در پایگاه سلامت بمانید. واکنش حساسیتی شدید بسیار نادر است و اگر پیش بیاید، معمولاً در همان دقیقه‌های اول است و کارکنان آماده‌اند.
قبل و بعد از قطره‌ها هم می‌توانید شیر بدهید. اگر نوزاد بلافاصله قطره را بیرون ریخت یا بالا آورد، همان‌جا به کارشناس واکسن بگویید تا او تصمیم بگیرد.
بعد از واکسن ۲ ماهگی چه چیزی طبیعی است؟
در یکی دو روز بعد این‌ها شایع است و خودش خوب میشود: قرمزی، ورم کوچک و درد جای تزریق، بیقراری و گریهٔ بیشتر، خواب بیشتر یا کمتر از همیشه، و کمی کم شدن شیر خوردن. بعد از قطرهٔ روتاویروس هم ممکن است چند روز مدفوع کمی شل‌تر شود.
- بیشتر بغلش کنید و بیشتر شیر بدهید؛ نوزاد بی‌قرار با شیر و بغل آرام‌تر میشود.
- لباسش سبک باشد و اتاق خیلی گرم نباشد؛ زیاد پوشاندن تب را بالاتر می‌برد.
- اگر جای تزریق قرمز و دردناک است، یک پارچهٔ تمیز خنک و نم‌دار چند دقیقه رویش بگذارید. یخ مستقیم نگذارید و محل را محکم مالش ندهید.
- یک سفتی کوچک زیر پوست جای تزریق ممکن است چند هفته بماند و آرام‌آرام کوچک شود؛ این طبیعی است.
- داروی تب فقط وقتی کودک اذیت است و فقط با نظر پزشک یا داروخانه برای همان سن و وزن. آسپرین را هرگز به کودک ندهید.
تب بعد از واکسن ۲ ماهگی: چرا این نوبت فرق دارد؟
در بزرگ‌ترها تب خفیف بعد از واکسن نگران‌کننده نیست، ولی نوزاد زیر ۳ ماه وضع دیگری دارد. در این سن تب ممکن است نشانهٔ عفونتی باشد که با واکسن ربطی ندارد و فقط پزشک با معاینه می‌تواند فرقش را بگذارد. پس اگر دمای نوزاد زیر ۳ ماه ۳۸ درجه یا بالاتر است، حتی اگر همان روز واکسن زده، همان ساعت با پزشک تماس بگیرید و همان روز معاینه شود. خودتان نگویید «حتماً از واکسن است» و خودسرانه تببر ندهید، چون تب را پنهان می‌کند. نحوهٔ درست اندازه گرفتن تب در راهنمای تب نوزاد بر حسب سن آمده است.
کی به پزشک و کی به ۱۱۵؟
همان روز پزشک: هر تب ۳۸ یا بالاتر در زیر ۳ ماه؛ گریهٔ بی‌وقفه و جیغ‌مانند بیش از ۳ ساعت؛ شیر نخوردن یا پوشک خشک بیش از چند ساعت؛ قرمزی و ورمی که بعد از ۲ روز بزرگ‌تر میشود یا داغ و چرکی است.
فوراً ۱۱۵ را بگیرید اگر: نفس کشیدنش سخت یا صدادار شده، لب و صورتش ورم کرده یا کهیر همه‌جای بدنش زده، تشنج کرده، بی‌حال است و به‌سختی بیدار میشود، رنگش کبود یا خیلی رنگ‌پریده است، یا لکه‌هایی روی پوست دارد که با فشار لیوان شیشه‌ای روی آن‌ها محو نمی‌شوند.
یک نشانهٔ نادر بعد از قطرهٔ روتاویروس: در هفتهٔ اول بعد از قطره، به‌خصوص نوبت اول، بسیار به‌ندرت روده در خودش جمع میشود و گیر می‌کند. اگر نوزاد دوره‌به‌دوره گریهٔ شدید و ناگهانی دارد و پاهایش را به شکم جمع می‌کند، پشت سر هم استفراغ می‌کند، شکمش باد کرده، یا در مدفوعش خون یا مخاط خونی می‌بینید، همان موقع به اورژانس بروید یا ۱۱۵ را بگیرید. این عارضه بسیار نادر است ولی اگر زود دیده شود، درمانش ساده‌تر است.
اگر نوزاد سرماخورده یا نوبت عقب افتاده چه؟
سرماخوردگی خفیف، آبریزش بینی یا اسهال سبک دلیل عقب انداختن واکسن نیست. اگر نوزاد تب دارد یا حالش واقعاً بد است، با پایگاه سلامت هماهنگ کنید که چند روز عقب بیفتد. اگر نوبت به هر دلیل عقب افتاد، همین هفته بروید؛ واکسیناسیون از همان نوبت ادامه می‌یابد و تکرار لازم نیست. جزئیات در نوبت عقب‌افتاده و واکسن با سرماخوردگی آمده است. اگر هنوز دربارهٔ اصل واکسن نگرانی دارید، جواب ترس‌های رایج دربارهٔ واکسن را بخوانید.
نوبت بعدی در ۴ ماهگی است.
جدول همهٔ نوبت‌های واکسن، عوارض و کی به پزشک را در راهنمای واکسن رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
واکسن ۲ ماهگی چیا هست؟
چهار واکسن: پنجگانه و پنوموکوک بهصورت آمپول، و فلج اطفال و روتاویروس بهصورت قطرهٔ خوراکی. همه نوبت اول و رایگان در پایگاه سلامت یا مرکز بهداشت.
واکسن دو ماهگی کجا میزنند؟
دو آمپول معمولاً در عضلهٔ جلو و کنار ران زده میشود، هر کدام در یک پا. دو قطره هم در دهان ریخته میشود.
نوزادم بعد از واکسن دو ماهگی تب کرده، چه کنم؟
اگر نوزاد زیر ۳ ماه است و تب ۳۸ یا بالاتر دارد، حتی بعد از واکسن، همان ساعت با پزشک تماس بگیرید و همان روز معاینه شود. خودتان تببر ندهید.
بعد از واکسن دو ماهگی چقدر بیقراری طبیعی است؟
بیقراری، گریهٔ بیشتر و درد جای تزریق یکی دو روز طبیعی است و با بغل و شیر بهتر میشود. گریهٔ بیوقفهٔ بیش از ۳ ساعت را به پزشک بگویید.
قبل از واکسن به نوزاد تببر بدهم؟
نه. تببر پیشگیرانه لازم نیست و ممکن است جواب بدن به واکسن را کم کند. داروی تب فقط با نظر پزشک یا داروخانه برای همان سن.
واکسن روتاویروس در برنامهٔ کشوری هست؟
بله، از ۱۴۰۳ بهصورت قطرهٔ خوراکی در ۲، ۴ و ۶ ماهگی. اگر پایگاه سلامت شما هنوز ندارد، بپرسید کی میرسد.
نوزاد سرماخورده واکسن دو ماهگی بزند؟
سرماخوردگی خفیف بدون تب دلیل عقب انداختن نیست. اگر تب دارد یا حالش بد است، با پایگاه سلامت هماهنگ کنید که چند روز عقب بیفتد.
