نوبت واکسن عقب افتاد یا کودک مریض است: با سرماخوردگی می‌شود زد، واکسن نوزاد نارس، واکسن در سفر و کارت واکسن گم‌شده
نکات کلیدی
- نوبت عقب‌افتاده: همین هفته بروید؛ واکسیناسیون از همان نوبت ادامه می‌یابد و تکرار لازم نیست.
- سرماخوردگی خفیف، اسهال سبک، آنتیبیوتیک و دندان درآوردن مانع واکسن نیستند؛ فقط تب یا بدحالی چند روز عقب می‌اندازد.
- واکنش شدید قبلی، ضعف ایمنی یا داروهای سرکوبکننده را پیش از تزریق بگویید تا پزشک تصمیم بگیرد.
- نوزاد نارس با سن تقویمی (از روز تولد) واکسن میزند؛ استثناها را پزشک تعیین میکند.
- کارت گم‌شده از پایگاه سلامتی که پرونده دارد (سامانهٔ سیب) با شناسنامه و کد ملی دوباره صادر می‌شود.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: اگر نوبت واکسن عقب افتاده، همین هفته به پایگاه سلامت یا مرکز بهداشت بروید؛ واکسیناسیون از همان نوبت ادامه می‌یابد و تکرار لازم نیست. سرماخوردگی خفیف، اسهال سبک یا خوردن آنتیبیوتیک دلیل عقب انداختن نیست؛ فقط تب یا بیماری واقعی، واکسن را چند روز عقب می‌اندازد. نوزاد نارس هم با سن تقویمی، یعنی از روز تولد، واکسن میزند. کارت واکسن گم‌شده هم از روی پرونده در سامانهٔ سیب دوباره صادر می‌شود.
نوبت واکسن عقب افتاد؛ حالا چه کنم؟
نگران نباشید و خودتان را سرزنش نکنید. همین هفته با کارت واکسن به پایگاه سلامت بروید. کارکنان از همان نوبتی که زده نشده ادامه می‌دهند و تاریخ نوبت‌های بعدی را دوباره می‌نویسند. نوبت‌هایی که قبلاً زده شده، اعتبار دارند و لازم نیست از اول شروع شود. چند هفته یا چند ماه دیر شدن، اثر واکسن‌های قبلی را از بین نمی‌برد؛ فقط کودک در این فاصله کمتر محافظت شده، پس هر چه زودتر بهتر.
بعضی واکسنها محدودیت سنی دارند؛ مثلاً قطرهٔ روتاویروس فقط در ماه‌های اول زندگی داده می‌شود. اگر نوبتها خیلی عقب افتاده، کارکنان می‌گویند کدام هنوز زده می‌شود. اگر بین دو نوبت فاصلهٔ کمتری از معمول لازم شد، آن‌ها فاصلهٔ درست را تنظیم می‌کنند؛ خودتان نوبتها را جابه‌جا نکنید.
بچه سرماخورده؛ واکسن بزند یا نه؟
این‌ها دلیل عقب انداختن واکسن نیستند:
- سرماخوردگی، آبریزش بینی و سرفهٔ سبک بدون تب
- اسهال خفیف
- خوردن آنتیبیوتیک یا رو به بهبود بودن از یک بیماری
- دندان درآوردن
- زردی طبیعی نوزاد در روزهای اول
- شیر مادر خوردن، یا باردار بودن مادر یا کسی دیگر در خانه
- حساسیت به تخم‌مرغ یا سابقهٔ حساسیت در خانواده
واکسن در این حالت‌ها هم همان‌قدر اثر میکند و عارضهٔ بیشتری ندارد.
این‌ها واکسن را چند روز عقب می‌اندازند: تب، یا بیماری‌ای که کودک را واقعاً بدحال کرده. با پایگاه سلامت هماهنگ کنید و وقتی حالش بهتر شد، همان هفته بروید.
این‌ها را حتماً پیش از تزریق به کارکنان یا پزشک بگویید: واکنش حساسیتی شدید بعد از نوبت قبلی؛ بیماری یا داروهایی که دستگاه ایمنی را ضعیف می‌کنند (مثل شیمی‌درمانی یا داروهای قوی کورتونی به مدت طولانی)، یا سابقهٔ نقص ایمنی در خانواده؛ اگر مادر در بارداری داروهای سرکوب‌کنندهٔ ایمنی مصرف کرده؛ اگر کودک اخیراً خون یا فرآوردهٔ خونی گرفته؛ و اگر قبلاً روده‌اش در خودش جمع شده بوده. در این موارد بعضی واکسنها با تأخیر یا به شکل دیگری زده می‌شوند و تصمیمش با پزشک است.
نوزاد نارس واکسن را کی بزند؟
نوزاد نارس واکسنها را با سن تقویمی، یعنی از روز تولد، می‌گیرد، نه با سن اصلاحشده؛ همان سنی که نوزادان دیگر میگیرند. (سن اصلاحشده برای سنجش رشد و توانایی‌هاست؛ طرز حسابش در راهنمای نوزاد نارس و سن اصلاحشده آمده است.) نوزاد نارس حتی بیشتر از بقیه به محافظت به‌موقع نیاز دارد، چون بیماری‌هایی مثل سیاه‌سرفه برایش سخت‌ترند. اگر نوزاد در بخش مراقبت ویژه بستری بوده یا وزنش خیلی کم است، زمان بعضی واکسنها، مثل واکسن سل یا نوبت اول هپاتیت ب، را پزشک تعیین میکند؛ بعد از ترخیص حتماً پیگیری کنید که هیچ نوبتی جا نماند. برای واکسن سل راهنمای واکسن سل و برای هپاتیت ب راهنمای هپاتیت ب را ببینید.
اگر روز واکسن در سفر باشیم چه؟
در سفر داخل ایران، هر پایگاه سلامت یا مرکز بهداشتی در هر شهری می‌تواند واکسن را بزند؛ کارت واکسن و کد ملی کودک را ببرید تا در پرونده‌اش ثبت شود. اگر سفر خارج دارید، پیش از سفر از مرکز بهداشت بپرسید که می‌شود نوبت را کمی جلوتر زد یا بعد از برگشت باید چه کرد، و آیا کشور مقصد واکسن اضافه‌ای لازم دارد. واکسنی که خارج از ایران زده می‌شود را با برگه‌اش به پایگاه سلامت نشان دهید تا ثبت شود.
کارت واکسن را گم کرده‌ام؛ چه کنم؟
واکسن‌های کودک در پروندهٔ سلامت الکترونیک او (سامانهٔ سیب) در پایگاه سلامتی که پرونده دارد ثبت می‌شود. با شناسنامه و کد ملی کودک به همان پایگاه سلامت بروید و کارت تازه یا رونوشت سوابق واکسن بخواهید. واکسن‌های بدو تولد در زایشگاه ثبت می‌شوند؛ اگر در پرونده نیامده، از همان بیمارستان سوابق را بگیرید. اگر هیچ سابقه‌ای پیدا نشد، کارکنان تصمیم میگیرند کدام نوبتها دوباره زده شود. تکرار یک نوبت معمولاً خطری ندارد و بهتر از جا ماندن آن است.
کارت واکسن را با شناسنامهٔ کودک نگه دارید و از آن عکس بگیرید. برای مهدکودک، ثبت‌نام مدرسه و سفر لازم می‌شود. در اپ رایم هم می‌توانید هر نوبت را تیک بزنید تا یادآور نوبت بعدی برایتان بیاید.
اگر نگرانی اصلی‌ام خود واکسن است چه؟
بعضی پدر و مادرها نوبت را عمداً عقب می‌اندازند چون نگران اوتیسم، چند واکسن با هم یا عوارض‌اند. این نگرانی‌ها جواب روشن دارند: آیا واکسن اوتیسم می‌آورد؟ و عوارض و تب بعد از واکسن. عقب انداختن، کودک را در همان ماه‌هایی که بیشترین خطر را دارد بی‌دفاع می‌گذارد.
جدول همهٔ نوبت‌های واکسن، عوارض و کی به پزشک را در راهنمای واکسن رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
نوبت واکسن بچه عقب افتاده، چه کنیم؟
همین هفته با کارت واکسن به پایگاه سلامت بروید. واکسیناسیون از همان نوبت ادامه می‌یابد و تکرار لازم نیست؛ کارکنان تاریخ نوبت‌های بعدی را دوباره تنظیم می‌کنند.
با سرماخوردگی می‌شود واکسن زد؟
بله، سرماخوردگی خفیف بدون تب مانع نیست و اثر واکسن را کم نمی‌کند. فقط تب یا بیماری واقعی واکسن را چند روز عقب می‌اندازد.
بچه آنتیبیوتیک میخورد، واکسن بزند؟
بله. خوردن آنتیبیوتیک یا رو به بهبود بودن از بیماری دلیل عقب انداختن واکسن نیست.
نوزاد نارس واکسن را با کدام سن میزند؟
با سن تقویمی، یعنی از روز تولد، نه سن اصلاحشده. زمان بعضی واکسنها در نوزاد بستری یا خیلی کموزن را پزشک تعیین میکند.
کارت واکسن را گم کرده‌ام، از کجا بگیرم؟
با شناسنامه و کد ملی کودک به پایگاه سلامتی که پرونده دارد بروید؛ سوابق در سامانهٔ سیب ثبت است و کارت تازه می‌دهند. واکسن‌های بدو تولد را زایشگاه ثبت کرده است.
اگر سابقهٔ واکسن پیدا نشود چه؟
کارکنان تصمیم میگیرند کدام نوبتها دوباره زده شود. تکرار یک نوبت معمولاً خطری ندارد و بهتر از جا ماندن آن است.
روز واکسن در سفر هستیم، چه کنیم؟
در ایران هر پایگاه سلامتی در هر شهری واکسن را میزند؛ کارت و کد ملی را ببرید. برای سفر خارج، پیش از سفر با مرکز بهداشت هماهنگ کنید.
کی واکسن را نباید زد؟
وقتی کودک تب دارد یا بدحال است، چند روز عقب میافتد. واکنش شدید قبلی، ضعف دستگاه ایمنی یا داروهای سرکوبکننده را پیش از تزریق بگویید تا پزشک تصمیم بگیرد.
