نوزاد ۰ تا ۳ ماهه چقدر میخوابد و چطور خوابش امن باشد؟
نکات کلیدی
- نوزاد ۰ تا ۳ ماهه ۱۴ تا ۱۷ ساعت در شبانهروز میخوابد، در تکههای ۲ تا ۴ ساعته، چون هر ۲ تا ۳ ساعت (۸ تا ۱۲ بار) شیر می‌خواهد؛ ۱۱ تا ۱۹ ساعت هم در نوزاد سالم دیده میشود.
- ساعت درونی حدود ۶ تا ۱۲ هفتگی تنظیم میشود: روز نور و صدا و بازی، شب نور کم و بی‌بازی و بدون پوشک بیدلیل، و یک روال کوتاه ثابت قبل از خواب شب.
- خواب امن: همیشه به پشت، تشک سفت و صاف، تخت خالی بدون بالش و پتو و محافظ، در اتاق شما ولی در تخت خودش تا ۶ ماه، گرم نشود، قنداق فقط تا نشانهٔ غلت، صندلی ماشین جای خواب نیست.
- بیدار شدن مکرر، سر و صدای خواب و گریهٔ عصرها (اوج ۶ هفتگی) طبیعی است؛ آموزش خواب زیر ۴ تا ۶ ماه جایی ندارد. شما هم با او بخوابید و شب‌ها را تقسیم کنید؛ نوزاد را هرگز تکان ندهید.
- اگر برای شیر بیدار نمی‌شود، بیش از ۴ تا ۵ ساعت پشت هم میخوابد و کمتر از ۶ پوشک خیس دارد، نفسش در خواب سخت است یا خودتان از پا افتاده‌اید، با پزشک کودک صحبت کنید؛ تب زیر ۳ ماه یعنی فوراً ۱۱۵.
فهرست مطالب
نوزاد ۰ تا ۳ ماهه در شبانهروز ۱۴ تا ۱۷ ساعت میخوابد، اما نه یک‌جا: در تکههای ۲ تا ۴ ساعته، شب و روز، چون هر ۲ تا ۳ ساعت شیر می‌خواهد. بعضی نوزادهای سالم ۱۱ و بعضی ۱۹ ساعت میخوابند. در این سه ماه مهم «ساعت خواب» نیست؛ خواب امن و شیر خوردن کافی است.
نوزاد چند ساعت میخوابد و چرا این‌قدر بیدار میشود؟
راهنمای جهانی سلامت برای نوزاد ۰ تا ۳ ماه ۱۴ تا ۱۷ ساعت خواب در شبانهروز را با احتساب چرتها توصیه میکند و از ۴ ماهگی ۱۲ تا ۱۶ ساعت. اما معدهٔ نوزاد کوچک است و شیر مادر زود هضم میشود؛ پس در ماه اول هر ۲ تا ۳ ساعت (۸ تا ۱۲ بار در شبانهروز) بیدار میشود و شیر می‌خواهد، شب هم مثل روز. این بیدار شدن‌ها خراب‌کاری خواب نیست، برای وزن‌گیری لازم است. خواب نوزاد سبک‌تر از خواب شماست، با صدا و حرکت و خرخر همراه است و هر چرخه‌اش کوتاه‌تر؛ بیدار شدن مکرر طبیعی این سن است. تا پایان ۳ ماهگی خیلی از نوزادها یک تکهٔ خواب شبانهٔ ۴ تا ۶ ساعته پیدا میکنند، ولی خیلیها هم نه، و هر دو طبیعی است.
شب و روز را از کی و چطور یاد میگیرد؟
ساعت درونی نوزاد در رحم شکل نگرفته و در هفته‌های اول روز و شب را نمی‌شناسد؛ بعضی نوزادها شب‌ها بیدارتر از روزند. ساعت درونی حدود ۶ تا ۱۲ هفتگی شروع به تنظیم میکند و شما می‌توانید کمکش کنید:
- روز: پرده باز، نور طبیعی، صدای عادی خانه، حرف زدن و بازی هنگام بیداری و شیر؛ لازم نیست خانه ساکت باشد. نور روز ساعت درونی نوزاد را تنظیم میکند.
- شب: تاریک و آرام، بدون بازی و حرف اضافه؛ برای شیر و پوشک فقط یک چراغ‌خواب خیلی کم‌نور تا نوزاد کامل بیدار نشود، و بلافاصله به پشت بخوابانید. پوشک بیدلیل در شب عوض نکنید.
- یک روال کوتاه و ثابت قبل از خواب شب، از همان هفته‌های اول: حمام یا شستن، لباس خواب، نور کم، شیر، لالایی. نوزاد را برای بازی با پدری که دیر می‌رسد تا دیروقت بیدار نگه ندارید؛ با اولین نشانهٔ خواب‌آلودگی (پلک سنگین، مالیدن چشم، خمیازه) بخوابانیدش، نه بعد از گریه.
- نوزاد را خواب‌آلود ولی بیدار در تختش بگذارید وقتی میشود؛ اگر در آغوش خوابش برد هم اشکالی ندارد، در این سن عادت بد وجود ندارد.
آموزش خواب و «گذاشتن تا گریه کند» برای زیر ۴ تا ۶ ماهگی جایی ندارد؛ نوزاد این سن به بغل و شیر شبانه نیاز دارد و لوس نمی‌شود.
خواب امن: قانون‌هایی که مرگ ناگهانی را کم میکند
- همیشه به پشت، برای هر چرت و خواب شب، تا یک‌سالگی. به پهلو ایمن نیست.
- سطح سفت و صاف: تشک سفت در تخت یا گهوارهٔ استاندارد با ملافهٔ کشی. نه تشک نرم، نه مبل، نه بالش بزرگسال، نه سطح شیب‌دار.
- تخت خالی: بدون بالش، لحاف، پتوی آزاد، محافظ دور تخت و عروسک. به‌جای پتو، کیسه‌خواب نوزادی یا لباس چندلایه.
- در اتاق شما، در تخت خودش، دست‌کم ۶ ماه اول. خوابیدن نوزاد در تخت شما، مخصوصاً اگر خسته‌اید، سیگار می‌کشید یا روی مبل خوابتان می‌برد، خطرناک است. برای شیر شبانه او را به تخت خودتان بیاورید و بعد به تختش برگردانید.
- گرم نشود: یک لایه بیشتر از خودتان کافی است؛ کلاه در خانه نه. دست‌ها خنک‌اند ولی گردن و سینه نباید عرق کرده باشد.
- قنداق اگر می‌کنید، شل روی ران‌ها و همیشه به پشت، و از اولین نشانهٔ غلت زدن (گاهی ۲ ماهگی) تمام.
- پستانک هنگام خواب مانعی ندارد و حتی خطر را کم میکند؛ اگر شیر مادر میخورد، بعد از جا افتادن شیردهی. اگر افتاد، لازم نیست برگردانید.
- صندلی ماشین، کالسکه و تاب جای خواب نیست؛ اگر در راه خوابید، در اولین فرصت به سطح صاف منتقل کنید. دود سیگار در خانه و ماشین، حتی وقتی نوزاد نیست، خطر را زیاد میکند.
شیر مادر، واکسن‌های به‌موقع و وقت روی شکم در بیداری از نوزاد محافظت میکنند. دستگاه‌های پایش تنفس و تشک‌های «ضد مرگ ناگهانی» جایگزین این قانون‌ها نیستند.
بیدار شدن و گریهٔ شبانه را چطور تحمل کنم؟
- شما هم بخوابید وقتی او میخوابد، حتی ۲۰ دقیقه. کارهای خانه صبر میکنند.
- شب‌ها را تقسیم کنید: پدر پوشک و آرام کردن را بگیرد، یا اگر شیر دوشیده هست یک نوبت را او بدهد. در روزهای بدون همراه، از مادر یا خواهرتان کمک بخواهید.
- شیر شبانه لازم است، کوتاه و خواب‌آلود: در دو هفتهٔ اول، تا نوزاد به وزن تولد برگردد، اگر ۳ تا ۴ ساعت از شیر قبلی گذشت بیدارش کنید (بغل عمودی، ماساژ دست و پا، حرف زدن آرام). بعد از آن، اگر خوب وزن میگیرد و روزی ۸ تا ۱۲ بار شیر میخورد، لازم نیست برای شیر بیدارش کنید؛ یک تکهٔ ۴ تا ۵ ساعته اشکالی ندارد. شیر شب را با نور کم بدهید و بلافاصله بخوابانید.
- گریهٔ عصر و اول شب از ۲ تا ۳ هفتگی زیاد میشود، حدود ۶ هفتگی اوج میگیرد و تا ۳ تا ۴ ماهگی کم میشود؛ انواع گریه و راه‌های آرام کردن را در راهنمای گریهٔ نوزاد نوشته‌ایم. نوزاد را هرگز تکان ندهید؛ اگر از پا افتادید، او را به پشت در تختش بگذارید و چند دقیقه از اتاق بیرون بروید.
- سر و صدای خواب (ناله، خرخر، تکان، پرش دست و پا) بیداری نیست؛ قبل از بلند کردن، چند لحظه صبر کنید، شاید خودش ادامه دهد.
کی باید با پزشک کودک صحبت کنم؟
- نوزاد برای شیر خودش بیدار نمی‌شود و بیش از ۴ تا ۵ ساعت پشت هم میخوابد، کمتر از ۶ پوشک خیس در شبانهروز دارد (از روز چهارم) یا وزن نمی‌گیرد.
- هنگام خواب نفسش تند یا سخت است، مکث‌های طولانی دارد، کبود میشود، یا خرخرش همیشگی و بلند است.
- خیلی کم میخوابد و بیشتر بیداری‌اش گریهٔ آرام‌نشدنی است، به‌ویژه با استفراغ، اسهال یا بد شیر خوردن.
- خودتان از خستگی به جایی رسیده‌اید که احساس می‌کنید تحمل گریه را ندارید یا پایین و بی‌حوصله‌اید؛ این را هم باید به مراقب سلامت یا پزشک بگویید، برای خودتان و نوزاد.
تب در نوزاد زیر ۳ ماه، شُل بودن و بیدار نشدن، یا تنفس سخت همیشه یعنی فوراً پزشک یا ۱۱۵.
جدول کامل ساعت خواب از تولد تا ۴ سالگی را در راهنمای خواب نوزاد و کودک رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
نوزاد یکماهه چند ساعت باید بخوابد؟
حدود ۱۴ تا ۱۷ ساعت در شبانهروز با احتساب چرتها، در تکههای ۲ تا ۴ ساعته. بعضی نوزادهای سالم ۱۱ و بعضی ۱۹ ساعت میخوابند؛ تا وقتی خوب شیر میخورد و وزن میگیرد، عدد مهم نیست.
نوزادم شب و روز را اشتباه گرفته؛ چه کنم؟
طبیعی است و حدود ۶ تا ۱۲ هفتگی درست میشود. روز پرده باز، نور، صدا و بازی؛ شب نور کم، صدای آرام، بدون بازی، شیر و خواباندن بلافاصله و بدون پوشک بیدلیل. یک روال کوتاه ثابت قبل از خواب شب هم کمک میکند.
نوزاد دو ماههام شب هر دو ساعت بیدار میشود؛ طبیعی است؟
بله. معدهٔ نوزاد کوچک است و شیر مادر زود هضم میشود. تا پایان ۳ ماهگی خیلی از نوزادها یک تکهٔ ۴ تا ۶ ساعته پیدا میکنند، ولی خیلیها هم نه. آموزش خواب زیر ۴ تا ۶ ماه جایی ندارد.
نوزادم زیاد میخوابد؛ نگران باشم؟
اگر برای شیر خودش بیدار میشود، روزی ۶ پوشک خیس دارد و وزن میگیرد، نه. اگر بیش از ۴ تا ۵ ساعت پشت هم میخوابد و باید بیدارش کنید، پوشک خیس کم دارد یا بیحال است، همان روز با پزشک کودک صحبت کنید.
نوزاد کنار من در تخت بخوابد اشکالی دارد؟
توصیه این است که تا ۶ ماهگی در اتاق شما ولی در تخت خودش بخوابد. هم‌تختی به‌ویژه وقتی خسته‌اید، سیگار می‌کشید یا روی مبل خوابتان می‌برد خطرناک است. برای شیر شبانه او را بیاورید و بعد به تختش برگردانید.
