نشانه‌های هشدار ارتباط کودک ۹ ماه تا ۳ سال: کی دربارهٔ اوتیسم با پزشک حرف بزنیم
نکات کلیدی
- هیچکدام از این نشانهها بهتنهایی به معنی اوتیسم نیست؛ تشخیص فقط با ارزیابی پزشک و متخصص است.
- اشاره نکردن، واکنش کم به اسم، تماس چشمی کم، تقلید نکردن و نبودن بازی وانمودی نشانه‌هایی است که باید با پزشک کودک در میان گذاشت.
- از دست دادن کلمه یا مهارتی که کودک داشت، در هر سنی، زود باید بررسی شود.
- اگر نگرانید، منتظر نوبت پرسشنامهٔ تکامل نمانید؛ ارزیابی و کمک زودهنگام بیشترین اثر را دارد.
- بالبال زدن دستها موقع ذوق یا ردیف کردن اسباب‌بازی‌ها در نوپا بهتنهایی طبیعی است.
فهرست مطالب
بیشتر پدر و مادرها روزی از خودشان می‌پرسند: «بچهام چرا به اسمش برنمیگردد؟» یا «چرا اشاره نمیکند؟». هیچکدام از نشانه‌های این صفحه بهتنهایی به معنی اوتیسم نیست و تشخیص فقط با ارزیابی پزشک و متخصص ممکن است. اما این نشانهها ارزش بررسی دارند. اگر یکی یا چند تا از آنها را در کودکتان می‌بینید، همین حالا با پزشک کودک صحبت کنید و منتظر نوبت بعدی نمانید. ارزیابی و کمک زودهنگام بیشترین اثر را دارد.
نشانه‌هایی که باید با پزشک کودک در میان گذاشت
- ۹ ماهگی: به اسمش واکنش ندارد، به جایی که اشاره می‌کنید نگاه نمیکند، با شما نوبتی صدا یا بازی رد و بدل نمیکند یا به آدم‌های آشنا واکنش ندارد.
- ۱۲ ماهگی: اشاره نمیکند، بای‌بای را یاد نگرفته و هیچ کلمه‌ای نمی‌گوید.
- ۱۵ ماهگی: هیچ کلمهٔ معناداری ندارد.
- ۱۸ ماهگی: به چیزها اشاره نمیکند تا نشانتان دهد، به اسمش کم واکنش دارد یا تماس چشمی کم است؛ بازی خیالی ساده مثل غذا دادن به عروسک ندارد؛ کمتر از ۳ کلمه می‌گوید.
- ۲ سالگی: حرکت‌ها و کلمه‌های شما را تقلید نمیکند، نمی‌داند با چیزهای آشنا مثل قاشق یا برس چه کند، یا دو کلمه را کنار هم نمی‌گذارد.
- ۳ سالگی: با کودکان دیگر بازی نمیکند، تماس چشمی کم دارد، بازی وانمودی ندارد یا خیلی زیاد به چیزهای غیرعادی می‌چسبد.
- هر سنی: کلمه یا مهارتی را که داشت از دست داده است. این را زود بررسی کنید.
چه چیزهایی بهتنهایی معمولاً طبیعی است؟
بالبال زدن دستها موقع ذوق، ردیف کردن اسباب‌بازی‌ها، دوست داشتن یک کتاب یا یک کارتون خاص، خجالت از غریبه‌ها و گاهی جواب ندادن وقتی سرگرم بازی است، در کودک نوپا بهتنهایی طبیعی است. چیزی که پزشک را به فکر بررسی می‌اندازد، بیشتر نبودن چیزهاست تا بودنشان: نبودن اشاره، نبودن نگاه مشترک، نبودن تقلید و نبودن واکنش به اسم.
پرسشنامهٔ تکامل در پایگاه سلامت
در ۹ و ۱۸ ماهگی مراقب سلامت چند سؤال کوتاه دربارهٔ تکامل از شما می‌پرسد و در ۱۲، ۲۴ و ۳۶ ماهگی پرسشنامهٔ کامل تکامل را خودتان پر می‌کنید. بخشی از این پرسشنامه دربارهٔ ارتباط و رفتار کودک است. اگر نتیجه «نیازمند بررسی بیشتر» شد، کودک به پزشک ارجاع میشود. اما اگر بین این نوبت‌ها نگران شدید، لازم نیست صبر کنید.
قدم‌های بعدی
- با پزشک کودک صحبت کنید. چیزهایی را که دیده‌اید یادداشت کنید یا یک فیلم کوتاه از رفتار کودک در خانه نشانش بدهید.
- شنواییسنجی. کمشنوایی هم میتواند باعث شود کودک به اسمش واکنش ندهد یا کم حرف بزند. شنوایی کودک و حرف زدن را ببینید.
- ارزیابی تخصصی. اگر لازم بود، پزشک کودک را به متخصص یا مرکز مداخلهٔ زودهنگام سازمان بهزیستی معرفی میکند.
- کمک زودهنگام. گفتاردرمانی و کاردرمانی میتواند حتی پیش از تشخیص قطعی شروع شود و بخش زیادی از آن، یاد گرفتن شیوه‌های بازی و گفتوگو برای پدر و مادر است.
در خانه چه کنیم؟
تا نوبت ارزیابی، هر روز روی زمین و هم‌قد کودک با او بازی کنید، کاری را که میکند تقلید کنید، کارهایش را با کلمه بگویید و بعد از هر جمله صبر کنید تا جواب بدهد. صفحه‌نمایش را کم کنید؛ گوشی، کارتون و حرف زدن کودک را ببینید. هیچکدام از این نشانهها تقصیر پدر و مادر نیست.
اگر دربارهٔ واکسن‌ها نگرانید، واکسیناسیون و اوتیسم را بخوانید. اگر کودکتان فقط دیر حرف میزند و بقیهٔ ارتباطش خوب است، کودکم دیر حرف میزند را ببینید.
جدول کامل حرف زدن کودک، ماه به ماه، را در راهنمای حرف زدن کودک رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
بچهام به اسمش جواب نمیدهد؛ اوتیسم دارد؟
نه لزوماً. واکنش نداشتن به اسم میتواند دلیلهای مختلفی داشته باشد، از کمشنوایی تا اینکه سرگرم بازی است. اما اگر بیشتر وقتها به اسمش برنمیگردد، هم شنواییاش را بسنجید و هم با پزشک کودک صحبت کنید.
بچهام موقع ذوق دستهایش را بالبال میزند؛ نگران باشم؟
بالبال زدن دستها موقع ذوق در کودک نوپا بهتنهایی طبیعی است. اگر همراهش اشاره نمیکند، کم نگاه میکند یا به اسمش کم واکنش دارد، با پزشک کودک در میان بگذارید.
اوتیسم را از چه سنی میشود تشخیص داد؟
بعضی نشانهها از سال اول دیده میشوند. اینکه کی ارزیابی دقیقتر لازم است را پزشک تعیین میکند. برای مشورت لازم نیست صبر کنید؛ کمک زودهنگام حتی پیش از تشخیص قطعی شروع میشود.
کجا کودک را ارزیابی کنم؟
از پزشک کودک یا پایگاه سلامت شروع کنید. آنها شنواییسنجی و پرسشنامهٔ تکامل را انجام میدهند و اگر لازم بود شما را به متخصص یا مرکز مداخلهٔ زودهنگام بهزیستی معرفی میکنند.
تقصیر ما بوده؟
نه. هیچکدام از این نشانهها به خاطر کاری که پدر و مادر کرده یا نکردهاند نیست. کاری که از دست شما برمیآید این است که زود مشورت بگیرید و در خانه زیاد با کودک بازی و گفتوگو کنید.
