تمرکز کودک ۱ تا ۳ ساله: چقدر طبیعی است، چه چیزی کمکش میکند و ۱۳ بازی ساده برای خانه

نکات کلیدی
- کوتاه بودن بازیها در ۱ تا ۳ سالگی طبیعی است و تمرکز کمکم بیشتر میشود.
- دنبال علاقهٔ خودش بروید، تلویزیون را خاموش کنید و فقط دو سه اسباببازی جلویش بگذارید.
- خواب کافی (۱۱ تا ۱۴ ساعت در ۱ تا ۲ سالگی، ۱۰ تا ۱۳ ساعت نزدیک ۳ سالگی) و شکم سیر پایهٔ تمرکز است.
- بازیهای ساده مثل پر و خالی کردن، پیدا کردن زیر کاسه، جفت کردن کارتها و دستور دومرحلهای تمرین توجه است.
- اگر صدایش میزنید و برنمیگردد یا دستور ساده را نمیفهمد، با پزشک حرف بزنید؛ شاید خوب نمیشنود.
فهرست مطالب
کودک ۱ تا ۳ ساله طبیعی است که چند دقیقه با یک چیز بازی کند و سراغ بعدی برود. تمرکز در این سن با نصیحت و «بنشین» ساخته نمیشود؛ با بازیای ساخته میشود که خودش دوست دارد، در جای آرام، کنار شما. تلویزیون را خاموش کنید، چند اسباببازی بیشتر جلویش نگذارید و دنبال علاقهٔ او بروید.
تمرکز کودک ۱ تا ۳ ساله چقدر باید باشد؟
کم. کودک نوپا با حرکت و دست زدن یاد میگیرد و هر چیز تازهای حواسش را میبرد. این بیتوجهی نیست، کنجکاوی است. چیزی که باید ببینید این است که کمکم بیشتر میشود:
- نزدیک یک و نیم سالگی بیشتر کودکان چند صفحه از یک کتاب را با شما نگاه میکنند و یک دستور ساده را بدون اشارهٔ دست میفهمند.
- در ۲ سالگی با بیش از یک اسباببازی همزمان بازی میکنند و وقتی میپرسید «خرس کو؟» به عکسش اشاره میکنند.
- در دو و نیم سالگی دستور دومرحلهای را انجام میدهند، مثل «عروسک را بردار و بگذار توی سبد».
هر کودک با چیزی که دوست دارد خیلی بیشتر میماند تا با چیزی که شما انتخاب کردهاید.
چه چیزهایی به تمرکز کودک کمک میکند؟
- دنبال علاقهٔ او بروید. بگذارید آزاد بازی کند و خودش انتخاب کند؛ شما کنارش بنشینید و همان کار را کمی جلوتر ببرید.
- تلویزیون را موقع بازی خاموش کنید و گوشی را کنار بگذارید. صدا و تصویر پسزمینه مدام حواسش را میکشد.
- اسباببازی کم بگذارید. دو یا سه چیز جلویش باشد و بقیه در سبد؛ هر چند روز عوضشان کنید.
- همقد او بنشینید و رو در رو حرف بزنید. اول اسمش را بگویید، بعد حرفتان را.
- کار را کوچک کنید. اگر پازل سخت است، خودتان همه را بچینید و فقط تکهٔ آخر را به او بدهید.
- خواب و غذایش را مرتب نگه دارید. کودک در ۱ تا ۲ سالگی ۱۱ تا ۱۴ ساعت و نزدیک ۳ سالگی ۱۰ تا ۱۳ ساعت خواب در شبانهروز میخواهد و کودک خسته یا گرسنه روی هیچ کاری نمیماند.
- تلاشش را ببینید: «تا آخرش چیدی!»
چه بازیهایی برای کودک ۱ تا ۲ ساله خوب است؟
- پر و خالی کردن: چند توپ پارچهای یا پلاستیکی بزرگ را از یک جعبه به جعبهٔ دیگر ببرد.
- «زیر کدام است؟»: یک اسباببازی بزرگ را جلوی چشمش زیر یک کاسهٔ وارونه بگذارید تا پیدا کند. وقتی آسان شد، دو کاسه بگذارید. این بازی برای او سخت است؛ صبور باشید.
- برج بسازید و خراب کنید: دو سه مکعب بزرگ را روی هم بگذارد و بزند بریزد.
- سایهبازی: در اتاق کمنور با چراغقوه روی دیوار سایهٔ دستتان را بیندازید و بگذارید او هم امتحان کند.
- «نشانم بده»: موقع کتاب خواندن بپرسید «گربه کو؟» و اگر نشان نداد، خودتان نشان بدهید و اسمش را بگویید.
بازیهای بیشتر این سن در بازی با کودک ۱ تا ۲ ساله آمده است.
چه بازیهایی برای کودک ۲ تا ۳ ساله خوب است؟
- جفتها را پیدا کن: چند جفت کارت بزرگ با عکسهای یکسان درست کنید، رو به بالا بچینید و نوبتی جفتها را پیدا کنید.
- پازل عکس: یک عکس آشنا را روی مقوا بچسبانید و سه تکهٔ بزرگ ببُرید تا کنار هم بگذارد.
- دو کار پشت سر هم: «توپ را بیاور و بینداز توی سبد.»
- هر کاری من کردم: پشت سر هم راه بروید؛ مستقیم، عقبعقب، روی پنجه. او باید نگاه کند و همان کار را بکند.
- آهنگ و ایست: آهنگ بگذارید تا برقصد و وقتی قطع شد بیحرکت بماند. این بازی گوش دادن و نگه داشتن خود را تمرین میدهد.
- قورباغه و برگ: چند دایرهٔ کاغذی را کف اتاق بچسبانید تا از یکی روی دیگری بپرد؛ اگر هنوز نمیپرد قدم بزرگ بردارد.
- خمیربازی و نقاشی با مداد شمعی کلفت، و بازی خیالی مثل مهمانی عروسکها. دربارهٔ این آخری بازی خیالی کودک ۲ تا ۳ ساله را بخوانید.
- اول عکسها: پیش از خواندن کتاب تازه، عکسهایش را با هم نگاه کنید و بگذارید او بگوید چه خبر است.
در همهٔ این بازیها از وسیلههای بزرگ استفاده کنید. دکمه، سکه، حبوبات خشک و هر چیز ریز تا ۴ سالگی خطر خفگی دارد و جایش در بازی کودک نیست.
کارتون و گوشی تمرکز را کم میکند؟
برای کودک زیر ۲ سال تماشای صفحه توصیه نمیشود، جز تماس تصویری با عزیزان. از ۲ سالگی هم بیشتر از یک ساعت در روز نباشد، برنامهٔ کودک باشد و بزرگتری کنارش بنشیند. کودک از بازی و حرف زدن با آدمها یاد میگیرد، نه از صفحه. توضیح بیشتر در گوشی، کارتون و حرف زدن کودک هست.
کی با پزشک حرف بزنم؟
جنبوجوش زیاد و کوتاه بودن بازیها در این سن بهتنهایی نشانهٔ مشکل نیست. اما در این موارد با پزشک کودک یا مراقب سلامت حرف بزنید:
- تا یک و نیم سالگی به چند صفحهٔ کتاب کنار شما نگاه نمیکند یا دستور ساده را بدون اشاره نمیفهمد.
- در ۲ سالگی به چیزی که اسمش را میگویید نگاه یا اشاره نمیکند.
- در دو و نیم سالگی دستور دومرحلهای را انجام نمیدهد.
- وقتی صدایش میزنید برنمیگردد، یا صدای تلویزیون را زیاد میخواهد. گاهی علت کمتوجهی این است که خوب نمیشنود؛ شنوایی کودک و حرف زدن را ببینید.
- کاری را که قبلاً میکرد دیگر نمیکند.
پرسشهای پرتکرار
کودک ۲ سالهام روی هیچ بازیای نمیماند؛ طبیعی است؟
بیشتر وقتها بله. کودک نوپا با حرکت و دست زدن یاد میگیرد و زود سراغ چیز تازه میرود. با بازیای که خودش انتخاب کرده، در جای آرام و کنار شما، بیشتر میماند.
چطور تمرکز کودک نوپا را بیشتر کنم؟
تلویزیون را موقع بازی خاموش کنید، اسباببازی کم بگذارید، همقد او بنشینید و بازی خودش را کمی جلوتر ببرید. خواب و غذای مرتب هم خیلی اثر دارد.
کارتون دیدن تمرکز کودک را کم میکند؟
زیر ۲ سال تماشای صفحه توصیه نمیشود، جز تماس تصویری. از ۲ سالگی بیشتر از یک ساعت در روز نباشد و بزرگتری کنارش باشد. کودک از بازی با آدمها یاد میگیرد.
کی کمتمرکزی کودک نگرانکننده است؟
وقتی با نشانههای دیگر همراه است: به اسمش برنمیگردد، دستور ساده را نمیفهمد، به کتاب کنار شما نگاه نمیکند یا تواناییای را از دست داده است. در این موارد با پزشک حرف بزنید.





