«این را نمیخورم، آن را نمیپوشم»: سلیقهٔ غذا و لباس در کودک ۱٫۵ تا ۳ ساله و راه کنار آمدن بدون دعوا

نکات کلیدی
- پافشاری روی یک غذا یا یک لباس در ۱٫۵ تا ۳ سالگی نشانهٔ استقلال است، نه نافرمانی.
- شما تعیین کنید چه غذایی و کی سر سفره بیاید؛ کودک تعیین کند چقدر بخورد.
- غذای تازه را بارها و بدون فشار بیاورید؛ گاهی ۱۰ بار چشیدن لازم است.
- نه زور، نه جایزه، نه غذای جدا؛ ولی هر وعده یک چیز که میخورد سر سفره باشد.
- برای لباس دو انتخاب مناسب هوا بدهید و ناهماهنگی را بپذیرید.
فهرست مطالب
کودک ۱۸ ماهه تا ۳ ساله تازه فهمیده آدمی جدا از شماست و با «نه» گفتن و انتخاب کردن این را تمرین میکند. پس پافشاری روی یک غذا یا یک لباس نافرمانی نیست؛ نشانهٔ رشد است. شما تعیین کنید چه غذایی سر سفره بیاید، او تعیین کند چقدر بخورد؛ برای لباس هم دو انتخاب بدهید.
چرا کودک نوپا یکباره اینقدر سلیقه پیدا میکند؟
در این سن کودک میخواهد خودش تصمیم بگیرد و خودش کار را بکند. زبانش هم دارد راه میافتد و میتواند بگوید چه میخواهد و چه نمیخواهد. ولی هنوز صبر کردن و دلیل شنیدن را بلد نیست: هر چه میخواهد، همین حالا میخواهد.
غذا و لباس دو جایی است که واقعاً دست خودش است، چون کسی نمیتواند به زور به او بخوراند یا آرام بپوشاند. برای همین بیشترین «نه» را همینجا میشنوید. دربارهٔ «نه» گفتنهای این سن کودکم به همه چیز «نه» میگوید را بخوانید.
چرا کمغذا و بدغذا شده است؟
بعد از یکسالگی رشد کودک کندتر میشود و اشتهایش واقعاً کم میشود. سلیقهاش هم روزبهروز عوض میشود: غذایی را که دیروز دوست داشت امروز پس میزند و هفتهٔ بعد دوباره میخواهد. مقدار خوردنش هم از روزی به روز دیگر خیلی فرق میکند. همهٔ اینها در این سن عادی است.
سر سفره چه کنم که دعوا نشود؟
قاعدهٔ اصلی تقسیم کار است: انتخاب غذا و ساعت و جای آن با شما، خوردن یا نخوردن و مقدارش با کودک.
- یک غذا برای همه: غذای جدا نپزید. ولی هر وعده یک چیز که میدانید میخورد، مثل نان، برنج یا ماست، سر سفره باشد.
- دوباره و دوباره، بدون فشار: گاهی کودک باید غذایی را ۱۰ بار یا بیشتر بچشد تا قبولش کند. مقدار کم بگذارید و اگر نخورد، چیزی نگویید و یکی دو هفته بعد دوباره بیاورید.
- نه زور، نه جایزه: «دو قاشق بخور تا شکلات بدهم» شکلات را عزیزتر و سبزی را تکلیف میکند. فرق تشویق و رشوه را در تشویق یا رشوه ببینید.
- ساعت ثابت: وعده و میانوعده سر ساعت باشد و بین آنها ریزهخواری نباشد تا کودک گرسنه سر سفره بیاید.
- با هم و بدون صفحه: تا میشود با هم غذا بخورید و تلویزیون و گوشی خاموش باشد. کودک از دیدن خوردن شما یاد میگیرد.
- کمک کند: بین دو میوه انتخاب کند، سبزی بشوید، هم بزند. چیزی را که خودش در آن دست داشته راحتتر میچشد.
- پل بزنید: اگر پورهٔ کدو حلوایی را دوست دارد، بار بعد پورهٔ هویج بدهید. غذای تازه را کنار چیزی که دوست دارد بگذارید، مثلاً گلکلم با کمی پنیر یا سبزی پخته با ماست.
خوراکیهای دستی را به اندازهٔ لقمهٔ کوچک ببرید تا خطر خفگی نداشته باشد. خوردن کودک را در یک هفته ببینید، نه در یک وعده. جدول غذای کودک، ماه به ماه، در راهنمای غذای نوزاد و کودک رایم هست.
سر لباس چه کنم؟
- دو انتخاب، نه کمد باز: «پیراهن قرمز یا آبی؟» هر دو مناسب هوا باشد.
- ناهماهنگی را بپذیرید: جوراب لنگهبهلنگه و دامن روی شلوار به کسی آسیب نمیزند. خط قرمز فقط ایمنی و سرما و گرماست.
- لباس محبوب: اینکه هر روز همان یک لباس را بخواهد در این سن رایج است. اگر میشود دو تا از آن داشته باشید.
- شاید اذیتش میکند: گاهی دلیلش برچسب، درز جوراب یا یقهٔ تنگ است. حساسیت حسی در کودک را ببینید.
- وقت بیشتر: عجلهٔ صبح بزرگترین دلیل دعوای لباس است. شب قبل با هم انتخاب کنید و بگذارید کارهایی را که بلد است، مثل درآوردن شلوار گشاد، خودش بکند.
چه کارهایی دعوا را بدتر میکند؟
- پرسش باز: «چی میخوری؟» یا «چی میپوشی؟» شروع بازی «این نه، آن نه» است. دو یا سه انتخاب مشخص بدهید.
- چانه زدن هرروزه: کودک یاد میگیرد با چانه زدن به خواستهاش میرسد.
- واکنش بزرگ: التماس، عصبانیت یا ذوق زیاد سر هر لقمه، غذا را وسیلهٔ جلب توجه میکند.
- تنبیه و سرزنش: کودک را از غذایی که شاید بعداً دوست میداشت بیزار میکند.
وقتی انتخابش شدنی نیست، احساسش را بگویید و سر حرفتان بمانید: «دلت آن پیراهن را میخواست. خیس است. این یا این؟»
کی با پزشک کودک حرف بزنم؟
- وزن نمیگیرد یا در نوبتهای مراقبت گفتهاند رشدش کند شده است.
- غذاهایی را که میخورد یکییکی کنار میگذارد و فهرستش مدام کوتاهتر میشود.
- با بعضی بافتها عق میزند یا در جویدن و قورت دادن مشکل دارد.
- یک گروه غذایی را کامل نمیخورد یا هر وعده با گریهٔ شدید میگذرد و نگران تغذیهاش هستید.
پزشک میتواند ببیند کودک چیزهای لازم برای رشد را میگیرد یا نه. راهنمای کامل رفتار کودک، سن به سن، در راهنمای رفتار کودک رایم هست.
پرسشهای پرتکرار
کودک ۲ سالهام هیچ غذای تازهای نمیخورد؛ چه کنم؟
غذای تازه را به مقدار کم و کنار چیزی که دوست دارد بگذارید و فشار نیاورید. گاهی باید ۱۰ بار یا بیشتر آن را بچشد تا قبول کند. اگر نخورد، چیزی نگویید و یکی دو هفته بعد دوباره بیاورید.
اگر غذا نخورد، غذای دیگری برایش درست کنم؟
نه. یک غذا برای همه بپزید، ولی هر وعده یک چیز که میدانید میخورد سر سفره باشد. کودک میتواند از همان بخورد و وعدهٔ بعد جبران کند.
کودکم هر روز فقط یک لباس را میخواهد؛ طبیعی است؟
بله، در این سن رایج است. اگر میشود دو تا از آن داشته باشید. گاهی هم لباسهای دیگر به خاطر برچسب، درز یا یقه اذیتش میکنند.
بدغذایی کودک نوپا کی نگرانکننده است؟
وقتی وزن نمیگیرد، غذاهایش یکییکی کم میشود، با بعضی بافتها عق میزند یا در قورت دادن مشکل دارد، یا یک گروه غذایی را کامل نمیخورد. در این حالتها با پزشک کودک حرف بزنید.





