حساسیت کودک ۲ تا ۵ ساله به گرد و غبار، گرده، حیوان خانگی و نیش حشره: فرق با سرماخوردگی، چه کنم و کی ۱۱۵

نکات کلیدی
- خارش بینی و چشم، عطسهٔ پشتسرهم بدون تب که بیش از دو هفته میماند یا هر بهار برمیگردد، حساسیت است نه سرماخوردگی.
- کهیر محدود، آبریزش و ورم کم لب واکنش خفیف است؛ ورم زبان و گلو، خسخس، کبودی لب یا شل شدن کودک یعنی فوراً ۱۱۵ و قلم آدرنالین اگر دارید.
- نیش زنبور را با لبهٔ کارت بخراشید، بشویید و ۲۰ دقیقه سرد کنید؛ نیش در دهان یا نزدیک چشم همان روز پزشک میخواهد.
- اتاق خواب بدون حیوان و با ملافهٔ هفتگی شسته با آب داغ، پنجرهٔ بسته در روزهای گرده و دوش بعد از پارک بیشترِ علائم را کم میکند.
- دارو، شربت یا اسپری بینی، را فقط پزشک کودک برای سن او تعیین میکند.
فهرست مطالب
اگر کودک ۲ تا ۵ سالهٔ شما هر بهار عطسه میکند، بینی و چشمش میخارد، یا بعد از بازی با گربه کهیر میزند، احتمالاً حساسیت دارد، نه سرماخوردگی. حساسیت خطرناک نیست و با دور کردن محرک و داروی مناسب پزشک کنترل میشود؛ فقط ورم لب و گلو، خسخس یا شل شدن کودک اورژانس است و ۱۱۵ میخواهد.
حساسیت چیست و کودک من به چه چیزهایی حساسیت پیدا میکند؟
حساسیت یعنی بدن کودک به چیزی بیخطر، مثل گردهٔ گیاه یا بزاق گربه، طوری واکنش نشان میدهد که انگار دشمن است. این واکنش خانوادگی است: اگر یکی از شما پدر و مادر حساسیت، آسم یا اگزما دارید، احتمال حساسیت کودک بیشتر است و اگر هر دو دارید، بیشتر هم میشود.
محرکهای رایج در خانههای ایرانی اینهاست: گرد و غبار و هیرهٔ خانگی (موجود ریزی که در فرش، تشک و عروسک پارچهای زندگی میکند)، گردهٔ درخت و چمن و علفهای هرز در بهار و تابستان، کپک در حمام و دیوار نمدار، گربه و سگ و خرگوش، نیش زنبور، شویندهها و خوشبوکنندههای معطر، زیورآلات فلزی ارزان.
حساسیت به گرده معمولاً بعد از ۲ سالگی خودش را نشان میدهد، چون کودک باید یکی دو بهار گرده دیده باشد. حساسیت غذایی داستان جدایی دارد که در آلرژی غذایی کودک خواندهاید.
از کجا بفهمم حساسیت است یا سرماخوردگی؟
سه نشانه حساسیت را لو میدهد. اول خارش: کودک مدام بینیاش را با کف دست بالا میمالد، چشمش را میخاراند یا دماغش را بالا میکشد؛ سرماخوردگی معمولاً خارش ندارد. دوم زمان: علائم سرماخوردگی در یکی دو هفته تمام میشود، حساسیت هفتهها میماند یا هر سال همان فصل برمیگردد. سوم تب: حساسیت تب ندارد. فرق دقیقتر را در سرماخوردگی کودک زیر ۴ سال ببینید.
در پوست، حساسیت به شکل کهیر (برجستگیهای خارشدار که جابهجا میشوند)، ورم کم لب یا پلک، یا قرمزی و خارش در جایی که فلز یا چسب به پوست خورده دیده میشود. چشم قرمز و خارشدار بدون ترشح چرکی هم معمولاً حساسیت است؛ در قرمزی چشم کودک گفتهایم چطور از عفونت تشخیصش بدهید.
واکنش خفیف است یا خطرناک؟ کی ۱۱۵ را بگیرم؟
واکنش خفیف یعنی کهیر محدود، خارش، آبریزش، عطسه یا ورم کم لب. این حالت اورژانس نیست؛ محرک را دور کنید و اگر پزشک شربت ضدحساسیت برای سن کودک داده، همان را بدهید. واکنش شدید (آنافیلاکسی) در چند دقیقه تا ۲ ساعت بعد از تماس شروع میشود و جان کودک را تهدید میکند. اگر هر کدام از اینها را دیدید، فوراً ۱۱۵ را بگیرید: زبان، لب یا گلو ورم میکند، صدایش خشدار میشود، خسخس یا تنگی نفس دارد، سرفهاش قطع نمیشود، رنگپریده یا شل و خوابآلود میشود، لبش کبود میشود، غش میکند، یا کهیر با استفراغ و دلدرد همراه است.
تا رسیدن اورژانس: اگر پزشک قلم آدرنالین تجویز کرده، فوراً به قسمت بیرونی ران بزنید و اگر بعد از ۵ دقیقه بهتر نشد قلم دوم را بزنید. کودک را به پشت بخوابانید و پاهایش را بالا بگیرید؛ اگر بهسختی نفس میکشد، نیمهنشسته با تکیهگاه نگهش دارید. نگذارید بایستد یا راه برود، حتی اگر بهتر شد.
نیش زنبور یا حشره: در خانه چه کنم؟
درد، قرمزی و ورم کوچک دور نیش طبیعی است و در چند ساعت تا چند روز خوب میشود. اگر نیش در پوست مانده، با لبهٔ کارت یا ناخن به پهلو بخراشید و بیرون بیاورید؛ نه با موچین. جا را با آب و صابون بشویید و پارچهٔ خیس سرد یا کیسهٔ یخ پیچیده در حوله را دستکم ۲۰ دقیقه رویش بگذارید. نگذارید بخاراند و جوششیرین نگذارید.
اگر نیش در دهان، گلو یا نزدیک چشم خورده، چند بار نیش خورده، دلدرد و استفراغ یا سرگیجه دارد، ورم به بزرگی کف دست و بیشتر شد یا جای نیش داغ و چرکی شد، همان روز به پزشک برسانید. اگر لب، زبان یا گلویش ورم کرد، تنگی نفس یا خسخس داشت، شل و رنگپریده شد یا کهیر در تمام بدنش پخش شد، فوراً ۱۱۵.
حساسیت به گرده، گرد و غبار و حیوان خانگی را چطور کم کنم؟
دارو را پزشک کودک تعیین میکند، اما بیشترِ کار در خانه است:
- گرده: در روزهای گرم و بادی بهار پنجرهها را بسته نگه دارید و کولر را روشن کنید. بعد از بازی در پارک، دست و صورت کودک را بشویید، لباسش را عوض کنید و شب دوشش بدهید.
- گرد و غبار و هیره: اتاق خواب را اصل بگیرید. روکش ضد هیره برای تشک و بالش، شستن ملافه هر هفته با آب داغ، شستن پتو هر دو سه هفته، کم کردن عروسک پارچهای در تخت، و جارو و گردگیری با دستمال نمدار وقتی کودک در خانه نیست. رطوبتساز و بخور اتاق را بیشتر میکند؛ هوا را خشک نگه دارید.
- حیوان خانگی: عامل حساسیت مو نیست، پوستهٔ ریز و بزاق حیوان است که روی لباس و مبل مینشیند و هفتهها میماند. اگر حیوان میماند، اتاق خواب کودک ممنوع، حیوان روی تخت و مبل نرود، هفتهای یک بار شسته شود و کودک بعد از دست زدن دست و صورتش را بشوید.
- کپک: حمام را بعد از استفاده هواکش بزنید یا پنجره را باز کنید و لکههای سیاه دیوار را بگیرید.
- پوست: شوینده و خوشبوکنندهٔ معطر را کنار بگذارید، کرم یا ضدآفتاب تازه را اول روی تکهٔ کوچکی از ساعد امتحان کنید و زیورآلات فلزی ارزان را از پوست دور کنید. دود سیگار و قلیان همهٔ حساسیتها را بدتر میکند.
کی به پزشک کودک بروم و چه میپرسد؟
وقتی علائم بیش از دو هفته مانده، هر سال برمیگردد، خواب یا بازی کودک را به هم زده، سرفه و خسخس شبانه دارد، یا کهیر مدام تکرار میشود، نوبت پزشک کودک بگیرید. اگر محرک معلوم نیست، واکنش شدید داشته، یا نشانههای آسم دارد، پزشک او را به متخصص آلرژی و ایمونولوژی کودکان میفرستد که با آزمایش پوستی یا خون محرک را پیدا میکند. دارو، چه شربت چه اسپری بینی، را فقط با نظر پزشک و برای سن کودک شروع کنید.
اگر پزشک قلم آدرنالین داده، همیشه دو قلم همراه داشته باشید، به مهد کودک و پدربزرگ و مادربزرگ یاد بدهید چطور بزنند و برنامهٔ اضطراری کتبی را به آنها بدهید. با همین چند عادت خانگی بیشتر بچهها بهار راحتی دارند. راهنمای همهٔ بیماریهای شایع این سن را در تب و بیماریهای شایع کودک تا ۴ سالگی ببینید.
پرسشهای پرتکرار
از کجا بفهمم حساسیت است یا سرماخوردگی؟
حساسیت خارش دارد، تب ندارد و بیش از دو هفته میماند یا هر سال همان فصل برمیگردد؛ سرماخوردگی در یکی دو هفته تمام میشود و خارش ندارد.
کودک بعد از نیش زنبور ورم کرده، چه کنم؟
نیش را با لبهٔ کارت بخراشید، جا را بشویید و ۲۰ دقیقه سرد کنید. ورم کوچک طبیعی است؛ ورم لب و گلو، خسخس یا شل شدن یعنی فوراً ۱۱۵.
حساسیت به گرده از چند سالگی شروع میشود؟
معمولاً بعد از ۲ سالگی، چون کودک باید یکی دو بهار گرده دیده باشد. زیر ۲ سال آبریزش بیشتر سرماخوردگی است.
با گربهٔ خانه چه کنم؟
اتاق خواب کودک ممنوع، حیوان روی تخت و مبل نرود، هفتهای یک بار شسته شود و کودک بعد از دست زدن دست و صورتش را بشوید. نژاد ضدحساسیت واقعی وجود ندارد.
شربت ضدحساسیت بدهم؟
فقط اگر پزشک کودک برای سن او تجویز کرده و فقط برای واکنش خفیف. واکنش شدید را درمان نمیکند و جای ۱۱۵ و آدرنالین را نمیگیرد.





