نوزاد ۴ تا ۶ ماهه هر چیزی را برمیدارد، میکوبد و میاندازد: چه یاد میگیرد، چه به دستش بدهم و کی نگران شوم؟

نکات کلیدی
- نوزاد حدود ۴ ماهگی اسباببازی را در دست نگه میدارد و تا ۶ ماهگی خودش برای گرفتن آن دست دراز میکند.
- کوبیدن و انداختن چیزها آزمایش است؛ دارد یاد میگیرد هر کاری نتیجهای دارد.
- قاشق چوبی، لیوان نشکن و درِ بزرگ ظرف به اندازهٔ اسباببازی به کارش میآید.
- هر چیزی که در دهانش جا میشود، بند دارد یا میشکند به دستش ندهید.
- اگر تا پایان ۶ ماهگی دست دراز نمیکند یا همیشه فقط یک دستش را به کار میبرد، به پزشک بگویید.
فهرست مطالب
نوزاد ۴ تا ۶ ماهه دیگر فقط نگاه نمیکند؛ دست دراز میکند، چیزها را میگیرد، میچرخاند، به دهان میبرد، میکوبد و میاندازد. با همین کارها میفهمد هر چیز چه شکلی و چه جنسی دارد و کار خودش چه نتیجهای میدهد. کار شما این است که چیزهای بزرگ، سبک و نشکن دم دستش بگذارید.
نوزاد ۴ تا ۶ ماهه با چیزهای اطرافش چه میکند؟
- حدود ۴ ماهگی: اسباببازیای را که در دستش میگذارید نگه میدارد، با دست به اسباببازی آویزان ضربه میزند، دستش را به دهان میبرد و با علاقه به دستهای خودش نگاه میکند.
- تا ۶ ماهگی: خودش برای گرفتن اسباببازیای که میخواهد دست دراز میکند و هر چیزی را برای شناختن به دهان میبرد.
- در همین ماهها: چیزها را روی میز و زمین میکوبد و میاندازد و نگاه میکند چه میشود.
گرفتنش هنوز با همهٔ کف دست و انگشتهاست و ظریف نیست. ترتیب کامل این مهارتها را در دست نوزاد ماه به ماه ببینید. چند هفته جلو و عقب طبیعی است.
از گرفتن، کوبیدن و انداختن چه یاد میگیرد؟
- هر کاری نتیجهای دارد: حدود ۴ ماهگی میفهمد وقتی لگد میزند تخت تکان میخورد و وقتی جغجغه را تکان میدهد صدا میآید. همین که این را فهمید، مدام آزمایش میکند.
- هر چیز چه ویژگیای دارد: با دست و دهان میفهمد این نرم است یا سفت، سرد است یا گرم، سبک است یا سنگین.
- دست و چشم با هم: دیدن، دست دراز کردن و گرفتن را هر بار دقیقتر انجام میدهد.
- کار من روی آدمها هم اثر دارد: وقتی چیزی را میاندازد و شما تعجب میکنید، میخندید یا برش میدارید، میفهمد میتواند روی دور و برش اثر بگذارد.
به دهان بردن هم بخشی از همین شناختن است و نباید جلویش را گرفت؛ فقط باید آنچه به دهان میرود بیخطر و تمیز باشد. دراینباره نوزادم همه چیز را به دهان میبرد را بخوانید.
چه چیزهایی به دستش بدهم؟
اسباببازی گران لازم نیست. هر چیزی که نشکن، سبک و آنقدر بزرگ باشد که قورت داده نشود به کار میآید:
- قاشق پلاستیکی یا چوبی، لیوان نشکن، درِ بزرگ ظرف و کاسهٔ پلاستیکی
- جغجغهٔ محکم که راحت در دست جا شود، بهخصوص جغجغهٔ شفاف
- کتاب پارچهای با تصویرهای رنگی
- آینهٔ نشکن مخصوص نوزاد
- توپ نرم و اسباببازیهایی با جنسهای مختلف که صدای ملایم میدهند
بازی با جنسهای مختلف را جداگانه در بازی لمسی با نوزاد ۴ تا ۶ ماهه نوشتهایم. اسباببازیها را مرتب بشویید.
چطور با او بازی کنم؟
- روی زمین: او را روی پتو یا تشک بازی بگذارید و دو سه چیز بیخطر کنارش بچینید تا دست دراز کند و لگد بزند.
- کمی دورتر: وقتی بیدار است و کنارش هستید و روی شکم یا پشت است، اسباببازی را کمی دورتر از دستش بگذارید تا برای رسیدن به آن تلاش کند.
- انتخاب بین دو تا: دو جغجغه را جلویش بگیرید و ببینید کدام را برمیدارد.
- دومی را هم بگیر: وقتی یک چیز در دست دارد، دومی را به طرفش بگیرید. اول اولی را میاندازد تا دومی را بگیرد؛ کمکم یاد میگیرد دو چیز را با هم نگه دارد.
- اسمش را بگویید: به هر چه نگاه میکند اشاره کنید و اسمش را بگویید: «این قاشقه، سرده».
- انداخت، پس بدهید: وقتی اسباببازی را میاندازد، بردارید و پس بدهید. برای او بازی است و درس «هر کاری نتیجهای دارد».
اگر رو برگرداند، کمرش را قوس داد یا نق زد، خسته شده است؛ بازی را تمام کنید. در طول روز وقت بدهید که آزاد روی زمین باشد و او را مدت طولانی در تاب، کالسکه یا صندلی نگه ندارید.
چه چیزهایی را به دستش ندهم؟
- هر چیزی که در دهانش جا میشود یا تکهٔ جداشدنی دارد، مثل سکه، دکمه و درِ بطری؛ اینها خطر خفگی دارند (خطر خفگی تا ۴ سالگی هست).
- چیز تیز، داغ یا شکستنی، و پلاستیک نازکی که میشکند و لبهٔ تیز پیدا میکند.
- هر چیزی با بند، روبان یا کش.
- اسباببازیای که باتری سکهای یا آهنربای آن ممکن است بیرون بیاید.
- اسباببازی پرسروصدا، که میتواند به شنوایی کودک آسیب بزند.
- گوشی و تبلت؛ برای این سن توصیه نمیشود، جز تماس تصویری با نزدیکان.
آویز بالای تخت را هم وقتی روی دست و زانو بلند شد یا ۵ ماهه شد، هر کدام زودتر بود، بردارید. جزئیاتش در آویز تخت نوزاد هست.
کی به پزشک کودک بگویم؟
- بهسختی چیزها را به دهانش میرساند.
- همیشه فقط با یک دست چیزها را میگیرد و دست دیگر را به کار نمیبرد.
- بدنش خیلی سفت یا خیلی شل است.
- به صداهای اطراف واکنش نشان نمیدهد.
- تا پایان ۶ ماهگی هنوز برای گرفتن چیزها دست دراز نمیکند.
هر کدام را دیدید، در اولین نوبت به پزشک کودک بگویید و منتظر نمانید.
پرسشهای پرتکرار
نوزاد ۴ ماهه باید بتواند اسباببازی را بگیرد؟
بیشتر نوزادها حدود ۴ ماهگی اسباببازیای را که در دستشان میگذارید نگه میدارند و به اسباببازی آویزان ضربه میزنند. دست دراز کردن و برداشتن معمولاً تا ۶ ماهگی میآید.
چرا نوزاد ۵ ماههام همه چیز را میکوبد و میاندازد؟
دارد آزمایش میکند که کارش چه نتیجهای دارد: چه صدایی میآید، چیز کجا میرود و شما چه میکنید. این بخشی از یادگیری است. چیزهای نشکن و سبک به او بدهید و وقتی انداخت پس بدهید.
برای نوزاد ۵ ماهه چه وسیلههایی از خانه مناسب بازی است؟
قاشق پلاستیکی یا چوبی، لیوان نشکن، درِ بزرگ ظرف و کاسهٔ پلاستیکی. شرطش این است که نشکن، سبک، تمیز و آنقدر بزرگ باشد که در دهانش جا نشود.
نوزاد ۶ ماههام فقط با یک دست چیزها را میگیرد؛ طبیعی است؟
نوزاد در این سن باید هر دو دست را به کار ببرد. اگر همیشه فقط با یک دست میگیرد و دست دیگر را کنار نگه میدارد، در اولین نوبت به پزشک کودک بگویید.





