نشانه‌های شروع زایمان و کی به بیمارستان بروم: انقباض واقعی یا تمرینی، آبریزش، و ساک بیمارستان
نکات کلیدی
- سه نشانه: انقباض‌های منظم که هر بار قویتر و نزدیکتر می‌شوند و با راه رفتن و دوش نمی‌روند؛ آبریزش؛ ترشح لزج غلیظ گاهی با رگهٔ خون (ممکن است ساعت‌ها تا روزها وقت باشد).
- بارداری اول: انقباض حدود هر ۵ دقیقه، هر کدام حدود ۱ دقیقه، به مدت ۱ ساعت یعنی راه بیفتید؛ بیمارستان دور، بارداری دوم یا زایمان قبلی سریع یعنی زودتر.
- آبریزش: همان روز بروید حتی بیدرد؛ رنگ و ساعتش را یادداشت کنید، پد بگذارید، چیزی داخل واژن نگذارید.
- همین حالا با ۱۱۵ در راه: خونریزی روشن مثل قاعدگی، مایع سبز یا قهوه‌ای، کم شدن حرکت بچه، درد مداومی که شل نمی‌شود، احساس زور زدن، سردرد شدید با تاری دید، تشنج؛ پیش از هفتهٔ ۳۷ با هر انقباض منظم یا آبریزش همان لحظه.
- ساک را تا هفتهٔ ۳۶ ببندید: شناسنامه و کارت ملی هر دو، دفترچهٔ بارداری و نتیجه‌ها، برگهٔ گروه خون، لباس جلوباز و نوار بهداشتی بزرگ، لباس نوزاد و صندلی ماشین نصب‌شده؛ شیر خشک و بالش نوزاد نه.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: سه نشانهٔ اصلی شروع زایمان: انقباض‌هایی که منظم می‌شوند و هر بار قویتر و نزدیکتر، و با راه رفتن و دوش نمی‌روند؛ آبریزش، یعنی خروج مایعی که نمیتوانید نگهش دارید؛ و خروج ترشح غلیظ لزج، گاهی با رگهٔ خون. در بارداری اول وقتی انقباضها حدود هر ۵ دقیقه یک بار میآید، هر کدام حدود ۱ دقیقه طول میکشد و ۱ ساعت اینطور مانده، راه بیفتید؛ با آبریزش همان روز بروید حتی بیدرد؛ با خونریزی روشن، مایع سبز، کم شدن حرکت بچه یا درد مداوم همین حالا و در راه ۱۱۵. پیش از هفتهٔ ۳۷ با هر انقباض منظم یا آبریزش همان لحظه.
زایمان چطور شروع میشود؟
زایمان معمولاً آرام شروع میشود، نه مثل فیلم‌ها. سه نشانهٔ اصلی: انقباض‌هایی که منظم می‌شوند و هر بار قویتر و نزدیکتر، و با راه رفتن و دوش نمی‌روند (زایمان واقعی)؛ آبریزش، یعنی خروج مایع شفاف یا کمی صورتی که نمیتوانید نگهش دارید، کم یا زیاد (پاره شدن کیسهٔ آب)؛ و خروج یک تکه ترشح غلیظ و لزج، گاهی با رگهٔ خون، که یعنی دهانهٔ رحم دارد آماده میشود و ممکن است ساعت‌ها یا چند روز تا زایمان مانده باشد. اسهال خفیف، کمردرد مبهم و انرژی ناگهانی هم گاهی چند روز قبل میآید. چیزهایی که هنوز زایمان نیست: انقباض‌های نامنظم که با آب و دوش و عوض کردن حالت می‌روند، فشار لگن بدون انقباض، و ترشح لزج به‌تنهایی.
انقباض واقعی یا تمرینی؟
رحم از نیمهٔ بارداری تمرین می‌کند: چند ثانیه تا یک دقیقه سفت میشود و شل میشود، نامنظم، بیدرد یا کمی ناراحت، بیشتر عصرها، بعد از فعالیت، با مثانهٔ پر یا بعد از رابطه. به این‌ها انقباض تمرینی (براکستون هیکس) می‌گویند و در هفته‌های آخر بیشتر و قویتر می‌شوند؛ دهانهٔ رحم را باز نمی‌کنند و زایمان نیستند. در کنارش دردهای کششی تیز دو طرف شکم با حرکت ناگهانی (رباط‌ها) و فشار و سنگینی لگن در ماه‌های آخر هم طبیعی است. تفاوت با زایمان واقعی: انقباض زایمان منظم است، هر بار قویتر و نزدیکتر میشود، با راه رفتن و دوش و عوض کردن حالت نمیرود و معمولاً از کمر شروع شده به جلو میآید.
| انقباض تمرینی | انقباض زایمان | |
|---|---|---|
| نظم | نامنظم؛ فاصله‌ها بی‌قاعده | منظم؛ فاصله‌ها کم‌کم کوتاه‌تر |
| شدت | ثابت یا کمتر میشود | هر بار قویتر |
| با راه رفتن، دوش و آب | میرود | نمیرود، ادامه دارد |
| جای درد | جلوی شکم، سفت شدن | معمولاً از کمر شروع میشود و به جلو میآید |
| همراه | هیچ | گاهی ترشح خونی یا آبریزش |
وقتی شک دارید: ۱ ساعت یادداشت کنید هر چند دقیقه میآید و چقدر طول میکشد؛ اگر نامنظم ماند و کمتر شد، تمرینی بوده. فاصله از شروع یکی تا شروع بعدی حساب میشود.
کی به بیمارستان بروم
- در بارداری اول: وقتی انقباضها حدود هر ۵ دقیقه یک بار میآید، هر کدام حدود ۱ دقیقه طول میکشد و ۱ ساعت اینطور مانده. اگر بیمارستان دور است، بارداری دوم یا بیشتر است، یا زایمان قبلی سریع بوده، زودتر راه بیفتید.
- آبریزش: همان روز بروید، حتی اگر هیچ دردی ندارید؛ بعد از پاره شدن کیسهٔ آب معمولاً زایمان در ۲۴ ساعت شروع میشود و تا آن زمان بچه و عفونت باید پایش شود. رنگ و ساعت آبریزش را یادداشت کنید و پد بگذارید؛ چیزی داخل واژن نگذارید.
- همین حالا، با ۱۱۵ در راه: خونریزی روشن مثل قاعدگی یا بیشتر؛ مایع سبز یا قهوه‌ای؛ کم شدن حرکت بچه؛ درد شدید و مداومی که شل نمی‌شود؛ احساس زور زدن یا دیدن چیزی غیر از مایع (مثل بند ناف) در واژن؛ سردرد شدید با تاری دید؛ تشنج.
- پیش از هفتهٔ ۳۷: با هر انقباض منظم، آبریزش یا فشار مداوم لگن همان لحظه؛ قاعدهٔ ۵ دقیقه برای زایمان رسیده است، نه زودرس.
اگر بیمارستان دور است، بارداری دوم یا بیشتر است، یا زایمان قبلی سریع بوده، قاعدهٔ ۵ دقیقه را منتظر نمانید و زودتر راه بیفتید. اگر شماره دارید، پیش از راه افتادن به بیمارستان زنگ بزنید. فهرست کامل علائم خطر این هفته‌ها در علائم خطر بارداری: کی ۱۱۵، کی تا فردا و روش شمارش حرکت در شمارش حرکت جنین آمده است.
آبریزش: چطور بفهمم کیسهٔ آب است؟
مایع کیسهٔ آب بیرنگ و بیبو یا کمی شیرین است و نمیتوانید نگهش دارید؛ ادرار زرد و بودار است و با سفت کردن کف لگن قطع میشود. اگر مطمئن نیستید، پد نخی بگذارید و یک ساعت بعد نگاه کنید: نشت آبکی مداوم یعنی همان روز بیمارستان تا معلوم شود. رنگ و ساعت آبریزش را یادداشت کنید و چیزی داخل واژن نگذارید. مایع سبز یا قهوه‌ای، یا آبریزش همراه با تب یا کم شدن حرکت بچه، فوری است.
در خانه، تا وقت رفتن
- وقتی انقباضها شروع شد ولی هنوز وقت رفتن نیست: راه بروید، دوش ولرم بگیرید، سبک بخورید و بنوشید، بین انقباضها استراحت کنید و زمان بگیرید. نفس آهسته و عمیق از همین حالا.
- همراهتان زمان انقباضها را ثبت کند: ساعت شروع هر کدام و مدتش؛ فاصله از شروع یکی تا شروع بعدی حساب میشود.
- پیش از راه افتادن به بیمارستان زنگ بزنید اگر شماره دارید؛ مدارک، ساک و صندلی ماشین را بردارید.
چیزهایی که نکنید: هیچ قرص ضد درد یا ضد اسپاسمی بدون ماما؛ روغن کرچک، دمنوش و هر «تندکنندهٔ زایمان» خانگی؛ و نادیده گرفتن انقباض منظم پیش از هفتهٔ ۳۷ به این امید که «حتماً تمرینی است».
ساک بیمارستان و مدارک
ساک را تا هفتهٔ ۳۶ ببندید و دم در یا در ماشین بگذارید؛ چیزهای زیاد و گران لازم نیست، چند روز بیشتر نمی‌مانید و زایشگاه خیلی چیزها را خودش دارد. از زایشگاهتان بپرسید چه چیزهایی را خودشان می‌دهند و چه چیزی ممنوع است.
مدارک: شناسنامه و کارت ملی خودتان و همسرتان (برای صدور گواهی ولادت)؛ دفترچهٔ بارداری یا برگه‌های پرونده با همهٔ نتیجه‌های آزمایش و سونوگرافی؛ برگهٔ گروه خون و Rh؛ اگر Rh منفی یا هپاتیت ب مثبت هستید، یادداشتی روی دفترچه بچسبانید؛ کارت بیمه یا دفترچه، و برگهٔ معرفی اگر زایشگاه خواسته؛ شمارهٔ ماما یا پزشک و شمارهٔ یک نفر دیگر برای تماس؛ برنامهٔ زایمان یک‌صفحه‌ای اگر نوشته‌اید.
برای شما: ۲ تا ۳ لباس راحت جلوباز برای شیر دادن، و یک دست لباس برای برگشت (اندازهٔ ۶ ماهگی بارداری، نه قبل از آن)؛ سوتین نرم شیردهی و پد سینه؛ چند لباس زیر نخی یا یک‌بارمصرف بزرگ و نوار بهداشتی بزرگ (خونریزی چند روز اول زیاد است)؛ دمپایی، جوراب، شال و حوله؛ وسایل شست‌وشو، مسواک، لب‌مرطوب‌کننده، کش مو؛ شارژر با سیم بلند، هدفون؛ میان‌وعده و آب برای خودتان و همراه؛ خرما و بیسکویت؛ مدارک و برنامهٔ زایمان در یک پوشهٔ جدا.
برای نوزاد: ۲ تا ۳ دست لباس نوزادی نخی (بادی و شلوار یا سرهمی) و یک دست برای برگشت؛ کلاه نخی نازک و جوراب؛ یک پتوی نخی سبک؛ نه ضخیم؛ پوشک نوزاد (یک بستهٔ کوچک)، دستمال مرطوب بی‌عطر یا پنبه؛ صندلی ماشین نوزاد که از قبل در ماشین نصب شده؛ این تنها وسیلهٔ ضروری گران فهرست است.
لازم نیست: شیشه شیر و شیر خشک؛ شیر شما از اولین ساعت کافی است و اگر پزشک لازم بداند خود زایشگاه می‌دهد؛ پستانک در روزهای اول؛ لباس‌های تجملی، عروسک، بالش نوزاد (بالش برای نوزاد ممنوع است)؛ وسایل زیاد؛ ساک کوچک بهتر است. راهنمای شیر دادن از ساعت اول در شیردهی از روز اول و شیر مادر و شیر خشک از تولد تا ۲ سالگی.
برای همسر
زمان‌گیری با شماست. وقتی به ۵ دقیقه رسید یا آبریزش دید، تصمیم نمی‌گیرید، می‌روید. در راه آرام رانندگی کنید؛ عجله خطرناک‌تر از چند دقیقه دیرتر رسیدن است. در بیمارستان شما کیف مدارک و صدای او هستید. ساک خودتان هم: شارژر، لباس اضافه، مسواک، پول نقد و کارت، خوراکی، داروهای خودتان. و شما باید بدانید هر چیز کجای ساک است، چون در بیمارستان شما پیدایش می‌کنید.
بعد از رسیدن به بیمارستان، سه چیز ساعت اول را از قبل بخواهید: تماس پوستی، شیر دادن در همان ساعت و بستن بند ناف با تأخیر؛ ساعت اول بعد از تولد.
این مقاله بخشی از راهنمای بارداری هفته به هفته رایم است.
بر پایهٔ راهنماهای معتبر جهانی مراقبت بارداری و برنامهٔ کشوری مراقبت‌های ادغام‌یافتهٔ سلامت مادران وزارت بهداشت (۱۴۰۲)؛ هیچ‌کدام از این‌ها جای معاینه و نظر ماما یا پزشک خودتان را نمی‌گیرد.
پرسش‌های پرتکرار
درد زایمان چه شکلی است و از انقباض تمرینی چه فرقی دارد؟
انقباض زایمان منظم است، هر بار قویتر و نزدیکتر میشود، با راه رفتن و دوش و عوض کردن حالت نمیرود و معمولاً از کمر شروع شده به جلو میآید. انقباض تمرینی نامنظم و بیدرد یا کمی ناراحت است و با آب، دوش و تغییر حالت میرود. ۱ ساعت زمان بگیرید؛ اگر نامنظم ماند و کمتر شد، تمرینی بوده.
کی باید به بیمارستان بروم؟
در بارداری اول وقتی انقباضها حدود هر ۵ دقیقه یک بار میآید، هر کدام حدود ۱ دقیقه طول میکشد و ۱ ساعت اینطور مانده. اگر بیمارستان دور است، بارداری دوم یا بیشتر است یا زایمان قبلی سریع بوده، زودتر. با آبریزش همان روز حتی بیدرد. با خونریزی روشن، مایع سبز، کم شدن حرکت بچه یا درد مداوم همین حالا و در راه ۱۱۵.
کیسهٔ آب پاره شد ولی درد ندارم؛ چه کنم؟
همان روز به بیمارستان بروید و منتظر درد نمانید. بعد از پاره شدن کیسهٔ آب معمولاً زایمان در ۲۴ ساعت شروع میشود و تا آن زمان بچه و عفونت باید پایش شود. رنگ و ساعت آبریزش را یادداشت کنید، پد بگذارید و چیزی داخل واژن نگذارید. مایع سبز یا قهوه‌ای، تب، یا کم شدن حرکت بچه یعنی همین حالا ۱۱۵.
از کجا بفهمم ادرار است یا مایع کیسهٔ آب؟
مایع کیسهٔ آب بیرنگ و بیبو یا کمی شیرین است و نمیتوانید نگهش دارید؛ ادرار زرد و بودار است و با سفت کردن کف لگن قطع میشود. اگر مطمئن نیستید، پد نخی بگذارید و یک ساعت بعد نگاه کنید؛ نشت آبکی مداوم یعنی همان روز بیمارستان تا معلوم شود. «حتماً ادرار بوده» جواب نیست.
در ساک بیمارستان چه بگذارم و چه لازم نیست؟
مدارک (شناسنامه و کارت ملی خودتان و همسرتان، دفترچهٔ بارداری و همهٔ نتیجه‌ها، برگهٔ گروه خون، کارت بیمه)، برای خودتان لباس جلوباز و سوتین شیردهی و نوار بهداشتی بزرگ و دمپایی و شارژر و میان‌وعده، و برای نوزاد ۲ تا ۳ دست لباس نخی، کلاه و جوراب، پتوی نخی سبک، پوشک، و صندلی ماشین که از قبل نصب شده. شیر خشک و شیشه، پستانک روزهای اول، عروسک و بالش نوزاد لازم نیست.
