کودک ۱۱ تا ۱۴ ماهه همه چیز را در ظرف میریزد و درمیآورد: چرا، با چه وسیلهای بازی کنیم و چه چیزی خطر دارد؟

نکات کلیدی
- گذاشتن چیزی در ظرف، مثل مکعب در لیوان، از تواناییهای حدود یکسالگی است؛ خالی کردن زودتر میآید.
- با ظرف دهانهگشاد و مکعب بزرگ شروع کنید و کمکم ظرف را تنگتر کنید.
- حین بازی بگویید «رفت تو»، «ریختی بیرون»، «پُر شد»؛ این کلمهها با بازی معنا پیدا میکند.
- حبوبات، دکمه، سکه، باتری سکهای و هر چیزی که از لولهٔ دستمال توالت رد شود ممنوع است.
- با یک سبد و یک شعر کوتاه، همین بازی را به جمع کردن اسباببازیها تبدیل کنید.
فهرست مطالب
کودک ۱۱ تا ۱۴ ماهه سبد اسباببازی را خالی میکند، مکعب را در لیوان میاندازد و کابینت را بیرون میریزد، چون تازه یاد گرفته دستش را هر وقت بخواهد باز کند. گذاشتن چیزی در ظرف یکی از تواناییهای حدود یکسالگی است. برایش ظرف دهانهگشاد و چیزهای بزرگ بگذارید و هر چیز ریز را دور نگه دارید.
چرا کودک ۱۱ تا ۱۴ ماهه مدام چیزها را در ظرف میریزد و درمیآورد؟
چند ماه پیش فقط میتوانست چیزها را بگیرد؛ رها کردن دست خودش نبود. حالا میتواند دستش را درست بالای لیوان باز کند و مکعب را داخلش بیندازد. این برایش کشف بزرگی است و مثل هر مهارت تازه، دهها بار تکرارش میکند.
ترتیب معمول این است: اول خالی کردن میآید، چون آسانتر است؛ برای همین از حدود ۹ ماهگی سبد را برمیگرداند. بعد، نزدیک یکسالگی، گذاشتن یک چیز در ظرف را یاد میگیرد. پس خانهٔ بههمریخته در این سن نشانهٔ شیطنت نیست؛ نشانهٔ رشد است.
این بازی چه چیزی به او یاد میدهد؟
- مهار دست: گرفتن، بردن تا بالای ظرف و رها کردن در جای درست تمرین هماهنگی چشم و دست است.
- کلمههای «تو» و «بیرون»: وقتی شما میگویید «توپ رفت تو»، «همه را ریختی بیرون»، «پُر شد»، «خالی شد»، این کلمهها برایش معنا پیدا میکند.
- هر کاری نتیجهای دارد: مکعب در قابلمهٔ فلزی صدا میدهد، در سبد پارچهای نه.
- چیزی که دیده نمیشود هنوز هست: توپی که در قوطی افتاد گم نشده است؛ اگر قوطی را برگرداند، دوباره پیدا میشود.
- اندازه و جا: بعضی چیزها در لیوان جا میشوند و بعضی نه.
مرحلههای بعدی این مهارت، مثل روی هم گذاشتن دو مکعب، در مهارت دست در سال دوم آمده است.
با چه وسیلههایی و چطور بازی کنیم؟
اسباببازی مخصوص لازم نیست. از ساده به سخت پیش بروید:
- خالی کن: مکعبهای بزرگ را در سبد بریزید و بگذارید سبد را برگرداند. شما دوباره پُر کنید.
- ظرف دهانهگشاد: یک کاسهٔ پلاستیکی بزرگ یا قابلمه جلویش بگذارید و یک مکعب را خودتان آرام داخلش بیندازید. بعد یکی به دستش بدهید و صبر کنید.
- نوبتی: «یکی من، یکی تو.» همین نوبت گرفتن ساده، تمرین بازی با دیگران است.
- ظرف دهانهتنگتر: وقتی راحت شد، لیوان پلاستیکی یا قوطی بدهید که نشانهگیری بیشتری میخواهد.
- درِ سوراخدار: روی درِ پلاستیکی یک قوطی بزرگ (مثل قوطی شیر خشک) سوراخی به اندازهٔ توپ ببرید تا توپ را از آن رد کند. لبهٔ بریده را با چسب پهن بپوشانید.
چند وسیلهٔ خانگی که خوب جواب میدهد:
- مکعبهای چوبی یا پلاستیکی بزرگ و لیوانهای تودرتو
- توپهای پارچهای یا پلاستیکی بزرگ و یک سبد
- جعبهٔ دستمالکاغذی خالی و چند روسری یا دستمال پارچهای برای چپاندن و بیرون کشیدن
- قاشق چوبی، ملاقهٔ پلاستیکی و قابلمه
- جورابهای گلولهشده و سبد رخت
یک کشوی پایین آشپزخانه را مال او کنید و ظرفهای پلاستیکی سبک را آنجا بگذارید تا وقتی آشپزی میکنید، همانجا خالی و پُر کند. ایدههای بیشتر در بازی با کودک ۱ تا ۲ ساله هست.
چه چیزهایی را هرگز برای این بازی ندهم؟
کودک در همین سن یاد میگیرد چیزهای کوچک را با شست و انگشت اشاره بردارد و هنوز همه چیز را به دهان میبرد. این دو با هم یعنی خطر خفگی. قاعدهٔ ساده: هر چیزی که از لولهٔ دستمال توالت رد شود، برای بازی او کوچک است.
- حبوبات، برنج و ماکارونی خشک: «ریختن نخود در بطری» بازی این سن نیست.
- دکمه، سکه، درِ بطری و گیرهٔ کاغذ.
- باتری سکهای و آهنربای کوچک: اگر بلعیده شود آسیب جدی میزند و باید فوراً به اورژانس بروید.
- کیسهٔ پلاستیکی بهجای ظرف، و هر ظرف شیشهای یا لبهتیز.
- سطل و لگن آب: کودک این سن در چند سانتیمتر آب هم غرق میشود. سطل را خالی نگه دارید.
چون حالا هر چیزی را در هر سوراخی میاندازد، درِ سطل زباله و توالت را ببندید؛ کلید و کنترل تلویزیون معمولاً از همانجا پیدا میشود. راهنمای کامل در خفگی کودک ۶ تا ۲۴ ماهه هست.
از این بازی برای جمع کردن اسباببازیها چطور استفاده کنم؟
کودکی که عاشق انداختن در ظرف است، بهترین کمک برای جمعوجور کردن است. یک سبد بزرگ بگذارید، یک شعر کوتاه برای جمع کردن بسازید و با هم اسباببازیها را داخلش بیندازید. انتظار نداشته باشید همه را جمع کند یا دوباره بیرون نریزد؛ در این سن انداختن دو سه تکه و تشویق شما کافی است. کارهای کوچک دیگر هم همین شکل را دارد: جوراب را در سبد رخت بیندازد یا قاشق را در کاسه بگذارد.
کی به پزشک کودک بگویم؟
بچهها با هم فرق دارند و چند هفته دیرتر یا زودتر مهم نیست. ولی در نوبت مراقبت بعدی به پزشک بگویید اگر کودک تا حدود ۱۳ ماهگی:
- هیچ چیزی را در ظرف نمیگذارد، حتی وقتی نشانش میدهید.
- تکههای کوچک غذا را با شست و انگشت اشاره برنمیدارد.
- دنبال چیزی که جلوی چشمش قایم کردهاید نمیگردد.
- همیشه فقط از یک دست استفاده میکند.
- کاری را که قبلاً میکرد دیگر انجام نمیدهد.
اگر بهجای گذاشتن، همه چیز را پرت میکند، نوزاد ۸ تا ۱۲ ماهه همه چیز را پرت میکند را بخوانید.
پرسشهای پرتکرار
چرا بچهٔ یکسالهام همه چیز را از سبد و کابینت بیرون میریزد؟
چون تازه یاد گرفته دستش را بهاختیار باز کند و خالی و پُر کردن را تمرین میکند. این نشانهٔ رشد است. یک کشوی پایین با ظرفهای سبک برایش بگذارید.
کودک از کی اشیا را داخل ظرف میگذارد؟
بیشتر کودکان تا حدود یکسالگی میتوانند چیزی مثل مکعب را در لیوان یا کاسه بگذارند. بیرون ریختن معمولاً چند ماه زودتر شروع میشود.
برای بازی ریختن در ظرف، نخود و لوبیا بدهم؟
نه. حبوبات، برنج و هر چیز ریز برای کودک زیر ۴ سال خطر خفگی دارد. از مکعب بزرگ، توپ پارچهای، لیوان تودرتو و جوراب گلولهشده استفاده کنید.
چطور به کودک یکساله یاد بدهم اسباببازیهایش را جمع کند؟
یک سبد بزرگ بگذارید، شعر کوتاهی بخوانید و با هم اسباببازیها را داخلش بیندازید. در این سن انداختن دو سه تکه کافی است و تشویق شما مهمتر از نتیجه است.





